{"id":179,"date":"2014-11-24T20:01:34","date_gmt":"2014-11-24T19:01:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/?page_id=179"},"modified":"2021-08-13T09:49:20","modified_gmt":"2021-08-13T07:49:20","slug":"glosariusz","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?page_id=179","title":{"rendered":"Glosariusz"},"content":{"rendered":"<div class=\"entry-content\">\n<p><strong>Abhiszeka<\/strong> (sanskr.; tyb. <em>dbang bskur<\/em>; <strong><em>\u0142ang kur<\/em><\/strong>) \u2013 specjalny przekaz w tradycji buddyzmu wad\u017crajany, upowa\u017cniaj\u0105cy do praktykowania rytua\u0142\u00f3w okre\u015blonego b\u00f3stwa medytacyjnego.<\/p>\n<p><strong>Amdo <\/strong>(tyb. <em>a-mdo<\/em>) \u2013 p\u00f3\u0142nocno-wschodnia prowincja Tybetu z Silingiem (chi\u0144. Xining).<\/p>\n<p><strong>Ani<\/strong> (tyb. <em>a-ni<\/em>) \u2013 mniszka.<\/p>\n<p><strong>Anquan bu<\/strong> (chi\u0144.) \u2013 Ministerstwo Bezpiecze\u0144stwa Publicznego (tyb. <em>rgyal-khab dbe-\u2019jags las-khung<\/em>, <strong><em>gjalkhab dendziak lekhung<\/em><\/strong>).<\/p>\n<p><strong>Barkhor<\/strong> (tyb. <em>bar-skor<\/em>) dos\u0142ownie \u201ewewn\u0119trzny kr\u0105g\u201d, droga wok\u00f3\u0142 \u015bwi\u0105tyni D\u017cokhang w Lhasie, g\u0142\u00f3wne miejsce <em>kor\u0142a<\/em> w Lhasie.<\/p>\n<p><strong>BBP<\/strong> \u2013 Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego; por. <em>gongan ju<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Bon<\/strong> (tyb. <em>bon<\/em>) \u2013 tradycyjna religia Tybetu, powsta\u0142a przed przeniesieniem tu buddyzmu i praktykowana do dzi\u015b w wielu regionach.<\/p>\n<p><strong>Campa<\/strong> (tyb. <em>rtsam-pa<\/em>) \u2013 pra\u017cona m\u0105ka j\u0119czmienna, podstawowe po\u017cywienie i \u201enarodowe danie\u201d Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Chi\u0144czycy nazywaj\u0105 j\u0105 <em>qingke<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Dang\u2019an <\/strong>(chi\u0144.) \u2013 teczka zawieraj\u0105ca potrzebne pa\u0144stwu informacje o ka\u017cdej osobie (dotycz\u0105ce przede wszystkim \u017cycia spo\u0142ecznego i polityki), prowadzona przez odpowiedni wydzia\u0142 bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n<p><strong>Dharamsala<\/strong> \u2013 miasteczko w stanie Himachal Pradesh w p\u00f3\u0142nocnych Indiach, siedziba Dalajlamy i tybeta\u0144skiego rz\u0105du na wychod\u017astwie.<\/p>\n<p><strong>Dharma<\/strong> (sanskr.) \u2013 religia lub prawda, mo\u017ce si\u0119 te\u017c odnosi\u0107 do natury rzeczywisto\u015bci. Termin u\u017cywany jako synonim buddyzmu i nauk buddyjskich (tyb. <em>chos<\/em>, <strong><em>cze<\/em><\/strong>).<\/p>\n<p><strong>Drokpa<\/strong> (tyb. <em>\u2019brog-pa<\/em>) \u2013 koczownik.<\/p>\n<p><strong>D\u017cokhang<\/strong> (tyb. <em>jo-khang<\/em>) \u2013 najbardziej czczona \u015bwi\u0105tynia Tybetu, po\u0142o\u017cona w dzielnicy tybeta\u0144skiej, na \u201eStarym Mie\u015bcie\u201d w Lhasie. Tybeta\u0144czycy nazywaj\u0105 j\u0105 cz\u0119sto Cuglhakhang.