Prezydencki dekret maj\u0105cy ograniczy\u0107 korzystanie z aplikacji mobilnej WeChat, kt\u00f3ra od 20 wrze\u015bnia nie b\u0119dzie dost\u0119pna na platformie dystrybucji cyfrowej App Store, sta\u0142 si\u0119 kolejn\u0105 ko\u015bci\u0105 niezgody w coraz gorszych relacjach mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Chinami. W przeciwie\u0144stwie do wi\u0119kszo\u015bci posuni\u0119\u0107 administracji Donalda Trumpa ta decyzja powinna jednak dobrze s\u0142u\u017cy\u0107 prawom cz\u0142owieka.<\/p>\n
<\/p>\n
Zakazywanie aplikacji mobilnych jako takie nale\u017cy do cenzorskiego repertuaru re\u017cim\u00f3w autorytarnych, niemniej WeChat to zupe\u0142nie inna bajka i po\u017cegnanie z ni\u0105 mo\u017ce przys\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 budowaniu bardziej liberalnego globalnego porz\u0105dku.<\/p>\n
Krytycy zakazu nazywaj\u0105 WeChat \u201emostem \u0142\u0105cz\u0105cym Chiny ze \u015bwiatem\u201d i \u201elin\u0105 ratownicz\u0105 chi\u0144skiej diaspory\u201d, jednak metafory te przes\u0142aniaj\u0105 prawdziwy charakter kontrowersyjnej aplikacji, ignoruj\u0105c podnoszone od dawna, kluczowe kwestie wolno\u015bci politycznej i ludzkiego bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n
WeChat nie jest mostem, tylko zamkni\u0119tym systemem, kt\u00f3ry wi\u0119zi 1,2 miliarda u\u017cytkownik\u00f3w w \u015bwiecie r\u00f3wnoleg\u0142ym, pozwalaj\u0105c na interakcje, o ile przestrzega si\u0119 zakaz\u00f3w. Technologia tyranii \u0142\u0105czy algorytmy inwigilacji, represji i odwracania uwagi w celu odpolityczniania jednostek i demobilizowania zbiorowo\u015bci. I nie tyle zbli\u017ca diaspor\u0119 do rodak\u00f3w w kraju, co przykuwa j\u0105 do centrum dowodzenia w Pekinie. Superplatforma stanowi j\u0105dro ponadnarodowego aparatu opresji, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy uciszaniu dysydent\u00f3w, zastraszaniu aktywist\u00f3w i monitorowaniu protest\u00f3w za granic\u0105.<\/p>\n
W latach 2004\u20132012 roku regularnie organizowali\u015bmy demonstracje przed chi\u0144skim konsulatem w Nowym Jorku. Zwykle uczestniczy\u0142y w nich setki, czasem tysi\u0105ce tybeta\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w. W ci\u0105gu nast\u0119pnych trzech lat, kiedy Tybeta\u0144czycy zacz\u0119li masowo u\u017cywa\u0107 aplikacji WeChat do kontaktowania si\u0119 z rodzinami w kraju, wielu demonstrant\u00f3w dotkn\u0119\u0142y odwetowe, zdalne represje, strategicznie wymierzane ich bliskim w Tybecie.<\/p>\n
Znam wiele os\u00f3b, kt\u00f3re po zainstalowaniu aplikacji WeChat przesta\u0142y uczestniczy\u0107 w ulicznych protestach i zamilk\u0142y w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich tak\u017ce byli wi\u0119\u017aniowie polityczni. W kraju stawiali op\u00f3r chi\u0144skiemu re\u017cimowi, ryzykuj\u0105c zdrowie i \u017cycie, a jako obywatele wolnego \u015bwiata boj\u0105 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 na g\u0142os, by nie nara\u017ca\u0107 najbli\u017cszych.<\/p>\n
