2008 roku<\/a>. Powtarzalno\u015b\u0107, nie przecz\u0119, ma sens, zw\u0142aszcza w przypadku protestu. Problem jednak nie w demonstrantach, ale w partiach \u2013 w tej, przeciw kt\u00f3rej wyst\u0119puj\u0105, oraz tej, co ich reprezentuje. Cztery lata to niema\u0142o, a obie strony nawet nie drgn\u0119\u0142y.<\/p>\n<\/p>\n
Strona oprotestowywana podchodzi do wyst\u0105pie\u0144 na sw\u00f3j zwyk\u0142y spos\u00f3b, pot\u0119guj\u0105c po prostu represje.<\/p>\n
Reprezentanci demonstrant\u00f3w r\u00f3wnie\u017c reaguj\u0105 jak zawsze. A protestuj\u0105cy s\u0105 wci\u0105\u017c niezorganizowani, porywczy i rozproszeni. Zwyk\u0142a jest tak\u017ce ofiara samospale\u0144 \u2013 bardziej dramatyczna, lecz r\u00f3wnie bezowocna.<\/p>\n
Gdyby po 2008 roku kt\u00f3ra\u015b ze stron doros\u0142a do prze\u0142omu, na naszych oczach nie powtarza\u0142by si\u0119 tamten kryzys.<\/p>\n
Dawniej, pod okiem przyw\u00f3dc\u00f3w Komunistycznej Partii Chin, polityka wobec Tybetu przechodzi\u0142a dramatyczne zmiany: od skrajnego lewactwa (i zag\u0142ady religii w czasach rewolucji kulturalnej) do dalekiego prawa (i odsy\u0142ania do domu Han\u00f3w przez Hu Yaobanga). Dzi\u015b KPCh jest jednak tylko machin\u0105 kliki biurokrat\u00f3w \u2013 z wkodowanym programem i bezw\u0142adem; dualna polityka brutalnych represji i materialnego przekupstwa le\u017cy w interesie urz\u0119dniczej kliki, wykluczaj\u0105c jakikolwiek prze\u0142om.<\/p>\n
Tybeta\u0144czycy s\u0105 poddawani intensywnemu monitoringowi, a brak swobodnego przep\u0142ywu informacji uniemo\u017cliwia im samoorganizacj\u0119, co pozwala tylko na spontaniczne, rozproszone protesty \u2013 takie jak, w postaci skrajnej, samospalenia.<\/p>\n
Prze\u0142om wydaje si\u0119 wi\u0119c by\u0107 jedynie w zasi\u0119gu tybeta\u0144skiej diaspory. Maj\u0105 tam organizacje, baz\u0119, wolno\u015b\u0107, wiedz\u0119, Dalajlam\u0119 i wielkich mistrz\u00f3w duchowych, sojusznik\u00f3w, media, pomoc zagraniczn\u0105, i tak dalej. Tyle \u017ce dreptanie za rodakami w kraju z o\u015bwiadczeniami, wiecami poparcia i modlitw\u0105 \u2013 to, cho\u0107 s\u0105 one wa\u017cne i potrzebne, za ma\u0142o. Tybeta\u0144czykom w Tybecie trzeba czego\u015b innego: jasno okre\u015blonego kierunku oraz taktyki, kt\u00f3re pozwol\u0105 zi\u015bci\u0107 ich marzenia.<\/p>\n
2<\/p>\n
\u201eDawniej nie by\u0142o tu drogi \u2013 m\u00f3wi\u0142 mi starzec siedz\u0105cy na brzegu Maczu \u2013 i drwale sp\u0142awiali drewno rzek\u0105. W\u0105w\u00f3z miejscami zw\u0119\u017ca si\u0119 i bywa\u0142o, \u017ce czasem klinowa\u0142 si\u0119 gdzie\u015b pie\u0144, kt\u00f3ry blokowa\u0142 kolejne, i powstawa\u0142a wielka zapora z drewna. Przychodzi\u0142 wtedy spec i wskazywa\u0142 w tej misternej konstrukcji g\u0142\u00f3wnego winowajc\u0119, punkt oparcia, kt\u00f3ry obrasta\u0142 w zator. Przeci\u0119cie tego pnia natychmiast uwalnia\u0142o blokad\u0119 i drewno zn\u00f3w zaczyna\u0142o p\u0142yn\u0105\u0107 w d\u00f3\u0142 rzeki\u201d.<\/p>\n