<\/p>\n<p><strong>Front<\/strong> <strong>Jedno\u015bci<\/strong> \u2013 organ partii, kt\u00f3rego zadaniem jest budowanie szerokiego \u201esojuszu\u201d z sektorami bezpartyjnymi i, cz\u0119sto, niechi\u0144skimi, przez np. werbowanie \u201epatriotycznych wy\u017cszych sfer\u201d uznaj\u0105cych przewodni\u0105 rol\u0119 partii (chi\u0144. <em>tong zhan bu<\/em>; tyb. <em>\u2018thab-phyogs gcig-sgyur<\/em>; <strong><em>thabczog cziggjur<\/em><\/strong>); por. OLPKK.<\/p>\n<p><strong>Ganbu<\/strong> (chi\u0144.) \u2013 kadry; zwykle odnosi si\u0119 do cz\u0142onka partii piastuj\u0105cego odpowiedzialne stanowisko, technicznie obejmuje te\u017c bezpartyjnych na wa\u017cnych stanowiskach w rz\u0105dzie (tyb. <em>las byed-pa<\/em>, <strong><em>leczepa<\/em><\/strong>).<\/p>\n<p><strong>Gar<\/strong> (tyb. <em>sgar<\/em>) \u2013 obozowisko klasztorne.<\/p>\n<p><strong>Gelug <\/strong>lub<strong> gelugpa<\/strong> (tyb. <em>dge-lugs-pa<\/em>) \u2013 dominuj\u0105ca, zwi\u0105zana z dalajlamami, szko\u0142a buddyzmu tybeta\u0144skiego, nazywana te\u017c \u201e\u017c\u00f3\u0142tymi czapkami\u201d.<\/p>\n<p><strong>Gesze<\/strong> (tyb. <em>dge-bshes<\/em>) \u2013 mnich lub lama, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 monastyczne studia gelugpy; odpowiednik \u201edoktora teologii\u201d.<\/p>\n<p><strong>Gjama<\/strong> (tyb. <em>rgya-ma<\/em>) \u2013 jednostka masy; 500 gram\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Gompa<\/strong> (tyb. <em>dgon-pa<\/em>) \u2013 klasztor.<\/p>\n<p><strong>Gongan Ju<\/strong> (chi\u0144.) \u2013 Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego (BBP), kom\u00f3rka policyjna szczebla lokalnego (tyb. <em>sbyi sde chu<\/em>, <strong><em>czi de czu<\/em><\/strong>).<\/p>\n<p><strong>Hu kou<\/strong> (chi\u0144.) \u2013 dokument meldunkowy, cz\u0119sto nazywa si\u0119 tak r\u00f3wnie\u017c kartki \u017cywno\u015bciowe (tyb. <em>them-mtho<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Jangsi<\/strong> (tyb. <em>yang-srid<\/em>) \u2013 tytu\u0142 grzeczno\u015bciowy, dos\u0142. \u201eponowne przejawienie\u201d, por. <em>tulku<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Jarca gumbu<\/strong> (tyb. <em>dbyar rtswa dgun 'bu<\/em>; chi\u0144. <em>dong chong xia cao<\/em>; \u0142ac. <em>Cordyceps sinensis<\/em>) \u2013 dos\u0142ownie \u201elatem trawa, zim\u0105 robak\u201d, endemiczne dla P\u0142askowy\u017cu Tybeta\u0144skiego, osi\u0105gaj\u0105ce astronomiczne ceny maczu\u017cniki, grzyby g\u0105sienicowe, kt\u00f3rym medycyna chi\u0144ska przypisuje cudowne w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze; g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o dochod\u00f3w wielu tybeta\u0144skich rodzin.<\/p>\n<p><strong>Kagju<\/strong> lub <strong>kagjupa<\/strong> (tyb. <em>bka\u2019-rgyud-pa<\/em>) \u2013 szko\u0142a buddyjska zwi\u0105zana z karmapami, kt\u00f3rych tradycyjna siedziba znajduje si\u0119 Curphu, oko\u0142o 70 km na zach\u00f3d od Lhasy.<\/p>\n<p><strong>Kalon<\/strong> (tyb. <em>bka\u2019-blon<\/em>) \u2013 minister rz\u0105du Tybetu.<\/p>\n<p><strong>Kanshousuo<\/strong> (chi\u0144.) \u2013 areszt (tyb. <em>lta-srung-khang<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Kaszag<\/strong> (tyb. <em>bka\u2019-shags<\/em>) \u2013 rz\u0105d Tybetu.