Sie\u0107 globalnej tyranii nie by\u0142aby tak ciasna i skuteczna bez szpiegowskiej infrastruktury platformy WeChat, kt\u00f3ra faktycznie daje uchod\u017acom kontakt z krewnymi, ale i odbiera im g\u0142os. WeChat jest gigantycznym kneblem.<\/p>\n
Nikt nie zaprzecza, \u017ce zakaz b\u0119dzie dolegliwy dla chi\u0144skiej diaspory, kt\u00f3ra za pomoc\u0105 tej aplikacji komunikowa\u0142a si\u0119 z krewnymi, utrzymywa\u0142a kontakty towarzyskie i prowadzi\u0142a interesy. Dw\u00f3ch dysydent\u00f3w \u2013 Yang Jianli i Times Wang \u2013 przekonuje, \u017ce to posuni\u0119cie stanowi zaprzeczenie ameryka\u0144skiej liberalnej zasady otwarto\u015bci i jest \u201eniepraktyczne\u201d, gdy\u017c \u201enie ma alternatywnego narz\u0119dzia, pozwalaj\u0105cego wszystkim Chi\u0144czykom na r\u00f3wnie intensywne kontakty z zagranic\u0105\u201d.<\/p>\n
Najwyra\u017aniej zapominaj\u0105 jednak, \u017ce liberalny porz\u0105dek polega nie na jednostronnym g\u0142oszeniu liberalnych zasad, lecz na wielostronnym zaprowadzaniu liberalnych praktyk. Otwarto\u015b\u0107 stanowi tu oczywi\u015bcie fundament, niemniej bez wzajemno\u015bci ze strony Chin jest nie tylko nieuczciwa, ale po prostu nie ma racji bytu. Niemal wszystkie g\u0142\u00f3wne platformy ameryka\u0144skie \u2013 Facebook, Twitter, WhatsApp \u2013 s\u0105 w Chinach od lat zakazane. I dok\u0142adnie temu zawdzi\u0119cza swoj\u0105 dominacj\u0119 WeChat. Ci, kt\u00f3rzy protestuj\u0105, gdy Waszyngton domaga si\u0119 przestrzegania zasady wzajemno\u015bci, chroni\u0105 nieuczciwy monopol Pekinu, a co za tym idzie \u2013 tak ich jakoby smuc\u0105cy \u2013 brak alternatyw.<\/p>\n
Uchod\u017acy ujgurscy, kt\u00f3rym WeChat mo\u017ce pom\u00f3c w uzyskaniu informacji o osadzonych w obozach koncentracyjnych krewnych, ewidentnie trac\u0105 na zakazie najwi\u0119cej, niemniej gremialnie popieraj\u0105 t\u0119 sankcj\u0119, podobnie jak wielu tybeta\u0144skich dzia\u0142aczy i chi\u0144skich dysydent\u00f3w. Z ich kalkulacji wynika, \u017ce warto zap\u0142aci\u0107 cen\u0119 dora\u017anych niewyg\u00f3d za atut w d\u0142ugofalowej walce o wolno\u015b\u0107.<\/p>\n
\u201eChcemy komunikacji, kt\u00f3ra prowadzi do wolno\u015bci, a nie trzyma nas w niewoli\u201d, m\u00f3wi Dolkun Isa, przewodnicz\u0105cy \u015awiatowego Kongresu Ujgur\u00f3w, kt\u00f3rego rodzice zmarli po osadzeniu w jednym z chi\u0144skich oboz\u00f3w.<\/p>\n
WeChat k\u0142adzie si\u0119 d\u0142ugim cieniem na \u017cyciu poszczeg\u00f3lnych uchod\u017ac\u00f3w i ich spo\u0142eczno\u015bci, a uwolni\u0107 od niego nas wszystkich mo\u017ce w\u0142a\u015bnie og\u00f3lny zakaz. Zamiast broni\u0107 chi\u0144skiej technologii opresji w imi\u0119 wolnego handlu i otwarto\u015bci, powinni\u015bmy ratowa\u0107 system liberalny, domagaj\u0105c si\u0119 symetrii i wzajemno\u015bci w najwa\u017cniejszych stosunkach dwustronnych wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. D\u0142ugoterminowe koszty tolerowania aplikacji WeChat znacznie przewy\u017csza cen\u0119 jej zakazania.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
18 wrze\u015bnia 2020 <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n