{"id":10155,"date":"2020-07-20T06:21:46","date_gmt":"2020-07-20T04:21:46","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=10155"},"modified":"2020-07-21T13:27:41","modified_gmt":"2020-07-21T11:27:41","slug":"oser-tybetanczycy-w-indiach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=10155","title":{"rendered":"Oser: Tybeta\u0144czycy w Indiach"},"content":{"rendered":"\n

Obejrza\u0142am na Facebooku bollywoodzki klip<\/a> indyjskiego gwiazdora: przystojny facet, fajny kawa\u0142ek, sceniczne emocje, aplauz \u2013 ale m\u00f3j wzrok najbardziej przyku\u0142a powiewaj\u0105ca na wietrze tybeta\u0144ska flaga. Kt\u00f3ra od razu przypomnia\u0142a mi, \u017ce czyta\u0142am gdzie\u015b, i\u017c cenzorzy kazali potem wyci\u0105\u0107 t\u0119 scen\u0119. Najpewniej, by nie dra\u017cni\u0107 Pekinu.<\/p>\n

<\/p>\n

I tak zacz\u0119\u0142am duma\u0107 o setkach tysi\u0119cy Tybeta\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy od 1959 roku musieli opuszcza\u0107 swoje domy i szuka\u0107 schronienia po drugiej stronie Himalaj\u00f3w. Jak patrz\u0105 na to Indusi? Jak dogaduj\u0105 si\u0119 z nimi Tybeta\u0144czycy? Przypomnia\u0142am sobie opis przypadkowego spotkania V.S. Naipaula z Dalajlam\u0105. To bardzo krytyczny pisarz, ale tybeta\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w darzy najwyra\u017aniej du\u017c\u0105 sympati\u0105. Pozna\u0142am te\u017c kiedy\u015b Tenzinga Sonama i jego indyjsk\u0105 \u017con\u0119 Ritu Sarin, kt\u00f3rych \u0142\u0105cz\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, pogl\u0105dy i kilka zrobionych wsp\u00f3lnie \u015bwietnych film\u00f3w.<\/p>\n

Zada\u0142am wi\u0119c te pytania na Facebooku i odpowiedzia\u0142o mi kilku Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Zwykli ludzie, uchod\u017acy, maj\u0105cy na co dzie\u0144 kontakt z podobnymi sobie Indusami. Ich opinie nie s\u0105 rzecz jasna reprezentatywne, ale sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na g\u0142os ludu. Przede wszystkim trzeba podkre\u015bli\u0107 z ca\u0142\u0105 moc\u0105, \u017ce od najdawniejszych czas\u00f3w do dzi\u015b \u017caden inny kraj nie da\u0142 Tybeta\u0144czykom tyle, co Indie. Kiedy\u015b by\u0142y to kultura i religia, w ci\u0105gu ostatniego p\u00f3\u0142wiecza \u2013 schronienie, ludzkie \u017cycie.<\/p>\n

Zacytujmy kilka wypowiedzi z sieci. Lobsang \u0141angdu m\u00f3wi na przyk\u0142ad, \u017ce dopiero niedawno w pejza\u017cu indyjskiego spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego pojawi\u0142y si\u0119 grupy wspieraj\u0105ce Tybet; a on sam \u2013 w Indiach od ponad dziesi\u0119ciu lat \u2013 podobnie jak wielu rodak\u00f3w nigdy nie zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z nikim stamt\u0105d. Zapyta\u0142am go, czy dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce Indie s\u0105 zbyt wielkie, przeludnione, pe\u0142ne r\u00f3\u017cnych religii i kultur. Odpar\u0142, i\u017c mo\u017ce tak by\u0107, s\u0105dzi\u0142 jednak przy tym, \u017ce Tybeta\u0144czycy sami nie zrobili wiele, \u017ceby to zmieni\u0107 (ale i doda\u0142 zaraz, \u017ce kontakt z Indusami do \u0142atwych nie nale\u017cy).<\/p>\n

Taszi Gjalcen w og\u00f3le si\u0119 z nim nie zgadza: tamci s\u0105 bardzo kontaktowi \u2013 to Tybeta\u0144czycy wcale nie s\u0105 ich ciekawi, co sprawia, \u017ce dystans ci\u0105gle si\u0119 zwi\u0119ksza.<\/p>\n

