{"id":10170,"date":"2020-08-06T06:21:42","date_gmt":"2020-08-06T04:21:42","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=10170"},"modified":"2020-08-04T08:50:48","modified_gmt":"2020-08-04T06:50:48","slug":"oser-dwa-pandemiczne-chinskie-pawilony-przed-dzokhangiem-poslowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=10170","title":{"rendered":"Oser: Dwa pandemiczne chi\u0144skie pawilony przed D\u017cokhangiem. Pos\u0142owie"},"content":{"rendered":"\n

Pawilony wystawione naprzeciw D\u017cokhangu<\/a> na tym etapie bardzo przypominaj\u0105 chi\u0144skie budyneczki sprzed Potali, cho\u0107 nie wiadomo, jak b\u0119d\u0105 wygl\u0105da\u0142y w \u015brodku i czy dostan\u0105 \u015bciany oraz drzwi. Wida\u0107 tylko, \u017ce s\u0105 wielkie i po\u017ceraj\u0105 niewielki placyk przed sanktuarium. Razem z szop\u0105 do palenia lampek (te\u017c nowym nabytkiem) przyt\u0142aczaj\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119, kt\u00f3ra staje si\u0119 przez to pospolita mimo tysi\u0119cy k\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 przed ni\u0105 rozmodlonych wiernych.<\/p>\n

<\/p>\n

W listopadzie 2000 roku D\u017cokhang zosta\u0142 wpisany na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO w uznaniu historycznego i politycznego znaczenia, \u201epi\u0119kna i oryginalno\u015bci architektury, bogatego zdobnictwa oraz harmonijnego wkomponowania w niezwyk\u0142y krajobraz\u201d. Cztery lata p\u00f3\u017aniej komitet UNESCO podkre\u015bli\u0142 konieczno\u015b\u0107 chronienia starej cz\u0119\u015bci miasta, apeluj\u0105c o \u201ezaprzestanie rozbi\u00f3rek, o ile nie s\u0105 one zupe\u0142nie niezb\u0119dne\u201d, i dostosowanie ewentualnych nowych konstrukcji do \u201ehistorycznego charakteru miejsca\u201d.<\/p>\n

Jak ma si\u0119 do tego rzeczywisto\u015b\u0107? W ostatnich latach \u015bwi\u0105tyni\u0119 D\u017cokhang i otaczaj\u0105cy j\u0105 Barkhor konsekwentnie zmieniano w park rozrywki dla zwiedzaj\u0105cych, wyburzaj\u0105c wiele zabytkowych budynk\u00f3w, wysiedlaj\u0105c rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w i usuwaj\u0105c stragany, kt\u00f3re stanowi\u0142y tradycyjny element szlaku pielgrzym\u00f3w. Razem z architektur\u0105 zmieniono \u201ehistoryczn\u0105 narracj\u0119\u201d, wznosz\u0105c nowy luksusowy yamen<\/a><\/em> \u201eministr\u00f3w dworu Qing\u00f3w\u201d i \u201eizb\u0119 pami\u0119ci Genduna Czophela<\/a>\u201d, a tak\u017ce przeobra\u017caj\u0105c dawny s\u0105d miejski w \u201ecentrum edukacji patriotycznej\u201d. Nowe nabytki przepleciono jad\u0142odajniami Pizza Hut i KFC, plakatami przywodz\u0105cymi na my\u015bl rewolucj\u0119 kulturaln\u0105 oraz niezliczonymi czerwonymi sztandarami i policyjnymi kamerami. D\u017cokhang i Barkhor \u2013 serce nie tylko Lhasy, ale i ca\u0142ego Tybetu \u2013 bezpowrotnie utraci\u0142y tradycyjny charakter, odrywaj\u0105c si\u0119 od historycznych korzeni rodzimej kultury i obyczaju.<\/p>\n

W maju 2013 stu tybetolog\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata, przera\u017conych ranami zadawanymi lhaskiej architekturze, napisa\u0142o list otwarty do przewodnicz\u0105cego Xi Jinpinga i UNESCO: \u201eZabytkowe miasto staje si\u0119 nowoczesn\u0105 wiosk\u0105, trac\u0105c unikalny charakter. W tej turystycznej atrakcji najwyra\u017aniej nie ma miejsca dla autentycznej tybeta\u0144skiej obecno\u015bci i stylu \u017cycia. Modernizacja i konserwacja nie musz\u0105 si\u0119 wyklucza\u0107. Star\u00f3wki mo\u017cna unowocze\u015bnia\u0107 z poszanowaniem dziedzictwa kultury i zachowaniem dawnych budynk\u00f3w. Temu, co dzieje si\u0119 w Lhasie, ewidentnie przy\u015bwiecaj\u0105 jednak kalkulacje nie kulturowe, a komercyjne. I nie jest to sprawa tybeta\u0144ska ani chi\u0144ska, tylko mi\u0119dzynarodowa\u201d. Niestety, tutaj zawsze wo\u0142a si\u0119 \u2013 tak\u017ce najm\u0105drzej i w najs\u0142uszniejszej sprawie \u2013 na darmo.<\/p>\n

