1 stycznia 2025\u00a0
Nowelizacja \u201eZasad zarz\u0105dzania tybeta\u0144skimi \u015bwi\u0105tyniami buddyjskimi\u201d. Do obowi\u0105zku \u201ekochania macierzy, wspierania partii komunistycznej i ustroju socjalistycznego\u201d, przestrzegania \u201ekonstytucji, ustaw, rozporz\u0105dze\u0144 i wytycznych\u201d, \u201estrze\u017cenia narodowej i etnicznej jedno\u015bci\u201d oraz \u201edostosowywania buddyzmu tybeta\u0144skiego do spo\u0142ecze\u0144stwa socjalistycznego\u201d Centralna Administracja Spraw Religijnych w Pekinie dopisuje wym\u00f3g \u201ewykuwania silnego poczucia wsp\u00f3lnoty narodu chi\u0144skiego oraz pod\u0105\u017cania \u015bcie\u017ck\u0105 sinizacji religii\u201d.<\/p>\n
Tybeta\u0144skie \u017ar\u00f3d\u0142a informuj\u0105 o \u201ezagini\u0119ciu\u201d Hungkara Rinpoczego, znanego nauczyciela buddyjskiego i dzia\u0142acza spo\u0142ecznego z Gade (chi\u0144. Gande) w Gologu (chi\u0144. Guoluo), w prowincji Qinghai.<\/p>\n
W\u0142adze chi\u0144skie zabraniaj\u0105 \u201eprywatnego nauczania\u201d j\u0119zyka tybeta\u0144skiego w czasie dwumiesi\u0119cznych zimowych ferii. <\/span>Dzieciom nie wolno uczestniczy\u0107 w \u201e\u017cadnych zaj\u0119ciach\u201d, kt\u00f3rych nie zaplanowa\u0142y szko\u0142y, cho\u0107 zaleca si\u0119 im \u201epoprawianie znajomo\u015bci chi\u0144skiego\u201d. Rodzic\u00f3w i uczni\u00f3w zobowi\u0105zano tak\u017ce do \u201ezg\u0142\u0119biania my\u015bli przewodnicz\u0105cego Xi Jinpinga\u201d, przypominaj\u0105c o zakazie odwiedzania miejsc kultu i \u201euczestniczenia w czynno\u015bciach religijnych\u201d. <\/span><\/p>\n \u00a0<\/p>\n 7 stycznia 2025\u00a0 \u00a0<\/p>\n 15 stycznia 2025\u00a0 \u00a0<\/p>\n 17 stycznia 2025\u00a0 \u00a0<\/p>\n 19 stycznia 2025\u00a0 Chi\u0144ski koncern informuje o odkryciu (szacowanego na 25 ton) z\u0142o\u017ca z\u0142ota w Lhoce (chi\u0144. Shannan), w TRA.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 20 stycznia 2025 \u00a0<\/p>\n 22 stycznia 2025 \u00a0<\/p>\n 29 stycznia 2025 \u00a0<\/p>\n 30 stycznia 2025 \u00a0<\/p>\n 6 lutego 2025 \u00a0<\/p>\n 8 lutego 2025 \u00a0<\/p>\n 10 lutego 2025\u00a0 \u00a0<\/p>\n 11 lutego 2025\u00a0 \u00a0<\/p>\n 12 lutego 2025\u00a0 \u00a0<\/p>\n 14 lutego 2025 Mi\u0119dzynarodowa Organizacja Pracy oskar\u017ca Chiny o zmuszanie do pracy bez wynagrodzenia Tybeta\u0144czyk\u00f3w i Ujgur\u00f3w.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 15 lutego 2025 \u00a0<\/p>\n 20 lutego 2025 \u00a0<\/p>\n 23 lutego 2025 \u00a0<\/p>\n 2 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 3 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 4\u201311 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 5 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 7 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 14 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 15 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 18 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 20 marca 2025\u00a0 Wu Yingjie \u2013 przewodnicz\u0105cy struktur Komunistycznej Partii Chin w Tybeta\u0144skim Regionie Autonomicznym (TRA), czyli najwy\u017cszy namiestnik Pekinu w Lhasie od sierpnia 2016 do pa\u017adziernika 2021 roku \u2013 przyznaje si\u0119 do przyj\u0119cia ponad 343 milion\u00f3w yuan\u00f3w (182,6 mln PLN) \u0142ap\u00f3wek.<\/p>\n Unia Europejska wyra\u017ca zaniepokojenie \u201esytuacj\u0105 w Chinach, a zw\u0142aszcza w Tybecie i Xinjiangu (Turkiestan Wschodni)\u201d. Wsp\u00f3lne o\u015bwiadczenie odczytuje Miros\u0142aw Broi\u0142o, ambasador RP w Biurze Narod\u00f3w Zjednoczonych w Genewie.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 24 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 25 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 26 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 28 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 29 marca 2025 Trzech specjalnych sprawozdawc\u00f3w ONZ upublicznia styczniowy list w sprawie Congona Ceringa, obro\u0144cy \u015brodowiska i sygnalisty z Zungczu (chi\u0144. Songpan) w mi\u0119dzyczasie skazanego na drugie osiem miesi\u0119cy wi\u0119zienia za \u201enieuznanie swojej winy\u201d.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 31 marca 2025 \u00a0<\/p>\n 2 kwietnia 2025 \u00a0<\/p>\n 3 kwietnia 2025 \u00a0<\/p>\n 8 kwietnia 2025 Prezydent Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski informuje o pojmaniu dw\u00f3ch Chi\u0144czyk\u00f3w, walcz\u0105cych w rosyjskiej armii.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 14 kwietnia 2025 \u00a0<\/p>\n 15 kwietnia 2025 \u00a0<\/p>\n 21 kwietnia 2025 \u00a0<\/p>\n 23 kwietnia 2025 \u00a0<\/p>\n 29 kwietnia 2025 \u00a0<\/p>\n maj 2025 W\u0142adze chi\u0144skie zapowiadaj\u0105 budow\u0119 kolejnej zapory wodnej \u2013 oraz wysiedlenie dwudziestu tybeta\u0144skich wiosek \u2013 w prefekturach Colho (chi\u0144. Hainan) i Golog (chi\u0144. Guoluo) prowincji Qinghai.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 3 maja 2025 \u00a0<\/p>\n 8 maja 2025 \u00a0<\/p>\n 11 maja 2025<\/p>\n Ministerstwo spraw cywilnych w Pekinie og\u0142asza (kolejn\u0105) list\u0119 27 chi\u0144skich \u201ezestandaryzowanych nazw miejscowo\u015bci\u201d w indyjskim stanie Aruna\u0107al Prade\u015b, kt\u00f3ry Chiny uwa\u017caj\u0105 za \u201esw\u00f3j\u201d Zangnan, czyli Po\u0142udniowy Tybet.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 12 maja 2025 Chi\u0144ska policja informuje o administracyjnym ukaraniu kilkudziesi\u0119ciu uczestnik\u00f3w \u201epijackiej burdy\u201d, do kt\u00f3rej dosz\u0142o noc\u0105 7 maja \u201eprzed pubem w centrum Lhasy\u201d, i og\u0142asza lokaln\u0105 \u201ezwalczania separatyzmu i terroryzmu\u201d. \u201eNie wdawajcie si\u0119 w b\u00f3jki. Je\u015bli przegracie, traficie do szpitala, a je\u015bli wygracie, do wi\u0119zienia\u201d.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 17 maja 2025 \u00a0<\/p>\n 29 maja 2025 \u00a0<\/p>\n prze\u0142om maja i czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n 1 czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n 2 czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n 6 czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n 6 czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n 7 czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n 13 czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n 17 czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n 19 czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n 21 czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n 27 czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n 29 czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n 30 czerwca 2025 \u00a0<\/p>\n lipiec 2025 Najprawdopodobniej chc\u0105c zapobiec zgromadzeniom Tybeta\u0144czyk\u00f3w w \u201enewralgicznym\u201d miesi\u0105cu dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych urodzin Dalajlamy, \u201enajs\u0142ynniejszego syna Amdo\u201d, w\u0142adze chi\u0144skie zakazuj\u0105 obchodzenia \u015bwi\u0119ta Lurol w Rebgongu (chi\u0144. Tongren), w prowincji Qinghai.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 1 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n \u201epocz\u0105tek\u201d lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 2 lipca 2025 Agencja Reutersa, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na rz\u0105d na wychod\u017astwie, podaje, \u017ce administracja Trumpa postanowi\u0142a wycofa\u0107 si\u0119 z (cz\u0119\u015bci) ci\u0119\u0107 funduszy pomocowych i przekaza\u0107 Dharamsali siedem milion\u00f3w dolar\u00f3w na \u201ezdrowie i edukacj\u0119\u201d.<\/p>\n Zega Gjaco \u2013 mnich klasztoru Cang w Colho (chi\u0144. Hainan), w prowincji Qinghai \u2013 2 lipca zostaje zatrzymany za \u201ewys\u0142anie pieni\u0119dzy za granic\u0119\u201d.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 5 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 6 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 8 lipca 2025 Ulewne deszcze powoduj\u0105 b\u0142yskawiczn\u0105 pow\u00f3d\u017a w Kjirongu (chi\u0144. Jilong). Wed\u0142ug chi\u0144skich i nepalskich medi\u00f3w wezbrane wody niszcz\u0105 graniczny \u201eMost przyja\u017a\u0144\u201d i \u201ewiele zap\u00f3r\u201d w dolnym biegu rzeki Cangpo (nep. Trishuli).<\/p>\n Wang Yang \u2013 by\u0142y wiceprzewodnicz\u0105cy rz\u0105du ludowego Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego \u2013 zostaje skazany na kar\u0119 \u015bmierci za przyjmowanie \u0142ap\u00f3wek. Wykonanie wyroku zawieszono na dwa lata, co znaczy, \u017ce je\u015bli Wang nie dopu\u015bci si\u0119 w tym okresie umy\u015blnego przest\u0119pstwa, kara b\u0119dzie automatycznie zamieniona do do\u017cywocie.