<\/p>\n<p><strong>KC<\/strong> \u2013 Komitet Centralny [KPCh] (chi\u0144. <em>dang zhong yang<\/em>; tyb. <em>tang krung yang<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Kham<\/strong> (tyb. <em>khams<\/em>) \u2013 wschodnia prowincja Tybetu z Czamdo (chi\u0144. Changdu).<\/p>\n<p><strong>Khampa<\/strong> (tyb. <em>khams-pa<\/em>) \u2013 mieszkaniec Khamu.<\/p>\n<p><strong>Khel<\/strong> (tyb.) \u2013 \u0142adunek jaka; jednostka masy r\u00f3wna 28 gjama.<\/p>\n<p><strong>Khenpo<\/strong> (tyb. <em>mkhan-po<\/em>) \u2013 odpowiednik tytu\u0142u <em>gesze<\/em> (por.) w szko\u0142ach njingma i kagju buddyzmu tybeta\u0144skiego.<\/p>\n<p><strong>Komitet Demokratycznego Zarz\u0105dzania<\/strong> \u2013 organy administracyjne powo\u0142ywane w klasztorach Tybetu od 1962 roku. Por. <em>u-jon lhan-khang<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Kontrrewolucyjny<\/strong> \u2013 termin polityczno-prawny, okre\u015blaj\u0105cy wroga pa\u0144stwa lub ka\u017cdy czyn pope\u0142niony w celu \u201eobalenia politycznej w\u0142adzy dyktatury proletariatu i systemu socjalistycznego\u201d (art. 90 kodeksu karnego z 1980 roku); (chi\u0144. <em>fan ge ming<\/em>; tyb. <em>gsar-brjer ngo-rgol<\/em>, <strong><em>sardzie ngogol<\/em><\/strong>).<\/p>\n<p><strong>Kor\u0142a<\/strong> (tyb. <em>skor-ba<\/em>) \u2013 okr\u0105\u017canie; forma praktyki religijnej polegaj\u0105ca na chodzeniu, zgodnie z ruchem wskaz\u00f3wek zegara, wok\u00f3\u0142 buddyjskich \u015bwi\u0105ty\u0144 lub miejsc kultu.<\/p>\n<p><strong>KPCh <\/strong>\u2013 Komunistyczna Partia Chin (chi\u0144. <em>zhongguo gong chan dang<\/em>; nazwy tej nie prze\u0142o\u017cono na tybeta\u0144ski, oddaje si\u0119 j\u0105 fonetycznie jako <em>krung-go gung bran tang<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Kuszo<\/strong> (tyb. <em>sku-bzhogs<\/em>, <em>sku-zhabs<\/em>) \u2013 termin grzeczno\u015bciowy, okre\u015blaj\u0105cy osob\u0119 wybitn\u0105, uczonego itd.<\/p>\n<p><strong>Lama<\/strong> (tyb. <em>bla-ma<\/em>) \u2013 szanowany nauczyciel religii, tybeta\u0144ski odpowiednik sanskryckiego terminu <em>guru<\/em>. Lama nie musi by\u0107 mnichem, cho\u0107 np. w szkole gelug zwykle nim jest. Chi\u0144scy politycy nazywaj\u0105 tak, b\u0142\u0119dnie, ka\u017cdego mnicha.<\/p>\n<p><strong>Laogai <\/strong>(chi\u0144.) \u2013 o\u015brodek reformy przez prac\u0119 dla wi\u0119\u017ani\u00f3w skazanych wyrokiem s\u0105dowym. Potocznie nazywa si\u0119 tak ca\u0142y system penitencjarny (tyb. <em>ngal rtsol bsgyur bkod<\/em>). <strong><em>Laojiao<\/em><\/strong> (skr\u00f3t od <em>laodong jiaoyang<\/em>) \u2013 to ob\u00f3z reedukacji przez prac\u0119 dla wi\u0119\u017ani\u00f3w skazanych w trybie administracyjnym.<\/p>\n<p><strong>Leczepa<\/strong> (tyb.) \u2013 por. <em>ganbu<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Ledon rukha <\/strong>(tyb. <em>las-don ru-khag<\/em>) \u2013 dos\u0142ownie \u201egrupa robocza\u201d. Odnosi si\u0119 do tworzonych <em>ad hoc<\/em> zespo\u0142\u00f3w z\u0142o\u017conych z cz\u0142onk\u00f3w partii, kt\u00f3rzy maj\u0105 przeprowadzi\u0107 dochodzenie albo reedukacj\u0119 polityczn\u0105 w okre\u015blonej instytucji lub regionie (chi\u0144. <em>gogzuo dui<\/em>).