Nowe pawilony przypomnia\u0142y mi o incydencie z czas\u00f3w rewolucji kulturalnej, kt\u00f3ry sfotografowa\u0142 m\u00f3j ojciec \u2013 \u015bci\u0119ciu wspania\u0142ej wierzby, ocieniaj\u0105cej trzy filary przed D\u017cokhangiem. Wedle legendy mia\u0142a j\u0105 zasadzi\u0107 \u201eprzyjezdna\u201d \u2013 mitologizowana<\/a> dzi\u015b przez chi\u0144sk\u0105 propagand\u0119 \u2013 ksi\u0119\u017cniczka Wencheng, kt\u00f3ra ponad 1300 lat temu temu przyby\u0142a do Lhasy z odleg\u0142ej stolicy Tang\u00f3w. W dniu \u201eniszczenia czterech prze\u017cytk\u00f3w\u201d wiekowe drzewo zr\u0105bano, \u017ceby rozpali\u0107 stos \u015bwi\u0119tych ksi\u0105g, flag i m\u0142yn\u00f3w modlitewnych. Kiedy p\u00f3\u017aniej hunwejbini podzielili si\u0119 na dwie zwa\u015bnione frakcje, nie tylko strzelali do siebie z proc, ale i sypali w oczy heksachlorocykloheksanem, kt\u00f3ry przypiecz\u0119towa\u0142 te\u017c los wierzby. Dzi\u015b zosta\u0142y po niej tylko legendy i sm\u0119tny fragment martwego pnia. Stoj\u0105ce tam teraz rachityczne drzewko \u2013 nosz\u0105ce dumne nazwy wierzby \u201eTang\u00f3w\u201d albo \u201eksi\u0119\u017cniczki\u201d \u2013 jest zasadzon\u0105 po rewolucji kolejn\u0105 chi\u0144sk\u0105 podr\u00f3bk\u0105.<\/p>\n

Karol Marks \u2013 praprzodek Komunistycznej Partii Chin \u2013 napisa\u0142, \u017ce historia powtarza si\u0119 za pierwszym razem jako tragedia, za drugim jako farsa. Tu dzieje si\u0119 to tak szybko, \u017ce cz\u0142owiek, kt\u00f3ry nie chce ogl\u0105da\u0107 ani jednego, ani drugiego, nie zd\u0105\u017cy uroni\u0107 \u0142zy. Kiedy siedem lat temu zabrano si\u0119 za okolice D\u017cokhangu w ramach wielkiego planu \u201erozbudowy miasta\u201d, z Barkhoru znik\u0142 t\u0142um ci\u0105gn\u0105cych do \u015bwi\u0105tyni pielgrzym\u00f3w z Khamu i Amdo, kt\u00f3rych zast\u0105pili snajperzy na dachach i patrole uzbrojonych mundurowych w maskach. Miejsce stragan\u00f3w z dewocjonaliami zaj\u0119\u0142y absurdalne galerie handlowe z obowi\u0105zkowymi rz\u0119dami cuchn\u0105cych okupacj\u0105 czerwonych sztandar\u00f3w. Dzi\u015b zn\u00f3w widz\u0119 na zdj\u0119ciach tych samych z\u0142owrogich strzelc\u00f3w, patrz\u0105cych z g\u00f3ry na przechodni\u00f3w, i charakterystycznie opuszczone g\u0142owy tajniak\u00f3w.<\/p>\n

Pandemia z chi\u0144skiego Wuhanu wywo\u0142a\u0142a chaos, kt\u00f3remu nie wida\u0107 ko\u0144ca. Umar\u0142o ju\u017c 200 tysi\u0119cy os\u00f3b i coraz cz\u0119\u015bciej s\u0142yszy si\u0119 okre\u015blenie \u201enowa wojna \u015bwiatowa\u201d. Jak napisa\u0142am<\/a>: \u201eNie ma twierdzy, kt\u00f3rej nie zajmie wr\u00f3g, nie ma zarazy, kt\u00f3ra nie budzi grozy \u2013 wr\u00f3\u0107: znam jedn\u0105 jeszcze gorsz\u0105. Dobrych i z\u0142ych, powiada Tukidydes: \u00bbwszystkich kosi\u0142a ta zaraza na r\u00f3wni\u00ab i ka\u017cdy krztusi si\u0119 \u0142zami\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

7 maja 2020<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Za High Peaks Pure Earth<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pawilony wystawione naprzeciw D\u017cokhangu na tym etapie bardzo przypominaj\u0105 chi\u0144skie budyneczki sprzed Potali, cho\u0107 nie wiadomo, jak b\u0119d\u0105 wygl\u0105da\u0142y w \u015brodku i czy dostan\u0105 \u015bciany oraz drzwi. Wida\u0107 tylko, \u017ce s\u0105 wielkie i po\u017ceraj\u0105 niewielki placyk przed sanktuarium. Razem z szop\u0105 do palenia lampek (te\u017c nowym nabytkiem) przyt\u0142aczaj\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119, kt\u00f3ra staje si\u0119 przez to pospolita […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10173,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[27,29,26],"class_list":["post-10170","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-historia","tag-oser","tag-polityka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10170","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10170"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10170\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10193,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10170\/revisions\/10193"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}