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 9 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 12 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 14 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 15 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 16 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 19 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 22 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 24 lipca 2025 Po pi\u0119cioletniej przerwie (spowodowanej pandemi\u0105 i krwawym starciem w dolinie Galwan) Indie i Chiny wznawiaj\u0105 wydawanie wiz i ruch turystyczny.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 27 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 28 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 29 lipca 2025 \u00a0<\/p>\n 30 lipca 2025 Premier Modi informuje o odzyskaniu \u201epo 127 latach\u201d relikwii Buddy skradzionych przez Brytyjczyk\u00f3w z rozkopanej stupy w wiosce Piprahwa i wystawionych na sprzeda\u017c w Hongkongu przez dom aukcyjny Sotheby\u2019s.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 6 sierpnia 2025 \u00a0<\/p>\n 7 sierpnia 2025 \u00a0<\/p>\n 8 sierpnia 2025 \u00a0<\/p>\n 12 sierpnia 2025 \u00a0<\/p>\n 13 sierpnia 2025 \u00a0<\/p>\n 15 sierpnia 2025 \u00a0<\/p>\n 18 sierpnia 2025 \u00a0<\/p>\n 20 sierpnia 2025 Przewodnicz\u0105cy Xi Jinping sk\u0142ada drug\u0105 <\/span>\u201eniezapowiedzian\u0105\u201d<\/span> wizyt\u0119 w Lhasie (z okazji 60-lecia proklamowania Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego), wzywaj\u0105c lokalnych aparatczyk\u00f3w do skupienia si\u0119 na \u201e<\/span>stabilno\u015bci, rozwoju, ochronie \u015brodowiska i strze\u017ceniu granicy\u201d oraz \u201epopularyzowaniu wsp\u00f3lnego m\u00f3wionego i pisanego j\u0119zyka narodowego\u201d, czyli sinizacji i asymilacji Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/p>\n 22 sierpnia 2025 \u00a0<\/p>\n 4 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 5 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 6 wrze\u015bnia 2025<\/p>\n Agencja Xinhua, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na prawa autorskie, zmusza \u015bwiatowe media do usuni\u0119cia nagrania przypadkowo zarejestrowanej pogaduszki Xi Jinpinga i Putina, dywaguj\u0105cych \u2013 podczase feralnej \u201eparady zwyci\u0119stwa\u201d w Pekinie \u2013 o osi\u0105gni\u0119ciu nie\u015bmiertelno\u015bci dzi\u0119ki ci\u0105g\u0142ym przeszczepom.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 8 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 12 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 13 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 15 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 16 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 17 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 18 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 19 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 23 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 25\u201328 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 29 wrze\u015bnia 2025 \u00a0<\/p>\n 30 wrze\u015bnia 2025 Niemiecki s\u0105d skazuje na cztery lata i dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy wi\u0119zienia asystenta europos\u0142a niemieckiej AfD, Jiana Guo, kt\u00f3ry przekaza\u0142 chi\u0144skiemu wywiadowi ponad 500 \u015bci\u015ble tajnych dokument\u00f3w Parlamentu Europejskiego (i \u201eudaj\u0105c dysydenta, by\u0142 na audiencji u Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy\u201d).<\/p>\n \u00a0<\/p>\n pa\u017adziernik 2025 \u00a0<\/p>\n 4 pa\u017adziernika 2025 \u00a0<\/p>\n 8 pa\u017adziernika 2025 \u00a0<\/p>\n 9\u201312 pa\u017adziernika 2025 \u00a0<\/p>\n 15 pa\u017adziernika 2025 \u00a0<\/p>\n 16 pa\u017adziernika 2025 \u00a0<\/p>\n 17 pa\u017adziernika 2025 \u00a0<\/p>\n 21 pa\u017adziernika 2025 \u00a0<\/p>\n 22 pa\u017adziernika 2025 \u00a0<\/p>\n 27 pa\u017adziernika 2025 \u00a0<\/p>\n 29 pa\u017adziernika 2025 \u00a0<\/p>\n 10 listopada 2025 \u00a0<\/p>\n 13 listopada 2025 \u00a0<\/p>\n 11 listopada 2025 \u00a0<\/p>\n 15 listopada 2025 \u00a0<\/p>\n 18 listopada 2025 \u00a0<\/p>\n 19 listopada 2025 Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 Dalajlama zostaje nominowany do nagrody Grammy \u2013 za album \u201eMedytacja\u201d \u2013 w kategorii \u201enajlepszy audiobook\u201d.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 21 listopada 2025 \u00a0<\/p>\n 4 grudnia 2025 \u00a0<\/p>\n 6 grudnia 2025 \u00a0<\/p>\n 8 grudnia 2025 \u201ezainstalowania nast\u0119pnego Dalajlamy\u201d, cho\u0107 nie ma o nim wzmianki w oficjalnych relacjach z seminarium w Szigace. Wed\u0142ug chi\u0144skich medi\u00f3w Gjalcen Norbu mia\u0142 podkre\u015bla\u0107 znaczenie odprawiania tradycyjnych rytua\u0142\u00f3w (jako jedynej gwarancji \u201epoparcia spo\u0142eczno\u015bci buddyjskiej i wiary wyznawc\u00f3w\u201d); przestrzegania \u201ehistorycznych konwencji\u201d (kt\u00f3re jakoby obejmuj\u0105 \u201e\u015bcis\u0142y nadz\u00f3r rz\u0105du centralnego nad reinkarnacj\u0105\u201d); oraz obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w \u2013 w my\u015bl zasady \u201eprowadzenia krajowych poszukiwa\u0144, losowania ze z\u0142otej urny i zatwierdzenia przez w\u0142adze w Pekinie\u201d.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 9 grudnia 2025 \u00a0<\/p>\n 10 grudnia 2025 \u00a0<\/p>\n 12 grudnia 2025 \u00a0<\/p>\n 13 grudnia 2025 \u00a0<\/p>\n 17 grudnia 2025 \u00a0<\/p>\n 27 grudnia 2025\u00a0 1 stycznia 2025\u00a0Nowelizacja \u201eZasad zarz\u0105dzania tybeta\u0144skimi \u015bwi\u0105tyniami buddyjskimi\u201d. Do obowi\u0105zku \u201ekochania macierzy, wspierania partii komunistycznej i ustroju socjalistycznego\u201d, przestrzegania \u201ekonstytucji, ustaw, rozporz\u0105dze\u0144 i wytycznych\u201d, \u201estrze\u017cenia narodowej i etnicznej jedno\u015bci\u201d oraz \u201edostosowywania buddyzmu tybeta\u0144skiego do spo\u0142ecze\u0144stwa socjalistycznego\u201d Centralna Administracja Spraw Religijnych w Pekinie dopisuje wym\u00f3g \u201ewykuwania silnego poczucia wsp\u00f3lnoty narodu chi\u0144skiego oraz pod\u0105\u017cania \u015bcie\u017ck\u0105 sinizacji religii\u201d. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-579","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/579","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=579"}],"version-history":[{"count":56,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/579\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16821,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/579\/revisions\/16821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Tragiczne trz\u0119sienie ziemi \u2013 wed\u0142ug pierwszych oficjalnych komunikat\u00f3w co najmniej 95 ofiar \u015bmiertelnych \u2013 z epicentrum w Dingri przy granicy z Nepalem.<\/p>\n
Dziewi\u0119ciu specjalnych sprawozdawc\u00f3w i grup roboczych ONZ upublicznia list do rz\u0105du ChRL w sprawie \u201emechanizm\u00f3w represji, obejmuj\u0105cych przetrzymywanie w izolacji i wymuszone zagini\u0119cia, kt\u00f3rych celem jest ograniczenie swobody artystycznych, kulturowych i religijnych wypowiedzi oraz uciszenie obro\u0144c\u00f3w praw cz\u0142owieka i krytyki w\u0142adz\u201d, domagaj\u0105c si\u0119 informacji o losie i miejscu pobytu mi\u0119dzy innymi dziewi\u0119ciu Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n
Mimo wcze\u015bniejszych dementi w\u0142adze chi\u0144skie przyznaj\u0105, \u017ce na skutek trz\u0119sienia ziemi zosta\u0142o \u201euszkodzonych\u201d pi\u0119\u0107 \u2013 z czternastu \u201eskontrolowanych\u201d \u2013 tam w okr\u0119gu Dingri, w Tybeta\u0144skim Regionie Autonomicznym.<\/p>\n
W\u0142adze Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego podaj\u0105, \u017ce w 2024 roku PKB wzr\u00f3s\u0142 o 6,3 proc. (\u201eco jest jednym z najlepszych wynik\u00f3w\u201d w ChRL).<\/p>\n
Trz\u0119sienie ziemi o magnitudzie 4,9 w Kakhogu (chi\u0144. Hongyuan) w Sichuanie.<\/p>\n
Gema Cedain (tyb. Karma Ceten) zostaje mianowany szefem administracji Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego. Nast\u0119pnego dnia rz\u0105dowe media podaj\u0105, \u017ce jeden z jego poprzednik\u00f3w, Qi Zhala (tyb. Cze Dahla) jest przedmiotem \u201edochodzenia\u201d partyjnej centralnej komisji ds. kontroli dyscypliny. Ostatni gubernator \u2013 tybeta\u0144ski aparatczyk o chi\u0144skim nazwisku Yan Jinhai \u2013 utart\u0105 kolej\u0105 rzeczy zostaje przewodnicz\u0105cym atrapy legislatury, czyli Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych TRA. Ust\u0119puj\u0105cy z tego fotela Luosang Jiangcun (tyb. Lobsang Gjalcen) pozostaje jednym z czternastu wiceprzewodnicz\u0105cych Og\u00f3lnochi\u0144skiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (OZPL) w Pekinie, co czyni go najwy\u017cej postawionym Tybeta\u0144czykiem w strukturach ChRL. Nie ma informacji o zmianach w obraduj\u0105cym r\u00f3wnolegle komitecie Og\u00f3lnochi\u0144skiej Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej (OLPKK), cho\u0107 stoj\u0105cy formalnie na jego czele \u201enie\u015bmiertelny\u201d <\/span>Phagpalha Gelek Namgjal \u2013 tybeta\u0144ski hierarcha i aparatczyk o najd\u0142u\u017cszym sta\u017cu \u2013 nie pojawia si\u0119 publicznie i jest pono\u0107 ci\u0119\u017cko chory. <\/span><\/p>\n