<\/p>\n<p><strong>LPZ<\/strong> \u2013 Ludowa Policja Zbrojna, por. <em>wujing<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Monlam<\/strong> <strong>Czenmo<\/strong> (tyb. <em>smon-lam chen-mo<\/em>) \u2013 dos\u0142. \u201e\u015awi\u0119to Wielkiej Modlitwy\u201d w Lhasie; tu: Wielkie \u015awi\u0119to Modlitwy.<\/p>\n<p><strong>Mu<\/strong> (chi\u0144.) \u2013 jednostka miary r\u00f3wna pi\u0119tnastej cz\u0119\u015bci hektara, czyli ok. 667 metrom kwadratowym (1500 mu = 1 km kwadratowy).<\/p>\n<p><strong>Njingma (ningma) <\/strong>lub <strong>njingmapa<\/strong> (tyb. <em>rnying-ma<\/em>) \u2013 najstarsza z czterech g\u0142\u00f3wnych szk\u00f3\u0142 buddyzmu tybeta\u0144skiego.<\/p>\n<p><strong>OLPKK<\/strong> \u2013 Og\u00f3lnochi\u0144ska Ludowa Polityczna Konferencja Konsultatywna. Instytucja zwo\u0142ana po raz pierwszy w 1949 roku, w kt\u00f3rej sk\u0142ad wchodz\u0105 przedstawiciele organizacji popieraj\u0105cych parti\u0119, lecz nie nale\u017c\u0105cych do jej struktur. W regionach zamieszkiwanych przez inne narodowo\u015bci nale\u017c\u0105 do niej najwa\u017cniejsi duchowni i byli arystokraci popieraj\u0105cy parti\u0119 (tzw. \u201epatriotyczne wy\u017csze sfery\u201d). Jest g\u0142\u00f3wnym organem publicznym Frontu Jedno\u015bci; spotyka si\u0119 regularnie, by wyrazi\u0107 poparcie dla decyzji partii lub, rzadziej, aby je om\u00f3wi\u0107 (tyb. <em>krung-go mi-dmangs chab-srid gros mol chogs-\u2019du<\/em>, lub, pro\u015bciej, <em>chab srid gros<\/em>, <strong><em>czab si dre<\/em><\/strong>).<\/p>\n<p><strong>Paichusuo<\/strong> (chi\u0144.) \u2013 komisariat.<\/p>\n<p><strong>Pokojowa ewolucja<\/strong> \u2013 ukuty przez parti\u0119 termin, okre\u015blaj\u0105cy zachodni\u0105 strategi\u0119 podkopywania komunizmu przez stopniowe wprowadzanie idei Zachodu (tyb. <em>zhi-wa\u2019i rim \u2018gyur<\/em>, <strong><em>szi\u0142ej rim gjur<\/em><\/strong>; chi\u0144. <em>heping yanbian<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Pokojowe wyzwolenie<\/strong> \u2013 tak partia nazywa wkroczenie wojsk AL-W na teren obecnego Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego (tyb. <em>zhi-wa\u2019i bcings-bkrol<\/em>, <strong><em>szi\u0142ej czing drol<\/em><\/strong>).<\/p>\n<p><strong>Prefektura<\/strong> \u2013 jednostka administracyjna znajduj\u0105ca si\u0119 poni\u017cej prowincji lub regionu, a powy\u017cej okr\u0119gu (chi\u0144. <em>diqu<\/em>). TRA podzielony jest na pi\u0119\u0107 prefektur, z kt\u00f3rych ka\u017cda dzieli si\u0119 co najmniej na siedem okr\u0119g\u00f3w. \u201eTybeta\u0144ska Prefektura Autonomiczna\u201d (chi\u0144. <em>xizang zizhizhou<\/em>) znajduje si\u0119 poza granicami TRA, niemniej wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w stanowi\u0105 Tybeta\u0144czycy.