{"id":10183,"date":"2020-07-27T06:21:02","date_gmt":"2020-07-27T04:21:02","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=10183"},"modified":"2020-07-22T08:37:26","modified_gmt":"2020-07-22T06:37:26","slug":"oser-zarloczne-duchy-w-lhasie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=10183","title":{"rendered":"Oser: \u017bar\u0142oczne duchy w Lhasie"},"content":{"rendered":"\n

Kiedy wr\u00f3ci\u0142am do Lhasy w 2010 roku, os\u0142upia\u0142am na widok wielkiego placu budowy na obrze\u017cach star\u00f3wki. Mia\u0142o na nim wyrosn\u0105\u0107 monstrualne centrum handlowe o wdzi\u0119cznym imieniu \u201eDuchowa moc\u201d. Znajomi Tybeta\u0144czycy szeptali, \u017ce owo arcydzie\u0142o by\u0142o wsp\u00f3lnym dzieckiem biurokracji i przemys\u0142u, co m\u00f3wi wszystko o duchowej mocy przedsi\u0119biorc\u00f3w z <\/span>Wenzhou i progenitury wysokich aparatczyk\u00f3w. By\u0142o mi smutno, \u017ce \u017car\u0142oczne duchy wszelkiej ma\u015bci gwa\u0142c\u0105 s\u0142ynny na ca\u0142y \u015bwiat zak\u0105tek.<\/p>\n

<\/p>\n

Wp\u0142ywowi urz\u0119dnicy komercjalizuj\u0105 lhask\u0105 star\u00f3wk\u0119 pe\u0142n\u0105 par\u0105. Na p\u00f3\u0142noc i p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od sanktuarium D\u017cokhangu mamy ju\u017c dwie nowe \u015bwi\u0105tynie handlu, g\u00f3ruj\u0105ce na t\u0105 pierwsz\u0105. S\u0142ysza\u0142am, \u017ce swoje wisienki na tym torcie zaklepali sobie pewien burmistrz, dyrektor i \u201estary towarzysz od Tybetu\u201d. Swego czasu wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce D\u017cokhang zosta\u0142 os\u0142oni\u0119ty niewidzialnym parasolem listy \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO, kt\u00f3ra gwarantowa\u0142a mu przynajmniej zachowanie centralnego miejsca, ale najwyra\u017aniej nikt ju\u017c sobie nie zawraca g\u0142owy podobnymi fanaberiami.<\/p>\n

Z zewn\u0105trz \u201eCentrum duchowej mocy\u201d \u2013 z trzydziestoma mu ziemi, czterema pi\u0119trami nad i dwoma pod ziemi\u0105, w tym gara\u017cem \u2013 przypomina peki\u0144sk\u0105 Wiosk\u0119 Sanlitun. Na sam\u0105 my\u015bl robi mi si\u0119 niedobrze: ohydne, gryz\u0105ce si\u0119 z krajobrazem monstrum bezpowrotnie zniszczy odwieczny pejza\u017c historycznej Lhasy. Nie musia\u0142am d\u0142ugo szuka\u0107 w sieci, \u017ceby m\u00f3c poinformowa\u0107 ciekawych, \u017ce w \u015brodku mog\u0105 spodziewa\u0107 si\u0119 KFC, BreadTalk, Ajisen Ramen, Levi’s, JEEP, ONLY i kilku innych szyld\u00f3w przekalkowanych z nowoczesnych metropolii.<\/p>\n

Wydr\u0105\u017cenie gara\u017cu wymaga\u0142o odprowadzenia w\u00f3d gruntowych, co uczyniono przy pomocy przecinaj\u0105cych p\u00f3\u0142 metropolii o\u015bmiu czy dziewi\u0119ciu wielkich rur. W mie\u015bcie m\u00f3wi si\u0119, \u017ce ci\u0105gn\u0105 nimi codziennie tysi\u0105ce ton wody. Od roku. I \u017ce ko\u0144ca nie wida\u0107.<\/p>\n

Wed\u0142ug starych kronik obecna Lhasa by\u0142a niegdy\u015b wielkimi moczarami z jeziorem po\u015brodku. Tysi\u0105c trzysta lat temu z woli swego pot\u0119\u017cnego kr\u00f3la Songcena Gampo Tybeta\u0144czycy zasypali oczko ziemi\u0105 i wznie\u015bli na niej \u015bwi\u0105tyni\u0119 D\u017cokhang. Do dzi\u015b u wr\u00f3t g\u0142\u00f3wnego o\u0142tarza stoi pusty filar, aby wierni, kt\u00f3rzy zbli\u017c\u0105 do niego ucho, mogli pos\u0142ucha\u0107 szeptu ukrytej w dole wody. Pewien staruszek opowiada\u0142 mi, \u017ce kiedy by\u0142 dzieckiem, da\u0142o si\u0119 j\u0105 nawet dostrzec \u2013 co \u015bwiadczy, \u017ce musia\u0142o jej by\u0107 naprawd\u0119 du\u017co.<\/p>\n