Tybeta\u0144skie organizacje korzystaj\u0105ce z pomocy administracji USA \u2013 w tym rz\u0105d emigracyjny \u2013 informuj\u0105, \u017ce zosta\u0142y powiadomione, i\u017c w zwi\u0105zku z dekretem prezydenta Trumpa wyp\u0142acanie przyznanych im \u015brodk\u00f3w wstrzymano \u201eco najmniej na 90 dni\u201d.<\/p>\n
W Europarlamencie konstytuuje si\u0119 ponownie grupa tybeta\u0144ska. W spotkaniu inauguracyjnym uczestniczy jeden Polak \u2013 Mariusz Kami\u0144ski z Europejskiej Partii Ludowej.<\/p>\n
Media informuj\u0105 o czterech \u201ewielkich po\u017carach\u201d las\u00f3w w Tybecie.<\/p>\n
Gjalo Thondup \u2013 starszy brat Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy,jeden z najbardziej wp\u0142ywowych i najbardziej kontrowersyjnych lider\u00f3w tybeta\u0144skiej diaspory \u2013 umiera w swoim domu, w Kalimpongu.<\/p>\n
\u201eDalajlama musi tylko uzna\u0107 Tybet i Tajwan za integralne cz\u0119\u015bci Chin, kt\u00f3rych jedynym rz\u0105dem s\u0105 w\u0142adze Chi\u0144skiej Republiki Ludowej\u201d, m\u00f3wi rzecznik chi\u0144skiego MSZ, deklaruj\u0105c gotowo\u015b\u0107 do rozmawiania o \u201eprzysz\u0142o\u015bci Dalajlamy\u201d, o ile wr\u00f3ci on na \u201ew\u0142a\u015bciw\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119\u201d i \u201ezrezygnuje z separatyzmu\u201d.<\/p>\n
Media podaj\u0105, \u017ce Gu Wanming \u2013 by\u0142y redaktor i dziennikarz agencji Xinhua \u2013 zosta\u0142 skazany na rok wi\u0119zienia, pozbawiony emerytury i ubezpieczenia za \u201epubliczne pytanie o prawdziwe okoliczno\u015bci zgonu premiera Li Keqianga\u201d.<\/p>\n
Rz\u0105d Szwajcarii publikuje raport, w kt\u00f3rym stwierdza, \u017ce Chiny pr\u00f3buj\u0105 zmusza\u0107 mieszkaj\u0105cych tam Tybeta\u0144czyk\u00f3w i Ujgur\u00f3w do \u201eszpiegowania ziomk\u00f3w i systematycznie inwigiluj\u0105 osoby aktywne politycznie\u201d.<\/p>\n
Media informuj\u0105, \u017ce rz\u0105d Indii \u201ezwi\u0119ksza ochron\u0119 Dalajlamy\u201d do \u2013 jednego z najwy\u017cszych \u2013 \u201epoziomu Z\u201d.<\/p>\n
Bezpo\u015brednie zagraniczne inwestycje w Chinach \u2013 wed\u0142ug oficjalnych danych! \u2013 spad\u0142y o 99 procent w stosunku do (szczytowego) 2021 roku.<\/p>\n
Tybeta\u0144skie \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce Congon Cering \u2013 \u201esygnalista\u201d z Zungczu (chi\u0144. Songpan) w prowincji Sichuan skazany w pa\u017adzierniku 2024 roku za oskar\u017cenie lokalnych w\u0142adz o przymykanie oka na dewastowanie \u015brodowiska przez chi\u0144ski koncern \u2013 zosta\u0142 ukarany dodatkowymi o\u015bmioma miesi\u0105cami pozbawienia wolno\u015bci, \u201eponiewa\u017c nie chcia\u0142 uzna\u0107 swojej winy\u201d.<\/p>\n
Centralna Komisja Kontroli Dyscypliny informuje o wydaleniu z partii dw\u00f3ch tybeta\u0144skich aparatczyk\u00f3w z prowincji Yunnan. Qi Jianxin, by\u0142y gubernator, i Jiang Chu (tyb. Czangczub), by\u0142y wicegubernator z prefektury Deczen (chi\u0144. Deqin) s\u0105 podejrzewani o \u201epowa\u017cne naruszenie dyscypliny i prawa\u201d.<\/p>\n
Sikjong Penpa Cering oficjalnie informuje o zablokowaniu \u015brodk\u00f3w pomocowych przez ameryka\u0144sk\u0105 administracj\u0119, \u201eco b\u0119dzie mia\u0142o powa\u017cne konsekwencje dla tybeta\u0144skiej spo\u0142eczno\u015bci na wychod\u017astwie\u201d.<\/p>\n
Meta informuje o usuni\u0119ciu kilkunastu \u201efa\u0142szywych chi\u0144skich kont\u201d, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o \u201eszkalowanie Dalajlamy i rozpowszechnianie fa\u0142szywych informacji\u201d, kt\u00f3re rzekomo mia\u0142y pochodzi\u0107 \u201ez Indii, Bhutanu i Nepalu\u201d. Ambasada Chin oskar\u017ca autor\u00f3w raportu o \u201enieliczenie si\u0119 z faktami oraz mylenie poj\u0119\u0107 \u00bbdobra\u00ab i \u00bbz\u0142a\u00ab\u201d.<\/p>\n
Inauguracja dorocznych posiedze\u0144 XIV Og\u00f3lnochi\u0144skiej Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej (OLPKK) oraz Og\u00f3lnochi\u0144skiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (OZPL) zbiega si\u0119 z wprowadzeniem nadzwyczajnych \u201erocznicowych\u201d \u015brodk\u00f3w bezpiecze\u0144stwa w ca\u0142ym Tybecie. Inaczej ni\u017c w poprzednich latach w komunikatach i wyst\u0105pieniach z \u201ebli\u017aniaczych\u201d posiedze\u0144 cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119 o religii, a \u015bci\u015blej o \u201ewzmocnieniu zarz\u0105dzania\u201d, aby zapewni\u0107 jej \u201elegalno\u015b\u0107, bezpiecze\u0144stwo i porz\u0105dek\u201d. \u201eMusimy pokierowa\u0107 przyw\u00f3dcami i wyznawcami religii \u2013 agencja Xinhua cytuje premiera Li Qianga \u2013 aby podnie\u015b\u0107 ich \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105 i obywatelsk\u0105 oraz znajomo\u015b\u0107 prawa\u201d.<\/p>\n
Pa\u0144stwowe media podaj\u0105, \u017ce w tybeta\u0144skich szko\u0142ach z internatem zatrudniani s\u0105 \u201eemerytowani \u017co\u0142nierze\u201d, kt\u00f3rzy organizuj\u0105 dzieciom (z sze\u015bciolatkami w\u0142\u0105cznie) \u201eszkolenia wojskowe i polityczne\u201d. <\/span>\u201eZaczynaj\u0105 dzie\u0144 od pobudki i wci\u0105gni\u0119cia flagi na masz, \u015bpiewaj\u0105 patriotyczne pie\u015bni przed posi\u0142kami i wyg\u0142aszaj\u0105 wieczorne pogadanki ideologiczne\u201d. <\/span><\/p>\n
Pekin podwaja nagle \u2013 do ponad 120 tysi\u0119cy \u2013 liczb\u0119 poszkodowanych na skutek styczniowego trz\u0119sienia ziemi w Dingri.<\/p>\n
Prezydent Trump wstrzymuje finansowanie \u201epublicznych\u201d stacji radiowych i telewizyjnych, w tym Radia Wolna Azja z jego tybeta\u0144sk\u0105 rozg\u0142o\u015bni\u0105 \u2013 jednym z najwa\u017cniejszych \u017ar\u00f3de\u0142 informacji dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w. \u201eTak zwana pochodnia wolno\u015bci, G\u0142os Ameryki, zosta\u0142a potraktowana przez sw\u00f3j w\u0142asny rz\u0105d jak brudna szmata\u201d, kwituje partyjny \u201eGlobal Times\u201d.<\/p>\n
\u201ePa\u0144stwowa wyrocznia\u201d Neczung radzi tybeta\u0144skiemu rz\u0105dowi \u201ezachowa\u0107 cierpliwo\u015b\u0107 i nie traci\u0107 z oczu najwa\u017cniejszej sprawy\u201d po odebraniu przez prezydenta Trumpa funduszy pomocowych przyznanych wcze\u015bniej przez Kongres. \u201eB\u0105d\u017acie cierpliwi, z czasem wszystko si\u0119 wyja\u015bni. Nie w\u0105tpcie\u201d.<\/p>\n
Przewodnicz\u0105cy Xi Jinping \u2013 kt\u00f3ry od lat forsuje sinizacj\u0119, czyli si\u0142ow\u0105 asymilacj\u0119 narod\u00f3w, kultur i religii \u2013 m\u00f3wi, \u017ce \u201eregiony z du\u017cymi populacjami mniejszo\u015bci etnicznych powinny zachowa\u0107 odr\u0119bn\u0105 kultur\u0119\u201d (i chwali\u0107 si\u0119 ni\u0105 \u201erozwijaj\u0105c turystyk\u0119\u201d), tyle \u017ce nie zwraca si\u0119 do Tybeta\u0144czyk\u00f3w, Ujgur\u00f3w ani Mongo\u0142\u00f3w, tylko do Dong\u00f3w w prowincji Guizhou.<\/p>\n
Czterdziestodwuletni Kelsang z <\/span>Dengczenu (chi\u0144. Dingqing) <\/span>publikuje nagranie, w kt\u00f3rym wylicza szykany \u2013 brak dost\u0119pu do wody, elektryczno\u015bci i zapom\u00f3g \u2013 jakie spotykaj\u0105 jego rodzin\u0119 \u201emimo wnoszenia kolejnych odwo\u0142a\u0144 i skarg\u201d od dziewi\u0119ciu lat. Cztery dni p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 zatrzymany przez policj\u0119 i oskar\u017cony \u201ezak\u0142\u00f3canie porz\u0105dku publicznego oraz szarganie wizerunku partii i okr\u0119gu\u201d. <\/span><\/p>\n
Mieszka\u0144cy miasteczka Conga w Markhamie (chi\u0144. Mangkang) publikuj\u0105 w internecie film, w kt\u00f3rym protestuj\u0105 przeciwko \u201edewastowaniu \u015brodowiska naturalnego\u201d przez chi\u0144skie kopalnie chronione przez lokalnych aparatczyk\u00f3w.<\/p>\n
Chi\u0144skie media informuj\u0105 o wynikach bada\u0144, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce zmiany klimatyczne \u201estanowi\u0105 zagro\u017cenie dla mieszka\u0144c\u00f3w Tybetu oraz wielkich pa\u0144stwowych inwestycji\u201d, takich jak linie kolejowe.<\/p>\n
Uniwersytet w Bernie zamyka wydzia\u0142 studi\u00f3w tybeta\u0144skich.<\/p>\n
Chi\u0144ska Rada Pa\u0144stwa publikuje kolejn\u0105 bia\u0142\u0105 ksi\u0119g\u0119 o Tybecie \u2013 Polityka KPCh i zarz\u0105dzanie Tybetem w nowej epoce \u2013 w kt\u00f3rej powtarza propagandowe frazesy, k\u0142ad\u0105c nacisk na obron\u0119 szk\u00f3\u0142 z internatem i procedur mianowania \u201e\u017cywych budd\u00f3w\u201d przez parti\u0119 komunistyczn\u0105.<\/p>\n