<\/p>\n<p><strong>Prokuratura <\/strong>\u2013 chi\u0144ska kom\u00f3rka rz\u0105dowa odpowiedzialna za prowadzenie dochodze\u0144 i s\u0105dowe \u015bciganie przest\u0119pstw kryminalnych (tyb. <em>zhib chu<\/em>; chi\u0144. <em>jianchayuan<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Reakcyjny<\/strong> \u2013 spos\u00f3b my\u015blenia w przestarza\u0142ych kategoriach lub opieranie si\u0119 s\u0142usznym ideom politycznym (tyb. <em>log spyod-pa<\/em>, <strong><em>lok cze pa<\/em><\/strong>; chi\u0144. <em>fan dong pai<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Reforma i otwarcie<\/strong> \u2013 linia polityki partii zainicjowana przez Deng Xiaopinga w 1978 roku, pozwalaj\u0105ca na rozwini\u0119cie \u201esystemu odpowiedzialno\u015bci gospodarstw domowych\u201d i \u201esocjalistycznej gospodarki rynkowej\u201d, nie wi\u0105\u017c\u0105ca si\u0119 jednak z liberalizacj\u0105 polityczn\u0105 (tyb. <em>\u2018gyur-bcos sgo-bye srid chus<\/em>, <strong><em>gjur cze gocze si czu<\/em><\/strong>; chi\u0144. <em>gaige kaifang<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Rewolucja kulturalna<\/strong> \u2013 kampania, dzi\u0119ki kt\u00f3rej Mao chcia\u0142 odzyska\u0107 kontrol\u0119 nad parti\u0105, nakazuj\u0105c m\u0142odzie\u017cy \u201ebombardowa\u0107 central\u0119\u201d (tzn. przeprowadzi\u0107 czystk\u0119) i wykorzeni\u0107 \u201ecztery stare\u201d (pogl\u0105dy, kultur\u0119, zwyczaje i nawyki). W\u0142adze Chin opisuj\u0105 dzi\u015b ten okres (1966-76) jako \u201edziesi\u0119\u0107 z\u0142ych lat\u201d. Przyjmuje si\u0119, \u017ce w Tybecie rewolucja kulturalna sko\u0144czy\u0142a si\u0119 dopiero w 1979 (tyb. <em>rigs-nas gsar-brje<\/em>, <strong><em>rigne sardzie<\/em><\/strong>).<\/p>\n<p><strong>Rinpocze <\/strong>(tyb. <em>rin-po-che<\/em>) \u2013 dos\u0142ownie \u201edrogocenny\u201d, tytu\u0142 grzeczno\u015bciowy dodawany do imienia lamy, zw\u0142aszcza inkarnowanego.<\/p>\n<p><strong>Sakja<\/strong> lub <strong>sakjapa<\/strong> (tyb. <em>sa-skya<\/em>) \u2013 jedna z czterech g\u0142\u00f3wnych szk\u00f3\u0142 buddyzmu tybeta\u0144skiego.<\/p>\n<p><strong>Sang<\/strong> (tyb. <em>srang<\/em>) \u2013 jednostka masy; 50 gram\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Sangha<\/strong> (sanskr.) \u2013 termin o wielu znaczeniach; najcz\u0119\u015bciej spo\u0142eczno\u015b\u0107, g\u0142\u00f3wnie monastyczna, praktykuj\u0105cych nauki buddyjskie (tyb. <em>dge -\u2019dun gyi-sde<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Separatyzm<\/strong> \u2013 partyjne okre\u015blenie tybeta\u0144skiego ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego lub jakiegokolwiek innego ruchu secesjonistycznego (tyb. <em>kha-bral ring-lugs<\/em>, <strong><em>khadrel ringluk<\/em><\/strong>).<\/p>\n<p><strong>Shourongsuo <\/strong>(chi\u0144.) \u2013 o\u015brodek \u201eochrony i \u015bledztwa\u201d; lokalny areszt lub wi\u0119zienie dla drobnych przest\u0119pc\u00f3w i w\u0142\u00f3cz\u0119g\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Szo<\/strong> (tyb. <em>zho<\/em>) \u2013 jednostka masy; 5 gram\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Terton<\/strong> (tyb. <em>gter ston<\/em>) \u2013 odkrywca <em>term<\/em> (tyb. <em>gter ma<\/em>), \u201eukrytych skarb\u00f3w\u201d, czyli rytua\u0142\u00f3w, poucze\u0144, relikwii itd., pozostawionych dla przysz\u0142ych pokole\u0144 przez Guru Rinpocze, \u201eDrogocennego Nauczyciela\u201d, dzi\u0119ki kt\u00f3remu w VIII wieku przeniesiono do Tybetu nauki buddyjskie.