Teraz martwi si\u0119 o ni\u0105 ca\u0142e miasto. Ludzie chodzili do w\u0142adz z petycjami, opowiadaj\u0105c o zagro\u017ceniach zwi\u0105zanych z wypompowywaniem w\u00f3d gruntowych spod piwnic przybytku \u201educhowej mocy\u201d, ale zbywano ich kr\u00f3tkim \u017co\u0142nierskim zdaniem: prace nie tylko nie zostan\u0105 przerwane, ale wr\u0119cz przyspieszone, by \u201ezminimalizowa\u0107 wp\u0142yw na s\u0105siedztwo geologiczne\u201d. Czyli od pocz\u0105tku doskonale wiedzieli o owym \u201ewp\u0142ywie\u201d. Pewnie nie zdziwili si\u0119 wi\u0119c, gdy w maju 2011 roku na ulicy Comonling pojawi\u0142a si\u0119 p\u00f3\u0142torametrowa rozpadlina. P\u00f3\u017aniej w kwartale Tengjeling zacz\u0119\u0142y si\u0119 przerwy w dostawie wody. Mieszka\u0144cy s\u0105 przekonani, \u017ce w zwi\u0105zku z jej odsysaniem.<\/p>\n

M\u0142odsi stracili cierpliwo\u015b\u0107 i pocz\u0119li alarmowa\u0107 na Weibo, \u017ce skala ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia musi doprowadzi\u0107 w ko\u0144cu do osuwisk, zapadania si\u0119 ulic i p\u0119kania \u015bcian dom\u00f3w. W promieniu tysi\u0105ca pi\u0119ciuset metr\u00f3w mamy Potal\u0119, D\u017cokhang, Ramocze i inne bezcenne zabytki, kt\u00f3re mog\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 w \u015bmiertelnym niebezpiecze\u0144stwie \u2013 a przy okazji ca\u0142emu miastu zajrzy w oczy widmo braku wody. W sieci pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c plany zorganizowania publicznego protestu w grudniu.<\/p>\n

Niemniej w dzisiejszej, pe\u0142nej wojska Lhasie trudno sobie nawet wyobrazi\u0107 wi\u0119kszy protest uliczny. Nawet pisane indywidualnie skargi do w\u0142adz wy\u017cszego szczebla s\u0105 uznawane za dzia\u0142anie \u201epolityczne\u201d \u2013 a wi\u0119c t\u0119pione. Co, jak \u0142atwo sobie wyobrazi\u0107, nie sprzyja roz\u0142adowaniu napi\u0119cia. Jak kto\u015b, kto kocha Lhas\u0119, m\u00f3g\u0142by spokojnie patrze\u0107 na obracanie w perzyn\u0119 \u015bwi\u0119tej kolebki cywilizacji przez zast\u0119py \u017car\u0142ocznych duch\u00f3w, pe\u0142nych samorodnej \u201educhowej mocy\u201d?<\/p>\n

Zapyta\u0142am jeszcze eksperta<\/a>, cudzoziemca, kt\u00f3ry przed laty ratowa\u0142 lhaskie zabytki i zosta\u0142 w ko\u0144cu wydalony przez w\u0142adze: \u201eWoda to powa\u017cny problem w Tybecie, poniewa\u017c wsz\u0119dzie buduje si\u0119 elektrownie wodne. Lhasa jest ju\u017c mocno zanieczyszczona, a zach\u0142anni deweloperzy wspierani przez chciwych urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych zmieniaj\u0105 ca\u0142\u0105 dolin\u0119 w wielk\u0105 fabryk\u0119. Je\u017celi wyschn\u0105 mokrad\u0142a Lhalu, b\u0119dzie za p\u00f3\u017ano\u201d.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

18 listopada 2011<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Za High Peaks Pure Earth<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy wr\u00f3ci\u0142am do Lhasy w 2010 roku, os\u0142upia\u0142am na widok wielkiego placu budowy na obrze\u017cach star\u00f3wki. Mia\u0142o na nim wyrosn\u0105\u0107 monstrualne centrum handlowe o wdzi\u0119cznym imieniu \u201eDuchowa moc\u201d. Znajomi Tybeta\u0144czycy szeptali, \u017ce owo arcydzie\u0142o by\u0142o wsp\u00f3lnym dzieckiem biurokracji i przemys\u0142u, co m\u00f3wi wszystko o duchowej mocy przedsi\u0119biorc\u00f3w z Wenzhou i progenitury wysokich aparatczyk\u00f3w. By\u0142o mi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10187,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[31,29,34],"class_list":["post-10183","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-marginalizacja","tag-oser","tag-srodowisko"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10183"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10188,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10183\/revisions\/10188"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10187"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}