Tybeta\u0144ski parlament na wychod\u017astwie \u2013 po pi\u0119ciu latach \u2013 ko\u0144czy konstytucyjny kryzys, powo\u0142uj\u0105c przewodnicz\u0105c\u0105, dw\u00f3ch s\u0119dzi\u00f3w Najwy\u017cszej Komisji Sprawiedliwo\u015bci i prezesa izby kontroli.<\/p>\n
Ameryka\u0144ski Departament Stanu og\u0142asza \u201ena\u0142o\u017cenie dodatkowych restrykcji wizowych\u201d na chi\u0144skich aparatczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy \u201emaj\u0105 zwi\u0105zek z polityk\u0105 ograniczania dost\u0119pu do Tybetu cudzoziemcom\u201d.<\/p>\n
W\u0142adze okr\u0119gu Gade (chi\u0144. Gande) w Gologu (chi\u0144. Guoluo), w prowincji Qinghai wzywaj\u0105 prze\u0142o\u017conych klasztoru Lung Ngon i informuj\u0105, \u017ce jego opat Hungkar Rinpocze \u2013 \u201ezaginiony\u201d od listopada pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciosze\u015bcioletni popularny nauczyciel buddyjski i dzia\u0142acz spo\u0142eczny \u2013 nie \u017cyje. \u201eNie podali przyczyny ani okoliczno\u015bci zgonu i nie wydali zw\u0142ok\u201d.<\/p>\n
W\u0142adze chi\u0144skie rozpoczynaj\u0105 \u201einspekcj\u0119\u201d w klasztorze Lung Ngon i \u201epogr\u0105\u017conej w \u017ca\u0142obie\u201d pobliskiej wiosce w Gade. \u201eKompleks otoczono policyjnym kordonem. Legitymuj\u0105 wszystkich odwiedzaj\u0105cych i sprawdzaj\u0105 telefony kom\u00f3rkowe. Chodz\u0105 od drzwi do drzwi, zatrzymuj\u0105 i przes\u0142uchuj\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy op\u0142akuj\u0105 Rinpoczego i publikuj\u0105 jego zdj\u0119cia w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych\u201d.<\/p>\n
Centralna Tybeta\u0144ska Administracja Tybeta\u0144ska (CAT) w Indiach informuje, \u017ce Hungkar Rinpocze \u201ezosta\u0142 aresztowany w pokoju hotelowym w Hanoi 25 marca 2025 roku po wsp\u00f3lnej operacji wietnamskiej policji i agent\u00f3w chi\u0144skiej s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa. Trzy dni p\u00f3\u017aniej przewieziono go do lokalnego biura bezpiecze\u0144stwa publicznego, gdzie zmar\u0142 tego samego dnia w niejasnych okoliczno\u015bciach\u201d. Dharamsala oskar\u017ca w\u0142adze chi\u0144skie o \u201etransgraniczne represje\u201d, domagaj\u0105c si\u0119 \u201eszczeg\u00f3\u0142owego dochodzenia i poci\u0105gni\u0119cia do odpowiedzialno\u015bci winnych\u201d w obu pa\u0144stwach.<\/p>\n
Chiny zapraszaj\u0105 do Tybetu \u201eponad 20 przyw\u00f3dc\u00f3w buddyjskich z 12 pa\u0144stw\u201d, przekonuj\u0105c do swojej wizji \u201ehistorycznego i kulturowego kontekstu reinkarnacji\u201d (czytaj: prawa Pekinu do mianowania nast\u0119pnego Dalajlamy).<\/p>\n
Dzigme Gjalcen \u2013 za\u0142o\u017cycie i dyrektor stawianej za wz\u00f3r \u201e\u015bredniej szko\u0142y zawodowej\u201d w Gologu, kt\u00f3r\u0105 w\u0142adze chi\u0144skie kaza\u0142y zamkn\u0105\u0107 w lipcu 2024 roku \u2013 informuje, \u017ce uzyska\u0142 \u201ewszystkie wymagane zgody\u201d na otwarcie \u201etechnikum\u201d. Okrojona plac\u00f3wka (s\u0142yn\u0105ca wcze\u015bniej z nauczania j\u0119zyka tybeta\u0144skiego, informatyki, medycyny i przedmiot\u00f3w artystycznych) b\u0119dzie teraz \u201euczy\u0107 korzystania z telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych\u201d oraz \u201enowoczesnych technologii, aby Tybeta\u0144czycy nie zostali w tyle w nowej epoce rozwoju\u201d (co wygl\u0105da na zr\u0119czne dostosowanie misji plac\u00f3wki do przewodnich hase\u0142 polityki przewodnicz\u0105cego Xi Jinpinga wymog\u00f3w kampanii sinizacji).<\/p>\n
Dalajlama \u017cegna Papie\u017ca Franciszka: \u201eJego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 s\u0142u\u017cbie bli\u017anim, konsekwentnie daj\u0105c przyk\u0142ad swoim post\u0119powaniem, jak prowadzi\u0107 \u017cycie proste, ale pe\u0142ne znaczenia. Najwi\u0119kszym ho\u0142dem, jaki mo\u017cemy mu odda\u0107, b\u0119dzie bycie dobrymi lud\u017ami i s\u0142u\u017cenie innym najlepiej jak potrafimy w ka\u017cdych okoliczno\u015bciach\u201d.<\/p>\n
S\u0119dzia federalny z Waszyngtonu nakazuje administracji przywr\u00f3ci\u0107 etaty i fundusze G\u0142osu Ameryki i Radia Wolna Azja, uznaj\u0105c ich likwidacj\u0119 za sprzeczn\u0105 z konstytucj\u0105.<\/p>\n
Komendantura sto\u0142ecznego wi\u0119zienia Czuszur (chi\u0144. Qushui) po raz kolejny odmawia adwokatowi i najbli\u017cszym widzenia z Dord\u017ce Taszim \u2013 swego czasu pupilem chi\u0144skich w\u0142adz i najbogatszym Tybeta\u0144czykiem, skazanym w 2010 roku (zdaniem ekspert\u00f3w bezpodstawnie) na do\u017cywocie za oszustwa podatkowe. Wed\u0142ug niezale\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142, wbrew obowi\u0105zuj\u0105cym w Chinach przepisom, zaaprobowan\u0105 przed miesi\u0105cem wizyt\u0119 \u201eodwo\u0142ano w ostatniej chwili\u201d z powodu \u2013 nieokre\u015blonego \u2013 \u201enaruszenia regulaminu\u201d.<\/p>\n
Tybeta\u0144czycy protestuj\u0105 przeciwko wysypowi \u201eprzemys\u0142owych\u201d maczu\u017cnik\u00f3w z \u201echi\u0144skich fabryk\u201d, kt\u00f3re sprzedawane s\u0105 w internecie i reklamowane jako \u201eautentyczne jarca gumbu z wysokog\u00f3rskiego Tybetu\u201d. \u201eLudzie boj\u0105 si\u0119, \u017ce oszu\u015bci zniszcz\u0105 rynek, i wo\u0142aj\u0105 o zjednoczenie si\u0119 w obliczu chi\u0144skiego zagro\u017cenia\u201d.<\/p>\n
Miasto Columbia Heights w Minnesocie proklamuje 3 maja \u201eDniem Czterech Rzek i Sze\u015bciu Pasm\u201d (od nazwy tybeta\u0144skiej powsta\u0144czej armii) \u201eku czci tybeta\u0144skiego oporu i godno\u015bci\u201d.<\/p>\n
Parlament Europejski przyjmuje rezolucj\u0119, w kt\u00f3rej pot\u0119pia Chiny za naruszanie praw cz\u0142owieka w Tybecie i ingerowanie w proces wy\u0142aniania przyw\u00f3dc\u00f3w buddyjskich oraz wyzywa do wyja\u015bnienia okoliczno\u015bci \u015bmierci Hungkara Rinpoczego.<\/p>\n
Pekin publikuje pierwsz\u0105 bia\u0142\u0105 ksi\u0119g\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 \u201ebezpiecze\u0144stwo narodowemu\u201d, kt\u00f3rego \u201efundamentaln\u0105 kwesti\u0105\u201d jest \u201eprzyw\u00f3dztwo i status Komunistycznej Partii Chin\u201d. Pomini\u0119ty w oficjalnych przek\u0142adach, w oryginale Tybet pojawia si\u0119 trzykrotnie \u2013 jako \u201enarz\u0119dzie antychi\u0144skich si\u0142 zachodnich\u201d, a wi\u0119c zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa.<\/p>\n
Buddy\u015bci, obro\u0144cy praw cz\u0142owieka i politycy z ca\u0142ego demokratycznego \u015bwiata \u2013 m.in. sekretarz stanu oraz przewodnicz\u0105cy senackich komisji w USA, niemiecki komisarz do spraw wolno\u015bci religii i europarlamentarzy\u015bci \u2013 domagaj\u0105 si\u0119 uwolnienia Panczenlamy w 30. rocznic\u0119 jego uprowadzenia przez w\u0142adze chi\u0144skie.<\/p>\n
Chiny zaczynaj\u0105 wydawa\u0107 w Nepalu darmow\u0105 tybeta\u0144skoj\u0119zyczn\u0105 gadzin\u00f3wk\u0119 \u201eXizang Codziennie\u201d.<\/p>\n
W\u0142adze chi\u0144skie r\u00f3wnaj\u0105 z ziemi\u0105 wielki pos\u0105g Padmasambhawy i ponad trzysta stup w Draggo (chi\u0144. Luhuo), w prowincji Sichuan, poniewa\u017c \u201epostawiono je nielegalnie na ziemi nale\u017c\u0105cej do rz\u0105du\u201d. Ca\u0142y region \u201ezostaje odci\u0119ty od \u015bwiata. Policja grozi wi\u0119zieniem za ujawnienie informacji o zniszczeniach.<\/p>\n
Miesi\u0105c przed urodzinami Dalajlamy w\u0142adze zakazuj\u0105 mnichom opuszczania klasztor\u00f3w. Wyj\u015bcie poza mury kompleksu wymaga \u201especjalnego zezwolenia\u201d, a duchowni, kt\u00f3rzy opuszczaj\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119, musz\u0105 \u201ezdeponowa\u0107 dokument to\u017csamo\u015bci u chi\u0144skich nadzorc\u00f3w\u201d, odpowiedziawszy wcze\u015bniej na \u201edziesi\u0105tki pyta\u0144 o to, gdzie si\u0119 udaj\u0105, po co, z kim, na jak d\u0142ugo i tak dalej\u201d.<\/p>\n
Katastrofalne osuwisko \u2013 200 tys. metr\u00f3w sze\u015bciennych b\u0142ota i ska\u0142 \u2013 w Dengczenie (chi\u0144. Dingqing), w Czamdo (chi\u0144. Changdu), w TRA. Wed\u0142ug oficjalnych danych gin\u0105 trzy osoby, siedem uznaje si\u0119 za zaginione.<\/p>\n