<\/p>\n<p><strong>Thamzing<\/strong> (tyb. <em>thabs-\u2019dzin<\/em>; chi\u0144. <em>pidou hui<\/em>) \u2013 \u201ewiec walki\u201d.<\/p>\n<p><strong>Themtho<\/strong> (tyb. <em>them-mtho<\/em>) \u2013 por. <em>hu kou<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Ting<\/strong> (chi\u0144.; tyb. <em>thing<\/em>) \u2013 departament rz\u0105dowy lub urz\u0105d szczebla prowincji albo regionu autonomicznego \u2013 pomi\u0119dzy <em>bu<\/em> (ministerstwo, szczebel pa\u0144stwowy; tyb. <em>pu\u2019u<\/em>) a <em>ju<\/em> (urz\u0105d lokalny lub wydzia\u0142; tyb. <em>chu<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Tongzhi<\/strong> (chi\u0144.) \u2013 towarzysz (wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, cz\u0119\u015bciej, okre\u015blenie homoseksualnego partnera lub partnerki); (tyb. <em>blo-mthun<\/em>).<\/p>\n<p><strong>TRA<\/strong> \u2013 Tybeta\u0144ski Region Autonomiczny, cz\u0119\u015b\u0107 Tybetu po\u0142o\u017cona na zach\u00f3d od rzeki Driczu (Jangcy) i na po\u0142udnie od g\u00f3r Kunlun. Wsp\u00f3\u0142czesne Chiny uznaj\u0105 za \u201eTybet\u201d tylko te tereny. W 1965 roku nadano im formalnie status \u201eregionu autonomicznego\u201d (tyb. <em>bod rang-skyong ljongs<\/em>; chi\u0144. <em>xizang zizhiqu<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Trzy Klejnoty<\/strong> \u2013 w doktrynie buddyjskiej: Budda, Dharma i Sangha (tyb. <em>dkon mchog gsum<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Tulku<\/strong> lub <strong>trulku <\/strong>(tyb. <em>sprul-sku<\/em>) \u2013 dos\u0142ownie \u201ecia\u0142o manifestacji\u201d; inkarnowany lama, tzn. osoba, kt\u00f3ra osi\u0105gn\u0119\u0142a taki stopie\u0144 duchowego rozwoju, kt\u00f3ry pozwala jej na \u015bwiadome odrodzenie w \u015bwiecie ludzi, by nie\u015b\u0107 pomoc innym. Chi\u0144czycy b\u0142\u0119dnie t\u0142umacz\u0105 ten termin jako <em>huo fo<\/em>, \u201e\u017cywy budda\u201d.<\/p>\n<p><strong>Turen<\/strong> lub <strong>turing<\/strong> (tyb. <em>kru-ring<\/em>) \u2013 wsp\u00f3\u0142czesny termin tybeta\u0144ski oznaczaj\u0105cy mianowanego przyw\u00f3dc\u0119 lub przewodnicz\u0105cego komitetu; od chi\u0144skiego <em>zhuren<\/em>.<\/p>\n<p><strong>U-Cang<\/strong> (tyb. <em>dbus-gtsang<\/em>) \u2013 tradycyjna nazwa dw\u00f3ch region\u00f3w Tybetu \u015brodkowego z Lhas\u0105 (chi\u0144. Lasa) i Szigace (chi\u0144. Rigaze).<\/p>\n<p><strong>Ujon lhenkhang<\/strong> (tyb. <em>u-yon lhan-khang<\/em>) \u2013 komitet, od chi\u0144skiego <em>hui yuan<\/em>. Cz\u0119sto u\u017cywany jako skr\u00f3t od <em>sa-ngas u-yon lhan-khang<\/em> (<strong><em>sane ujon lhenkhang<\/em><\/strong>) \u2013 komitet dzielnicowy, najmniejsza kom\u00f3rka administracyjna dla mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy nie podlegaj\u0105 wydzia\u0142om pracy. W klasztorach odnosi si\u0119 do komitet\u00f3w demokratycznego zarz\u0105dzania.<\/p>\n<p><strong>Wujing <\/strong>(chi\u0144.) \u2013 Ludowa Policja Zbrojna, jednostki paramilitarne powo\u0142ane w 1983 roku.