Gendun Gjaco uwa\u017ca, \u017ce w przeci\u0119tnym Indusie Tybeta\u0144czycy nie budz\u0105 \u017cadnych uczu\u0107, a je\u015bli ich spotyka, dochodzi do wniosku, \u017ce wiedzie si\u0119 im lepiej ni\u017c miejscowym uprawiaj\u0105cym skrawek w\u0142asnej ziemi i \u017ce swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 nie wnosz\u0105 nic po\u017cytecznego. Problem Tybetu nie zaprz\u0105ta go w og\u00f3le. Wielu ludzi my\u015bli, \u017ce obywatele pa\u0144stw, kt\u00f3re by\u0142y kiedy\u015b kolonizowane, s\u0105 z natury bardziej \u017cyczliwi i zainteresowani kwestiami praw cz\u0142owieka czy wolno\u015bci, i widz\u0105c, \u017ce tak nie jest, czuje si\u0119 oszukanych albo pr\u00f3buje sobie t\u0142umaczy\u0107, \u017ce Indie lub RPA borykaj\u0105 si\u0119 z takimi problemami, \u017ce nie maj\u0105 g\u0142owy do martwienia si\u0119 o innych.<\/p>\n

Juszu Kji zupe\u0142nie si\u0119 z tym nie zgadza: ziomkowie zawdzi\u0119czaj\u0105 Indiom znacznie wi\u0119cej ni\u017c Stanom Zjednoczonym i innym pa\u0144stwom. Poza rozgl\u0105daniem si\u0119 dooko\u0142a, trzeba jeszcze spyta\u0107 starszych. Jego zdaniem przyczyn antypatii Indus\u00f3w szuka\u0107 nale\u017cy w samych Tybeta\u0144czykach; podejrzewa te\u017c, \u017ce \u015bwiat przedm\u00f3wcy ko\u0144czy si\u0119 na Dharamsali. Ten za\u015b nie odgryza si\u0119, tylko pisze o swoich obawach: ostatni incydent<\/a> z Karmap\u0105 podpowiada mu, \u017ce Tybeta\u0144czycy nie s\u0105 ju\u017c w tym kraju mile widzianymi go\u015b\u0107mi. Kiedy\u015b mogli czu\u0107 si\u0119 wolni i w Nepalu, ale teraz za spraw\u0105 rosn\u0105cej pot\u0119gi Chin trudno im tam nawet obchodzi\u0107 wsp\u00f3lnie tradycyjne \u015bwi\u0119ta, kt\u00f3re nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z polityk\u0105. Wiele tybeta\u0144skich przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 w Indiach nie ma \u017cadnych podstaw prawnych \u2013 cho\u0107by kwarta\u0142 w New Delhi, nad kt\u00f3rym wisi widmo wyburzenia, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 dom\u00f3w zbudowano bez zezwole\u0144. S\u0105 te\u017c Indusi, kt\u00f3rzy widz\u0105 w naszej obecno\u015bci przeszkod\u0119 do normalizacji stosunk\u00f3w z ChRL (jednak chwilowo Tybeta\u0144czycy mog\u0105 \u017cy\u0107 pod ich dachem za spraw\u0105 s\u0142awy Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci i zadawnionego konfliktu granicznego z Pekinem). Przysz\u0142o\u015b\u0107 naznaczona jest wi\u0119c niepewno\u015bci\u0105. Wszystko zale\u017cy od tego, jak Indie b\u0119d\u0105 postrzega\u0107 w\u0142asne interesy \u2013 my za\u015b musimy umie\u0107 dowie\u015b\u0107, \u017ce le\u017cy w nich uprawomocnienie kampanii na rzecz wolno\u015bci w Tybecie.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Za High Peaks Pure Earth<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obejrza\u0142am na Facebooku bollywoodzki klip indyjskiego gwiazdora: przystojny facet, fajny kawa\u0142ek, sceniczne emocje, aplauz \u2013 ale m\u00f3j wzrok najbardziej przyku\u0142a powiewaj\u0105ca na wietrze tybeta\u0144ska flaga. Kt\u00f3ra od razu przypomnia\u0142a mi, \u017ce czyta\u0142am gdzie\u015b, i\u017c cenzorzy kazali potem wyci\u0105\u0107 t\u0119 scen\u0119. Najpewniej, by nie dra\u017cni\u0107 Pekinu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10156,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[24,56,29],"class_list":["post-10155","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-diaspora","tag-indie","tag-oser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10155","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10155"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10155\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10182,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10155\/revisions\/10182"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10155"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}