Xi Jinping (po dziesi\u0119cioletniej przerwie) przyjmuje Gjalcena Norbu w rz\u0105dowym kompleksie Zhongnanhai. \u201eChi\u0144ski Panczen\u201d ofiarowuje przewodnicz\u0105cemu \u201etradycyjn\u0105 tybeta\u0144sk\u0105 jedwabn\u0105 szarf\u0119, kt\u00f3ra symbolizuje czysto\u015b\u0107 i pomy\u015blno\u015b\u0107, oraz zdaje relacj\u0119 ze swoich studi\u00f3w i prac w ostatnich latach\u201d. Xi \u201egratuluje post\u0119p\u00f3w w r\u00f3\u017cnych dziedzinach i wyra\u017ca nadziej\u0119, \u017ce Panczen Rinpocze b\u0119dzie kontynuowa\u0142 chlubn\u0105 tradycj\u0119 buddyzmu tybeta\u0144skiego, polegaj\u0105c\u0105 na kochaniu kraju i stanowczym strze\u017ceniu narodowej jedno\u015bci oraz solidarno\u015bci etnicznej\u201d, wzywaj\u0105c do \u201eodgrywania jeszcze lepszej roli w wykuwaniu silnego poczucia wsp\u00f3lnoty narodu chi\u0144skiego oraz systematycznego propagowania zasady, \u017ce religie w Chinach musz\u0105 mie\u0107 chi\u0144sk\u0105 orientacj\u0119\u201d, czyli do sinizowania buddyzmu tybeta\u0144skiego. Gjalcen Norbu obiecuje \u201ezdecydowanie popiera\u0107 przewodni\u0105 rol\u0119 parti\u0119, stanowczo strzec narodowej jedno\u015bci i solidarno\u015bci etnicznej, robi\u0107 wi\u0119cej dla budowania solidarno\u015bci etnicznej i post\u0119pu, zapewniania chi\u0144skiej orientacji religiom w Chinach oraz promowaniu modernizacji Xizangu\u201d.<\/p>\n
W Pekinie umiera 87-letni Ragdi, \u201ewzorowy cz\u0142onek partii i lojalny \u017co\u0142nierz komunizmu\u201d, jeden z najwa\u017cniejszych aparatczyk\u00f3w \u201edrugiego pokolenia\u201d, zwerbowany na pocz\u0105tku sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i zawdzi\u0119czaj\u0105cy karier\u0119 rewolucji kulturalnej, by\u0142y przewodnicz\u0105cy atrapy legislatury w Tybeta\u0144skim Regionie Autonomicznym, a potem dekoracyjny wiceprzewodnicz\u0105cy w Og\u00f3lnochi\u0144skim Zgromadzeniu Przedstawicieli Ludowych.<\/p>\n
Ameryka\u0144ski Uniwersytet Emory og\u0142asza rok akademicki 2025\u201326 \u201eRokiem Wsp\u00f3\u0142czucia\u201d na cze\u015b\u0107 (ko\u0144cz\u0105cego dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat) Dalajlamy.<\/p>\n
40. runda \u201edialogu o prawach cz\u0142owieka\u201d Unii Europejskiej i ChRL (poprzedzona \u201ewizyt\u0105 studyjn\u0105\u201d w autonomicznym Tyrolu). Bruksela krytykuje Pekin za represje w Tybecie i mieszanie si\u0119 do procesu wy\u0142aniania przyw\u00f3dc\u00f3w religijnych.<\/p>\n
Tybeta\u0144skie \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce dwaj prze\u0142o\u017ceni klasztoru Jena \u2013 opat Szerab i zarz\u0105dca Gonpo \u2013 zostali skazani na kary, odpowiednio, czterech i trzech wi\u0119zienia za udzia\u0142 w protestach przeciwko budowie zapory Kamtok na rzece Driczu (chi\u0144. Jangcy) w Dege, w prefekturze Kardze (chi\u0144. Ganzi) prowincji Sichuan w lutym 2024 roku. \u201eNie wiadomo, kiedy zapad\u0142y wyroki\u201d.<\/p>\n
Chen Wenqing \u2013 cz\u0142onek biura politycznego komitetu centralnego i przewodnicz\u0105cy centralnej komisji ds. politycznych i prawnych \u2013 przeprowadza trzydniow\u0105 inspekcj\u0119 w Qinghai, \u201eregionie kluczowym dla stabilno\u015bci Xizangu i Xinjiangu\u201d, czyli Tybetu i Turkiestanu Wschodniego, wzywaj\u0105c do \u201estanowczej rozprawy z si\u0142ami separatystycznymi\u201d tudzie\u017c \u201ezarz\u0105dzania religi\u0105 zgodnie z prawem, gotowo\u015bci w obliczu sytuacji nadzwyczajnych oraz strze\u017cenia bezpiecze\u0144stwa i stabilno\u015bci w wa\u017cnych okresach i kluczowych momentach\u201d. Wedle rz\u0105dowych medi\u00f3w partyjny nadzorca organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa zapewnia, \u017ce Xi Jinping \u201etroszczy si\u0119 o nar\u00f3d tybeta\u0144ski i przyw\u00f3dc\u00f3w religijnych, przedstawiaj\u0105c fundamentalne zasady i wytyczne aktywnego sinizowania buddyzmu tybeta\u0144skiego\u201d.<\/p>\n
Li Ganjie \u2013 cz\u0142onek politbiura i szef <\/span>Departamentu Pracy Frontu Jedno\u015bci<\/span>, czyli struktury partii odpowiedzialnej za tak zwane \u201emniejszo\u015bci\u201d \u2013 wystosowuje or\u0119dzie do \u201eorganizacji religijnych\u201d, przestrzegaj\u0105c je przed \u201eukrytymi zagro\u017ceniami w polu religii\u201d i wzywaj\u0105c do \u201edawania stanowczego odporu pr\u00f3bom zagranicznej infiltracji\u201d. Odwiedzaj\u0105c centralne Zrzeszenie Buddyjskie, wzywa do \u201esystematycznego promowania sinizacji religii\u201d oraz przestrzegania zasad socjalizmu. \u201eDoktryny, struktury, rytua\u0142y, obyczaje i normy post\u0119powania musz\u0105 krok po kroku nabiera\u0107 cech chi\u0144skich\u201d oraz \u201estrzec si\u0119 ukrytych zagro\u017ce\u0144\u201d. Hierarchowie maj\u0105 by\u0107 \u201epolitycznie pewni i moralnie przekonuj\u0105cy, aby nale\u017cycie odgrywa\u0107 swoje role w kluczowych chwilach\u201d. <\/span><\/p>\n
\u201eChi\u0144ski Panczen\u201d Gjalcen Norbu rozpoczyna doroczn\u0105 miesi\u0119czn\u0105 inspekcj\u0119 w Tybecie.<\/p>\n
Przewodnicz\u0105cy Xi Jinping wie\u0144czy partyjn\u0105 ofensyw\u0119 przed dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tymi urodzinami Dalajlamy, pisz\u0105c list do \u201emieszka\u0144c\u00f3w wioski w Xizangu\u201d i wzywaj\u0105c ich do \u201eokazywania solidarno\u015bci etnicznej oraz prowadzenia lepszego i szcz\u0119\u015bliwszego \u017cycia\u201d.<\/p>\n
Pi\u0105tego dnia pi\u0105tego miesi\u0105ca \u2013 w dniu urodzin Dalajlamy wedle kalendarza tybeta\u0144skiego \u2013 diaspora ofiarowuje Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci tytu\u0142 \u201eNiedo\u015bcig\u0142ego Nauczyciela XXI Wieku\u201d w obecno\u015bci przedstawicieli wszystkich wielkich tradycji religijnych i go\u015bci z ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n
Katastrofalne opady i pow\u00f3d\u017a, kt\u00f3rej zasi\u0119g eksperci przypisuj\u0105 gigantycznej Zaporze Trzech Prze\u0142om\u00f3w.<\/p>\n
Rz\u0105dowe media informuj\u0105 o powo\u0142aniu specjalnej struktury \u201ekoordynuj\u0105cej\u201d i przyj\u0119ciu nowych zasad zatwierdzania najwa\u017cniejszych decyzji sta\u0142ego komitetu biura politycznego partii, co wielu obserwator\u00f3w uznaje za potwierdzenie plotek o s\u0142abn\u0105cej pozycji Xi Jinpinga, przekazywaniu kompetencji, powrocie \u201estarej gwardii\u201d i kolektywnego przyw\u00f3dztwa (cho\u0107 inni widz\u0105 w tym element \u201einstytucjonalizowania\u201d kontroli partii nad pa\u0144stwem).<\/p>\n
Zatrzymanie Asanga za \u201epubliczne od\u015bpiewanie pie\u015bni Ksi\u0105\u017c\u0119 Pokoju z okazji dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych urodzin Dalajlamy\u201d w Ngabie (chi\u0144. Aba), w prowincji Sichuan.<\/p>\n
Zgodnie z zapowiedzi\u0105 z 2011 roku Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 wystosowuje o\u015bwiadczenie w sprawie przysz\u0142o\u015bci instytucji Dalajlamy: \u201eCho\u0107 nie prowadzi\u0142em publicznych konsultacji, od ponad czternastu lat przyw\u00f3dcy tybeta\u0144skich tradycji duchowych, deputowani tybeta\u0144skiego parlamentu na wychod\u017astwie, uczestnicy specjalnych powszechnych zgromadze\u0144, urz\u0119dnicy Centralnej Administracji Tybeta\u0144skiej, organizacje pozarz\u0105dowe, buddy\u015bci z regionu Himalaj\u00f3w, Mongolii, buddyjskich republik Federacji Rosyjskiej oraz buddy\u015bci z Azji, w tym tak\u017ce Chin w\u0142a\u015bciwych, pisali do mnie w tej sprawie, \u017carliwie prosz\u0105c o zachowanie instytucji Dalajlamy. Szczeg\u00f3lnie dono\u015bne by\u0142y przekazywane r\u00f3\u017cnymi kana\u0142ami apele Tybeta\u0144czyk\u00f3w z Tybetu. W odpowiedzi na te pro\u015bby niniejszym zapewniam, \u017ce instytucja Dalajlamy b\u0119dzie trwa\u0107 dalej\u201d. Odpowiedzialno\u015b\u0107 za wskazanie nast\u0119pnego wcielenia \u201espoczywa wy\u0142\u0105cznie na przedstawicielach Trustu Gaden Phodrang, Biura Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy, maj\u0105cych konsultowa\u0107 si\u0119 z przyw\u00f3dcami poszczeg\u00f3lnych tybeta\u0144skich szk\u00f3\u0142 buddyjskich oraz z wiarygodnymi, zwi\u0105zanymi przysi\u0119gami Opiekunami Dharmy maj\u0105cymi nierozerwaln\u0105 wi\u0119\u017a z lini\u0105 Dalajlam\u00f3w\u201d.<\/p>\n
\u201eChiny nie chc\u0105, \u017ceby Rosja przegra\u0142a\u201d, m\u00f3wi minister spraw zagranicznych Wang Yi wysokiej przedstawicielce UE do spraw zagranicznych Kai Kallas, po raz pierwszy otwarcie przyznaj\u0105c, \u017ce Pekin k\u0142amie, zapewniaj\u0105c o swojej \u201eneutralno\u015bci\u201d.<\/p>\n
Na \u201egregoria\u0144skie\u201d urodziny Dalajlamy do Dharamsali zje\u017cd\u017caj\u0105 tysi\u0105ce os\u00f3b z ca\u0142ego \u015bwiata. Podczas uroczysto\u015bci zostaj\u0105 odczytane albo odtworzone nagrane \u017cyczenia mi\u0119dzy innymi premiera Indii, prezydenta Tajwanu, ameryka\u0144skiego sekretarza stanu oraz trzech by\u0142ych prezydent\u00f3w Stan\u00f3w Zjednoczonych. Dalajlama dzi\u0119kuje wszystkim, dla kt\u00f3rych jego urodziny sta\u0142y si\u0119 pretekstem \u201edo robienia rzeczy podkre\u015blaj\u0105cych znaczenie wsp\u00f3\u0142czucia, dobrego serca i bezinteresowno\u015bci\u201d.<\/p>\n