<\/p>\n<p><strong>Xian<\/strong> (chi\u0144.) \u2013 \u015bredni szczebel struktury administracyjnej (tyb. <em>shen<\/em> lub <em>rdzong<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Xiang <\/strong>(chi\u0144.) \u2013 ni\u017cszy szczebel struktury administracyjnej; dawniej obejmowa\u0142 tylko miasta, obecnie odnosi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do grupy wiosek (tyb. <em>shang<\/em>).<\/p>\n<p><strong>Xizang<\/strong> (chi\u0144.) \u2013 chi\u0144skie okre\u015blenie Tybetu, odnosi si\u0119 tylko do teren\u00f3w obecnego TRA.<\/p>\n<p><strong>Zang <\/strong>lub<strong> Zangzu <\/strong>(chi\u0144.) \u2013 chi\u0144skie okre\u015blenie tybeta\u0144skiej grupy etnicznej.<\/p>\n<p><strong>Zhuxi<\/strong> (chi\u0144.) \u2013 przewodnicz\u0105cy, gubernator (tyb. <em>kru\u2019ushi<\/em>). Odpowiednikiem<br \/>\nw hierarchii partyjnej jest <em>shuji<\/em> \u2013 sekretarz partii (tyb. <em>hru-chi<\/em>).<\/p>\n<p><strong>SKR\u00d3TY<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"entry-content\">\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"83\">AL\u2013W<\/p>\n<p>BBP<\/p>\n<p>CAT<\/p>\n<p>ChRL<\/p>\n<p>KC<\/p>\n<p>KPCh<\/p>\n<p>KZMCh<\/p>\n<p>LPKK<\/p>\n<p>LPZ<\/p>\n<p>OLPKK<\/p>\n<p>OZPL<\/p>\n<p>OZPL<\/p>\n<p>TPA<\/p>\n<p>ZPL<\/td>\n<td width=\"531\">Armia Ludowo-Wyzwole\u0144cza<\/p>\n<p>Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego<\/p>\n<p>Centralna Administracja Tybeta\u0144ska (na wychod\u017astwie)<\/p>\n<p>Chi\u0144ska Republika Ludowa<\/p>\n<p>Komitet Centralny<\/p>\n<p>Komunistyczna Partia Chin<\/p>\n<p>Komunistyczny Zwi\u0105zek M\u0142odzie\u017cy Chi\u0144skiej<\/p>\n<p>Ludowa Polityczna Konferencja Konsultatywna<\/p>\n<p>Ludowa Policja Zbrojna<\/p>\n<p>Og\u00f3lnochi\u0144ska Ludowa Polityczna Konferencja Konsultatywna<\/p>\n<p>Og\u00f3lnochi\u0144skie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych<\/p>\n<p>Tybeta\u0144ska Prefektura Autonomiczna<\/p>\n<p>Tybeta\u0144ski Region Autonomiczny<\/p>\n<p>Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<div class=\"entry-content\"><\/div>\n<div class=\"entry-content\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abhiszeka (sanskr.; tyb. dbang bskur; \u0142ang kur) \u2013 specjalny przekaz w tradycji buddyzmu wad\u017crajany, upowa\u017cniaj\u0105cy do praktykowania rytua\u0142\u00f3w okre\u015blonego b\u00f3stwa medytacyjnego. Amdo (tyb. a-mdo) \u2013 p\u00f3\u0142nocno-wschodnia prowincja Tybetu z Silingiem (chi\u0144. Xining). Ani (tyb. a-ni) \u2013 mniszka. Anquan bu (chi\u0144.) \u2013 Ministerstwo Bezpiecze\u0144stwa Publicznego (tyb. rgyal-khab dbe-\u2019jags las-khung, gjalkhab dendziak lekhung). Barkhor (tyb. bar-skor) dos\u0142ownie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-179","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/179","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=179"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/179\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11648,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/179\/revisions\/11648"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=179"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}