Congon Cering \u2013 \u201esygnalista\u201d z Zungczu (chi\u0144. Songpan) w prefekturze Ngaba (chi\u0144. Aba) prowincji Sichuan \u2013 zostaje zwolniony z wi\u0119zienia po odbyciu po\u0142owy kary za upublicznienie nagrania, w kt\u00f3rym oskar\u017cy\u0142 chi\u0144ski koncern o dewastowanie \u015brodowiska, a lokalnych aparatczyk\u00f3w o przymykanie oka na ten proceder. W rodzinnej wiosce \u201ewitano go jak bohatera\u201d, cho\u0107 zwolnienie zbieg\u0142o si\u0119 z wprowadzeniem nadzwyczajnych \u015brodk\u00f3w bezpiecze\u0144stwa z okazji dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych urodzin Dalajlamy. \u201ePolicja rozproszy\u0142a t\u0142um, ale nikogo nie zatrzymali\u201d. Congon jest \u201epod specjalnym nadzorem\u201d. Nie wolno mu uczestniczy\u0107 w \u017cadnych (tak\u017ce prywatnych) \u201ezgromadzeniach\u201d ani wypowiada\u0107 si\u0119 publicznie.<\/p>\n
Media publikuj\u0105 nagranie ze spotkania z darczy\u0144cami, kt\u00f3rym Donald Trump powiedzia\u0142, \u017ce w pierwszej kadencji zagrozi\u0142 Xi Jinpingowi zbombardowaniem Pekinu, je\u015bli ChRL zaatakuje Tajwan.<\/p>\n
\u201eChiny s\u0105 niestabilne politycznie, ale ro\u015bnie tam zainteresowanie buddyzmem. Otrzymuj\u0119 stamt\u0105d wiele zaproszenie, trudno jednak by\u0142oby naucza\u0107 buddyzmu w kraju, w kt\u00f3rym nie ma wolno\u015bci. Uwa\u017cam, \u017ce wi\u0119cej po\u017cytku przynosi robienie tego w Indiach\u201d: Dalajlama rozpoczyna miesi\u0119czn\u0105 wizyt\u0119 w Ladakhu.<\/p>\n
Luo Yulin \u2013 by\u0142y wiceprzewodnicz\u0105cy administracji prowincji Qinghai \u2013 zostaje skazany na kar\u0119 \u015bmierci za przyjmowanie \u0142ap\u00f3wek i wykorzystywanie poufnych informacji. S\u0105d w Shandongu zawiesza wykonanie wyroku na dwa lata.<\/p>\n
Ameryka\u0144ski Senat jednog\u0142o\u015bnie przyjmuje rezolucj\u0119, w kt\u00f3rej uznaje \u2013 przypadaj\u0105ce 6 lipca \u2013 urodziny Dalajlamy za Dzie\u0144 Wsp\u00f3\u0142czucia.<\/p>\n
Wu Yingjie \u2013 przewodnicz\u0105cy struktur Komunistycznej Partii Chin w Tybeta\u0144skim Regionie Autonomicznym (TRA), czyli najwy\u017cszy namiestnik Pekinu w Lhasie od sierpnia 2016 do pa\u017adziernika 2021 roku, obj\u0119ty sankcjami przez Stany Zjednoczone i Kanad\u0119 za naruszanie praw cz\u0142owieka w Tybecie, i zatrzymany za \u201enaruszanie partyjnej dyscypliny\u201d w 2024 roku \u2013 zostaje skazany na kar\u0119 \u015bmierci za przyj\u0119cie \u0142ap\u00f3wek o warto\u015bci ponad 343 milion\u00f3w yuan\u00f3w (182,6 mln z\u0142). S\u0105d w Pekinie zawiesza wykonanie kary na dwa lata.<\/p>\n
Premier Li Qiang uroczy\u015bcie otwiera budow\u0119 \u2013 najwi\u0119kszej na \u015bwiecie \u2013 zapory wodnej na Jarlung Cangpo (Brahmaputra).<\/p>\n
Qi Zhala (Che Zala; tyb. Cze Dahla) \u2013 by\u0142y szef rz\u0105du Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego i cz\u0142onek Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin \u2013 zostaje usuni\u0119ty z partii i \u201eprzekazany prokuraturze\u201d za przyjmowanie \u0142ap\u00f3wek i nadu\u017cywanie stanowiska. Od chi\u0144skich dygnitarzy, kt\u00f3rych w ostatnich tygodniach skazano na kar\u0119 \u015bmierci za przest\u0119pstwa pope\u0142nione w Tybecie, spraw\u0119 Qi odr\u00f3\u017cnia zarzut \u201ed\u0142ugotrwa\u0142ego ho\u0142dowania zabobonom\u201d, co zapewne odnosi si\u0119 do wierze\u0144 religijnych.<\/p>\n
Podczas (tradycyjnie bezowocnego) 25. szczytu UE\u2013Chiny \u2013 zwo\u0142anego w pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolecie nawi\u0105zania stosunk\u00f3w dyplomatycznych \u2013 Unia wyra\u017ca zaniepokojenie sytuacj\u0105 w Tybecie, wzywa do poszanowania prawa Tybeta\u0144czyk\u00f3w do wy\u0142aniania przyw\u00f3dc\u00f3w duchowych i porusza sprawy indywidualnych wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych.<\/p>\n
Prezydent Czech Petr Pavel odwiedza Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 Dalajlam\u0119 w Ladakhu. Nast\u0119pnego dnia spotyka si\u0119 z przyw\u00f3dcami Centralnej Administracji Tybeta\u0144skiej w Dharamsali.<\/p>\n
Wed\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 z Ngaby (chi\u0144. Aba) w Sichuanie \u201ezaraz po urodzinach Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci (6 lipca) policja zabra\u0142a Palczunga\u201d, m\u0142odego pie\u015bniarza, kt\u00f3ry \u2013 razem z zatrzymanym w tym samym czasie Asangiem \u2013 od\u015bpiewa\u0142 pie\u015b\u0144 \u201eKsi\u0105\u017c\u0119 Pokoju\u201d z okazji dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych urodzin Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy.<\/p>\n
Tybeta\u0144skie \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce 1 lipca policja zatrzyma\u0142a w Ngabie (chi\u0144. Aba) mnicha Ce\u0142anga Dhongo, kt\u00f3ry opublikowa\u0142 w sieci \u201erysunek dzieci\u0119cej czapki Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci\u201d z okazji dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych urodzin Dalajlamy.<\/p>\n
Zhang Yadi \u2013 Chinka studiuj\u0105ca we Francji i pisz\u0105ca dla portalu, kt\u00f3rego misj\u0105 jest \u201em\u00f3wienie ukrywanej prawdy o Tybecie\u201d \u2013 zostaje \u201euprowadzona przez s\u0142u\u017cb\u0119 bezpiecze\u0144stwa\u201d podczas wakacji w tybeta\u0144skim Gjalthangu (chi\u0144. Shangri-La), w Yunnanie.<\/p>\n
W\u0142adze chi\u0144skie usuwaj\u0105 j\u0119zyk tybeta\u0144ski z listy przedmiot\u00f3w egzaminacyjnych w Tybeta\u0144skim Regionie Autonomicznym (TRA). <\/span>Gema Cedain (Gama, Garma; tyb. Karma Ceten), szef rz\u0105du TRA, m\u00f3wi dziennikarzom, \u017ce ma to <\/span>\u201epoprawi\u0107 zawodowe perspektywy Tybeta\u0144czyk\u00f3w, podnosz\u0105c ich poziom kulturalny i naukowy\u201d. <\/span><\/p>\n
Pekin og\u0142asza powo\u0142anie sp\u00f3\u0142ki \u201eKolej Xinjiang\u2013Xizang\u201d i rozpocz\u0119cie prac nad lini\u0105 kolejow\u0105, kt\u00f3ra \u2013 przebiegaj\u0105c wzd\u0142u\u017c spornej granicy z Indiami \u2013 w 2035 roku po\u0142\u0105czy Hotan w Turkiestanie Wschodnim z Szigace w Tybecie.<\/p>\n
Mi\u0119dzynarodowa Rada Prawnik\u00f3w przyznaje Dalajlamie Mi\u0119dzynarodow\u0105 Nagrod\u0119 Pokoju za \u201epo\u015bwi\u0119cenie \u017cycia propagowaniu powszechnego wsp\u00f3\u0142czucia i niestosowania przemocy\u201d.<\/p>\n
Trzy tygodnie po spotkaniu prezydenta Czech z Dalajlam\u0105 w Ladakhu \u2013 kt\u00f3re okaza\u0142o si\u0119 \u201ezagro\u017ceniem dla suwerenno\u015bci i terytorialnej integralno\u015bci Chin\u201d \u2013 Pekin og\u0142asza \u201ezawieszenie\u201d wszelkich kontakt\u00f3w z Petrem Pavelem (ale nie z Republik\u0105 Czesk\u0105).<\/p>\n
Tybeta\u0144skie \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce gesze Kunczok Czodrak \u2013 prze\u0142o\u017cony klasztoru Horcang Kirti w Sangczu (chi\u0144. Xiahe), w prefekturze Kanlho (chi\u0144. Gannan) prowincji Gansu \u2013 zosta\u0142 uprowadzony przez funkcjonariuszy s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa w grudniu 2024 roku. \u201eKrewnym i mnichom do tej pory nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107, gdzie jest przetrzymywany i co mu si\u0119 zarzuca\u201d.<\/p>\n
Noblowski sklepik z pami\u0105tkami w Oslo usuwa z oferty \u201ebombk\u0119 Dalajlama\u201d, kt\u00f3ra \u2013 jak wida\u0107 na opakowaniu \u2013 zosta\u0142a wyprodukowana w Chinach, gdzie za posiadanie wizerunku Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci mo\u017cna straci\u0107 zdrowie i \u017cycie w wi\u0119zieniu.\u00a0<\/p>\n
Gesze Szersang Gjaco \u2013 prze\u0142o\u017cony klasztoru Cang w <\/span>Colho (chi\u0144. Hainan)<\/span>, w prowincji Qinghai \u2013 odbiera sobie \u017cycie \u201ena znak protestu przeciwko n\u0119kaniu mnich\u00f3w przez chi\u0144skich aparatczyk\u00f3w, prowadz\u0105cych codzienne rewizje i kampani\u0119 reedukacyjn\u0105, kt\u00f3ra sparali\u017cowa\u0142a klasztor, nie zostawiaj\u0105c nawet czasu na codzienn\u0105 praktyk\u0119\u201d. <\/span><\/p>\n
Gonpo Kji \u2013 wielokrotnie zatrzymywana za domaganie si\u0119 ponownego rozpatrzenia sprawy brata, skazanego (zdaniem ekspert\u00f3w bezpodstawnie) na do\u017cywocie za \u201eoszustwa kredytowe\u201d \u2013 rzuca si\u0119 z okna hotelu, w kt\u00f3rym zosta\u0142a \u201einternowana\u201d (prawdopodobnie w zwi\u0105zku z przyjazdem do Lhasy przewodnicz\u0105cego Xi Jinpinga) przez policj\u0119.<\/p>\n
Zawalenie mostu kolejowego na trasie Qinghai\u2013Sichuan w Czency (chi\u0144. Jianza). Wed\u0142ug oficjalnych komunikat\u00f3w ginie dwunastu robotnik\u00f3w, czterech uznaje si\u0119 zaginionych.<\/p>\n
Tybeta\u0144skie \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce Tulku Palden \u0141angjal \u2013 p<\/span>i\u0119\u0107dziesi\u0119ciotrzyletni opat klasztoru Czogjal w Gondzio (chi\u0144. Gongjue), w TRA, \u201earesztowany przed o\u015bmiu laty za apelowanie do wiernych o zachowanie to\u017csamo\u015bci narodowej\u201d \u2013 29 lipca 2025 roku zosta\u0142 \u201ezam\u0119czony\u201d w wi\u0119zieniu w Gansu, do kt\u00f3rego przewieziono go \u201ew ci\u0119\u017ckim stanie\u201d z Lhasy. <\/span><\/p>\n
Premier Sharma Oli wraca z peki\u0144skiej \u201eparady zwyci\u0119stwa\u201d (nad Japoni\u0105, z kt\u00f3r\u0105 si\u0142y komunistyczne praktycznie nie walczy\u0142y, zostawiaj\u0105c to narodowcom) i \u2013 jak szydz\u0105 komentatorzy \u2013 najwyra\u017aniej zainspirowany chi\u0144sk\u0105 cenzur\u0105, zarz\u0105dza blokad\u0119 medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych w Nepalu, czym wywo\u0142uje masowe protesty, kt\u00f3re w ci\u0105gu kilku dnia zmiataj\u0105 jego rz\u0105d.<\/p>\n
Sta\u0142y Komitet Og\u00f3lnochi\u0144skiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych \u201eotrzymuje dwie legislacyjne propozycje\u201d \u2013 Ustawy o promowaniu jedno\u015bci etnicznej i post\u0119pu; oraz nowelizacji Ustawy o standardowym m\u00f3wionym i pisanym j\u0119zyku chi\u0144skim \u2013 kt\u00f3re s\u0105 wyrazem \u201epal\u0105cej potrzeby promowania silnego poczucia wsp\u00f3lnoty narodu chi\u0144skiego oraz przyspieszenia budowy jednolitej to\u017csamo\u015bci narodowy\u201d, czyli ca\u0142kowitej sinizacji i asymilacji tzw. mniejszo\u015bci.<\/p>\n
Polska ca\u0142kowicie wstrzymuje ruch graniczny z Bia\u0142orusi\u0105 (z powodu \u0107wicze\u0144 wojskowych z Rosj\u0105), zatrzymuj\u0105c tym samym (mimo protest\u00f3w Pekinu) poci\u0105gi z Chin.<\/p>\n
Pi\u0119ciu specjalnych sprawozdawc\u00f3w ONZ upublicznia list, w kt\u00f3rym ostro krytykuje Pekin za naruszanie prawa Tybeta\u0144czyk\u00f3w do wolno\u015bci my\u015bli, sumienia i wyznania \u2013 ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem ingerowania chi\u0144skiego pa\u0144stwa w proces sukcesji Dalajlamy \u2013 oraz za uprowadzenie i trzydziestoletnie przetrzymywanie Panczenlamy.<\/p>\n
Odpowiadaj\u0105c na pytania deputowanych, sikjong Penpa Cering potwierdza prowadzenie \u201enieformalnych zakulisowych\u201d rozm\u00f3w ze stron\u0105 chi\u0144sk\u0105, z kt\u00f3rych \u201eniewiele wynika\u201d.<\/p>\n
Kilka dni po rozmarzeniu si\u0119 Xi i Putina perspektyw\u0105 przed\u0142u\u017cania \u017cycia w niesko\u0144czono\u015b\u0107 przeszczepami chi\u0144scy uczeni potwierdzaj\u0105 autentyczno\u015b\u0107 skalnej inskrypcji, wedle kt\u00f3rej cesarz Qin Shi Huang w 210 roku p.n.e. wys\u0142a\u0142 do Tybetu ekspedycj\u0119 alchemik\u00f3w po eliksir nie\u015bmiertelno\u015bci.<\/p>\n
Tybeta\u0144skie \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce krewni od czterech lat nie s\u0105 w staniu uzyska\u0107 \u017cadnych informacji o Dhargje, mnichu z Kardze, zatrzymanym przez policj\u0119 w Lhasie. \u201eUprowadzony s\u0142yn\u0105\u0142 z bieg\u0142o\u015bci w konsekrowaniu pos\u0105g\u00f3w i innych wizerunk\u00f3w Przebudzenia. Nikt nie wie, czym m\u00f3g\u0142 si\u0119 narazi\u0107 chi\u0144skim w\u0142adzom\u201d.<\/p>\n
Sze\u015bciu specjalnych sprawozdawc\u00f3w ONZ upublicznia list do w\u0142adz ChRL, domagaj\u0105c si\u0119 wyja\u015bnie\u0144 w sprawie wyroku Namkji, kt\u00f3r\u0105 w 2015 roku skazano \u2013 jako ma\u0142oletni\u0105 \u2013 za udzia\u0142 w symbolicznym prote\u015bcie w Ngabie (chi\u0144. Aba), oraz szykan, jakim poddawano jej rodzin\u0119.<\/p>\n
Kanadyjsko-chi\u0144ska firma odzie\u017cowa Arc’teryx i performer Cai Guoqiang niemal godzin\u0119 odpalaj\u0105 tysi\u0105ce rac i \u015bwiec dymnych na g\u00f3rskim stoku w w Gjance (chi\u0144. Jiangzi), wywo\u0142uj\u0105c oburzenie Tybeta\u0144czyk\u00f3w i wielu chi\u0144skich internaut\u00f3w, kt\u00f3rzy oskar\u017caj\u0105 koncern o bezmy\u015blno\u015b\u0107, dewastowanie \u015brodowiska naturalnego i brak wra\u017cliwo\u015bci kulturowej. Nast\u0119pnego dnia sprawcy \u201epokornie przepraszaj\u0105\u201d, a w\u0142adze lokalne og\u0142aszaj\u0105 wszcz\u0119cie dochodzenia w sprawie ewentualnych nieprawid\u0142owo\u015bci.<\/p>\n
Prokuratura og\u0142asza, \u017ce Ma Fengsheng, by\u0142y wiceprzewodnicz\u0105cy komitetu Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych prowincji Qinghai i d\u0142ugoletni szef lokalnego programu walki z ub\u00f3stwem, zosta\u0142 formalnie oskar\u017cony o \u201eprzyjmowanie szczeg\u00f3lnie wysokich \u0142ap\u00f3wek\u201d.<\/p>\n
Mi\u0119dzynarodowe Forum Buddyjskie w Ka\u0142mucji. Rosja (pod naciskiem Chin) nie udziela wiz trzem nauczycielom buddyjskim z Indii \u2013 b\u0119d\u0105cych jednym z najwa\u017cniejszych partner\u00f3w politycznych i ekonomicznych Moskwy \u2013 poniewa\u017c s\u0105 z pochodzenia Tybeta\u0144czykami.<\/p>\n
Xi Jinping m\u00f3wi na posiedzeniu Biura Politycznego, \u017ce \u201esprzeczno\u015bci i problemy, jakie stwarza religia, mo\u017cna rozwi\u0105za\u0107 tylko sprawnym zarz\u0105dzaniem\u201d, i podkre\u015bla, \u017ce jej sinizacja jest jedyn\u0105 drog\u0105 do \u201espokoju spo\u0142ecznego i jedno\u015bci etnicznej.<\/p>\n
Specjalna sprawozdawczyni ONZ w dziedzinie praw kulturalnych upublicznia list do w\u0142adz chi\u0144skich, w kt\u00f3rym wyra\u017ca zaniepokojenie zast\u0119powaniem nazwy \u201eTybet\u201d chi\u0144skim \u201eXizangiem\u201d, co stanowi \u201ejeden z wielu element\u00f3w narzucania sinizacji na anektowanym terytorium\u201d.<\/p>\n
\u017bo\u0142nierze Armii Ludowo-Wyzwole\u0144czej, kt\u00f3rych \u201eoddelegowano\u201d do szk\u00f3\u0142 w Tybeta\u0144skim Regionie Autonomicznym po znowelizowaniu Ustawy o przysposobieniu obronnym we wrze\u015bniu 2024 roku, organizuj\u0105 dzieciom \u201eregularne \u0107wiczenia, <\/span>zmuszaj\u0105c do biegania na d\u0142ugich dystansach, wspinania si\u0119 na g\u00f3rskie zbocza, skakania przez przeszkody i czo\u0142gania si\u0119, \u017ceby przysposobi\u0107 m\u0142odzie\u017c do obrony pa\u0144stwa\u201d.<\/p>\n
\u201eBardzo si\u0119 ciesz\u0119, \u017ce b\u0119dzie Pani pierwsz\u0105 przyw\u00f3dczyni\u0105 Ko\u015bcio\u0142a Anglika\u0144skiego \u2013 pisze Dalajlama do biskupki Dame Sarah Mullally. \u2013 Mam naukowe dowody, \u017ce kobiety s\u0105 bardziej wra\u017cliwe na uczucia bli\u017anich. Pani powo\u0142anie jest promykiem nadziei\u201d.<\/p>\n
Czterej specjalni sprawozdawcy ONZ upubliczniaj\u0105 listy, w kt\u00f3rych domagaj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3\u0142owych wyja\u015bnie\u0144 od rz\u0105d\u00f3w Wietnamu i Chin w sprawie Tulku Hungkara Rinpoczego, kt\u00f3ry zmar\u0142 28 marca 2025 roku, trzy dni po zatrzymaniu przez funkcjonariuszy chi\u0144skiej s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa w Hanoi.<\/p>\n
W\u0142adze \u201ezwo\u017c\u0105 setki wa\u017cnych lam\u00f3w z ca\u0142ego Tybetu\u201d na abhiszek\u0119 Kalaczakry, kt\u00f3rej udziela w Szigace \u201echi\u0144ski Panczen\u201d Gjalcen Norbu. \u201eChyba my\u015bl\u0105, \u017ce zastawiaj\u0105 na nich pu\u0142apk\u0119 i wymuszaj\u0105 lojalno\u015b\u0107 poprzez udzia\u0142 w tantrycznym przekazie, jakby nie rozumieli, \u017ce odbiera si\u0119 go moc\u0105 umys\u0142u, a nie fizycznej obecno\u015bci w sali\u201d.<\/p>\n
W\u0142adze prefektury Szigace informuj\u0105 o odwo\u0142aniu sekretarza partii okr\u0119gu Gjance (chi\u0144. Jiangzi) i \u201ewyci\u0105gni\u0119ciu konsekwencji\u201d wobec \u201ewielu urz\u0119dnik\u00f3w\u201d za wyra\u017cenie zgody na \u2013 oprotestowany przez Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 komercyjny pokaz fajerwerk\u00f3w w Himalajach.<\/p>\n
Lokalni aparatczycy \u201eurz\u0105dzaj\u0105 najazd\u201d na klasztor Labrang Taszikjil i okoliczne osady w Sangczu (chi\u0144. Xiahe), w prefekturze Kanlho (chi\u0144. Gannan) prowincji Gansu, \u201ekonfiskuj\u0105c setki zdj\u0119\u0107\u201d Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy.<\/p>\n
Pekin informuje o wydaleniu z partii i zdegradowaniu dziewi\u0119ciu kluczowych genera\u0142\u00f3w \u2013 w tym He Weidonga, wiceprzewodnicz\u0105cego centralnej komisji wojskowej, cz\u0142onka biura politycznego komitetu centralnego i jednego z najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Xi Jinpinga \u2013 za \u201epowa\u017cne naruszanie dyscypliny\u201d, sprzeniewierzenie \u201ewyj\u0105tkowo wysokich kwot\u201d i nielojalno\u015b\u0107, co mo\u017ce wskazywa\u0107, \u017ce idzie nie tyle o (powszechn\u0105) korupcj\u0119, co o frakcyjn\u0105 walk\u0119 o w\u0142adz\u0119.<\/p>\n
Tybeta\u0144skie \u017ar\u00f3d\u0142a dementuj\u0105 informacje o warunkowym zwolnieniu Asanga \u2013 pie\u015bniarza z Ngaby (chi\u0144. Aba) w Sichuanie zatrzymanego w lipcu \u201eza \u015bpiewanie o Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci. Nie wiadomo nawet, gdzie go trzymaj\u0105\u201d.<\/p>\n
Tybeta\u0144czyk Tenzin Norbu zostaje skazany przez ameryka\u0144ski s\u0105d na 27 miesi\u0119cy wi\u0119zienia i wysok\u0105 grzywn\u0119 za \u201esfa\u0142szowanie dziesi\u0105tk\u00f3w wniosk\u00f3w azylowych\u201d, w kt\u00f3rych nieprawdziwie powo\u0142ywano si\u0119 na tybeta\u0144skie pochodzenie i prze\u015bladowania ze strony chi\u0144skich w\u0142adz.<\/p>\n
Po pi\u0119ciu latach przerwy Indie przywracaj\u0105 bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenia lotnicze z Chinami.<\/p>\n
Po wielu bezowocnych pr\u00f3bach chi\u0144ski adwokat uzyskuje wreszcie zgod\u0119 na widzenie z Dord\u017ce Taszim \u2013 biznesmenem i filantropem skazanym w 2010 roku na do\u017cywocie za oszustwa podatkowe \u2013 i informuje, \u017ce w kwietniu jego klient zosta\u0142 brutalnie pobity przez \u201etrzech osadzonych\u201d.<\/p>\n
W\u0142adze chi\u0144skie zezwalaj\u0105 na otwarcie (teoretycznie czynnego od dw\u00f3ch lat) przej\u015bcia granicznego na prze\u0142\u0119czy Korala w Mustangu, u\u0142atwiaj\u0105c pielgrzymom dost\u0119p do G\u00f3ry Kaila\u015b (tyb. Kang Rinpocze) i jeziora Manasarowar.<\/p>\n
Mi\u0119dzynarodowy Sojusz na rzecz Wolno\u015bci Religijnej lub Przekona\u0144 (IRFBA) przyjmuje deklaracj\u0119, w kt\u00f3rej \u201epodkre\u015bla\u201d prawo Tybeta\u0144czyk\u00f3w do wybierania przyw\u00f3dc\u00f3w religijnych bez ingerencji chi\u0144skiego pa\u0144stwa.<\/p>\n
W Barkhamie (chi\u0144. Maerkang), w prowincji Sichuan zawala si\u0119 (oddany na pocz\u0105tku roku) most na autostradzie \u0142\u0105cz\u0105cej wschodni Tybet z Chinami. Do wypadku dochodzi trzy dni po uroczystym otwarciu pobliskiej zapory wodnej, kt\u00f3ra zdaniem ekspert\u00f3w mog\u0142a by\u0107 przyczyn\u0105 katastrofy.<\/p>\n
Rapke Lama \u2013 obywatel Nepalu zatrzymany w Tybecie w kwietniu 2024 roku za nielegalne przekroczenie granicy w g\u00f3rach \u2013 m\u00f3wi dziennikarzom, \u017ce by\u0142 torturowany w areszcie \u015bledczym i lhaskim wi\u0119zieniu Drapczi. Zwolniono go o odes\u0142ano do kraju, gdy zacz\u0105\u0142 wymiotowa\u0107 krwi\u0105. \u201eTrz\u0105s\u0142 si\u0119 i nie m\u00f3g\u0142 m\u00f3wi\u0107\u201d, wi\u0119c krewni zawie\u017ali go prosto do szpitala. Uwi\u0119ziony razem z nim Karma Cheden odbywa kar\u0119 trzech lat pozbawienia wolno\u015bci.<\/p>\n
Policja pali flagi modlitewne i \u201einne przedmioty kultu\u201d w sanktuariach b\u00f3stw lokalnych w Czigdrilu (chi\u0144. Jiuzhi), w prowincji Qinghai. \u201eNajpierw przeprowadzili inspekcj\u0119 i obwie\u015bcili, \u017ce sucha zima pot\u0119guje zagro\u017cenie po\u017carowe. Trzy dni p\u00f3\u017aniej sami wszystko spalili, a pogorzelisko kazali posprz\u0105ta\u0107 Tybeta\u0144czykom\u201d.<\/p>\n
Przewodnicz\u0105cy komitetu Kanlho (chi\u0144. Gannan) w prowincji Gansu sk\u0142ada seri\u0119 wizyt roboczych pod has\u0142em \u201eegzekwowania absolutnej lojalno\u015bci wobec pa\u0144stwa i wdzi\u0119czno\u015bci dla partii\u201d. \u201eWezwanym\u201d do Labrangu (i usadzonym w rz\u0119dach na klasztornym dziedzi\u0144cu) partyjnym aparatczykom, urz\u0119dnikom pa\u0144stwowym oraz prze\u0142o\u017conym m\u0119skich i \u017ce\u0144skich \u015bwi\u0105ty\u0144 z ca\u0142ej prefektury og\u0142asza kampani\u0119 \u201ewzmacniania trzech \u015bwiadomo\u015bci\u201d (narodowej, obywatelskiej i prawnej) oraz \u201epi\u0119ciu chi\u0144skich to\u017csamo\u015bci\u201d (pa\u0144stwowej, narodowej, kulturalnej, partyjnej i socjalistycznej), zobowi\u0105zuj\u0105c tybeta\u0144skich duchownych do \u201ewykuwania poczucia wsp\u00f3lnoty narodu chi\u0144skiego i sinizowania religii\u201d.<\/p>\n
Chi\u0144ska stra\u017c graniczna kwestionuje wa\u017cno\u015b\u0107 indyjskiego paszportu pasa\u017cerki, kt\u00f3ra urodzi\u0142a si\u0119 w stanie Aruna\u0107al Prade\u015b. Kobieta jest przetrzymywana przez 18 godzin na lotnisku w Szanghaju (gdzie by\u0142a tylko w tranzycie). Mundurowi sugeruj\u0105, \u017ce powinna \u201ewyst\u0105pi\u0107 o chi\u0144ski paszport\u201d, poniewa\u017c \u201epo\u0142udniowy Tybet nale\u017cy do Chin\u201d. \u201eJeszcze tego samego dnia\u201d Indie wystosowuj\u0105 \u201eostry protest\u201d, Pekin odpowiada, \u017ce \u201ekontroluje dokumenty zgodnie z prawem\u201d. Tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej, odpowiadaj\u0105c na pytanie dziennikarza, rzecznik MSZ dodaje: \u201eRegion, o kt\u00f3ry pytacie, to Zangnan, cz\u0119\u015b\u0107 Chin\u201d.<\/p>\n
Czogtrul Dord\u017ce Tenzin \u2013 opat klasztoru Oser Thegczok w Minthangu, w Gologu (chi\u0144. Guoluo) i za\u0142o\u017cyciel s\u0142ynnej szko\u0142y zawodowej \u2013 zostaje \u201euprowadzony przez Chi\u0144czyk\u00f3w\u201d. W\u0142adze natychmiast zamykaj\u0105 szko\u0142\u0119 (jedn\u0105 z ostatnich, w kt\u00f3rych uczy si\u0119 po tybeta\u0144sku) i ka\u017c\u0105 przenie\u015b\u0107 uczni\u00f3w do (programowo sinizuj\u0105cych) pa\u0144stwowych plac\u00f3wek z internatem.<\/p>\n
Krewni informuj\u0105, \u017ce Zhang Yadi \u2013 Chinka, kt\u00f3ra podczas studi\u00f3w we Francji zainteresowa\u0142a si\u0119 losem Tybeta\u0144czyk\u00f3w i pod koniec lipca zosta\u0142a uprowadzona przez policj\u0119 w Gjalthangu (chi\u0144. Shangri-La), w Yunnanie \u2013 sp\u0119dzi\u0142a ponad trzy miesi\u0105ce w wi\u0119ziennej izolatce i zosta\u0142a oskar\u017cona o \u201eseparatystyczne pod\u017ceganie\u201d.<\/p>\n
Gjalcen Norbu \u2013 mianowany przez Pekin Panczenlam\u0105 po uprowadzeniu ch\u0142opca wskazanego zgodnie z tradycj\u0105 \u2013 m\u00f3wi, \u017ce rozpoznawanie inkarnacji lam\u00f3w \u201ewymaga aprobaty\u201d chi\u0144skich w\u0142adz. Tybeta\u0144ska diaspora uznaje, \u017ce \u201efa\u0142szywy Panczen\u201d przygotowuje grunt do<\/p>\n
Cering Co \u2013 przewodniczka turystyczna z Triki (chi\u0144. Guide) w prefekturze Colho (chi\u0144. Hainan) prowincji Qinghai wielokrotnie zatrzymywana za protesty przeciwko dyskryminacji Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 zostaje skazana na rok wi\u0119zienia za \u201ewywo\u0142ywanie niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych\u201d. Wydaje si\u0119, \u017ce wykonanie wyroku zawieszono na dwa lata, co oznacza sta\u0142y doz\u00f3r policyjny i zakaz opuszczania miejsca zamieszkania bez zgody w\u0142adz. Cering Co \u201ekategorycznie zaprzecza wszystkim zarzutom\u201d i sk\u0142ada odwo\u0142anie od wyroku, domagaj\u0105c si\u0119 \u201epublicznej rozprawy\u201d.<\/p>\n
Zapewne z okazji Mi\u0119dzynarodowego Dnia Praw Cz\u0142owieka w\u0142adze chi\u0144skie wprowadzaj\u0105 nowy element \u201eedukacji patriotycznej\u201d w regionach wiejskich: <\/span>\u201eprzys\u0142owia ludowe z my\u015blami przewodnicz\u0105cego Xi Jinpinga\u201d dla niepi\u015bmiennych tybeta\u0144skich pasterzy i ch\u0142op\u00f3w. <\/span><\/p>\n
Niezale\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a informuj\u0105, \u017ce 6 listopada policja zatrzyma\u0142a ponad osiemdziesi\u0119ciu Tybeta\u0144czyk\u00f3w po \u201ekonfrontacji\u201d z chi\u0144skimi g\u00f3rnikami, pr\u00f3buj\u0105cymi za\u0142o\u017cy\u0107 odkrywkow\u0105 kopalni\u0119 z\u0142ota w Serszulu (chi\u0144. Shiqu), w prowincji Sichuan. \u201ePrzeszukiwali dom po domu, konfiskowali telefony i aresztowali ludzi, kt\u00f3rych skojarzyli z protestem. Bili ich, g\u0142odzili, nie dawali spa\u0107 i korzysta\u0107 z toalety. Wielu ma po\u0142amane \u017cebra i odbite nerki. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wypuszczono po podpisaniu przyznania si\u0119 do winy i lojalki. Ca\u0142\u0105 osad\u0119 \u201eobstawiono i odci\u0119to od \u015bwiata, w wi\u0119kszo\u015bci dom\u00f3w zainstalowano mikrofony i kamery. Siedem os\u00f3b ci\u0105gle gdzie\u015b przetrzymuj\u0105\u201d.<\/p>\n
Dziennik \u201eNew York Times\u201d ujawnia, \u017ce w 1965 roku CIA zgubi\u0142a w Himalajach generator z radioaktywnym plutonem, kt\u00f3ry mia\u0142 zasila\u0107 urz\u0105dzenia do szpiegowania Chin \u2013 i mo\u017ce wci\u0105\u017c grozi\u0107 ska\u017ceniem w\u00f3d Gangesu.<\/p>\n
Nepalskie media podaj\u0105, \u017ce podczas po\u017cegnalnego spotkania wracaj\u0105cy do domu ambasador ChRL prosi\u0142 premier Nepalu o \u201eukr\u00f3cenie antychi\u0144skiej dzia\u0142alno\u015bci\u201d i \u201emonitorowanie\u201d Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Kilka dni p\u00f3\u017aniej pojawiaj\u0105 si\u0119 doniesienia o wsp\u00f3lnych chi\u0144sko-nepalskich patrolach na granicy w Mustangu.<\/p>\n
Pekin nowelizuje ustaw\u0119 o \u201estandardowym\u201d j\u0119zyku mandary\u0144skim, g\u0142\u00f3wnym instrumencie sinizacji \u201egrup etnicznych\u201d i si\u0142owego zaszczepiania \u201echi\u0144skiej to\u017csamo\u015bci narodowej\u201d. Nowe przepisy wprowadzaj\u0105 kary za \u201eprzeszkadzanie w nauczaniu oraz pos\u0142ugiwaniu si\u0119 standardowym m\u00f3wionym i pisanym j\u0119zykiem chi\u0144skim\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"