Wyj\u015bcie z kryzysu wymaga znalezienia takiego w\u0142a\u015bnie \u201epunktu\u201d.<\/p>\n
Uwa\u017cam, \u017ce musi to by\u0107 taktyka. Strategia jest w naszych g\u0142owach \u2013 i realizuje si\u0119 j\u0105 w\u0142a\u015bnie za pomoc\u0105 taktyki. Do niej tak\u017ce sprowadzaj\u0105 si\u0119 rozmaite rozwi\u0105zania spo\u0142eczne: feudalizm, komunizm, demokratyczny tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy, system przedstawicielski \u2013 wszystkie one nie s\u0105 niczym innym. Strategia bez taktyki jest ja\u0142owa; je\u015bli istnieje ta druga, pozwalaj\u0105ca zmieni\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo, zawiera w sobie t\u0119 pierwsz\u0105.<\/p>\n
Ka\u017cda rzecz w \u015bwiecie wymaga taktyki, problem Tybetu nie stanowi wyj\u0105tku.<\/p>\n
3<\/p>\n
M\u00f3wi\u0142em ju\u017c, \u017ce regionalna autonomia etniczna, b\u0119d\u0105ca celem Dalajlamy, mo\u017ce zacz\u0105\u0107 si\u0119 od samorz\u0105du wioski. Wspomina\u0142em te\u017c o w\u0105tpliwo\u015bciach, \u201e<\/span>\u017ce to co wolno Hanom, jest dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w nieosi\u0105galne, \u017ce zrobi\u0105 z nich separatyst\u00f3w, \u017ce rozjad\u0105 czo\u0142gami, i tak dalej\u201d. Pytanie tylko, czy to wystarczaj\u0105cy pow\u00f3d, \u017ceby nie robi\u0107 nic? A mo\u017ce protesty uliczne traktowane s\u0105 \u0142agodnie i wyrozumiale? Represjonowane b\u0119dzie wszystko poza ca\u0142kowit\u0105 bierno\u015bci\u0105. Powt\u00f3rz\u0119 w\u0142asny argument: czego mo\u017ce l\u0119ka\u0107 si\u0119 kto\u015b, kto nie boi si\u0119 samospalenia?<\/p>\nLudzie odpowiadaj\u0105, \u017ce model z Wukanu wymaga zbiorowej odwagi wszystkich wie\u015bniak\u00f3w, podczas gdy samospalenia s\u0105 aktami jednostek. Niemniej w demonstracjach bior\u0105 udzia\u0142 tysi\u0105ce Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 czy to nie wymaga dzielno\u015bci? Protesty wybuchaj\u0105 pod lufami karabin\u00f3w, trzeba wi\u0119c do nich znacznie wi\u0119cej m\u0119stwa ni\u017c do d\u0105\u017cenia do o niebo mniej ryzykownej, bo gwarantowanej odpowiedni\u0105 ustaw\u0105, autonomii wioski. Czemu wi\u0119c, pytam, nie u\u017cy\u0107 wi\u0119kszej odwagi do realizacji mniej niebezpiecznego celu?<\/p>\n
Powie kto\u015b, \u017ce w\u0142adze nie pozwol\u0105 Tybeta\u0144czykom na autonomi\u0119, z kt\u00f3rej mog\u0105 korzysta\u0107 Hanowie. Nie przecz\u0119. Trzeba jednak rozumie\u0107, kto akceptuje co w kontek\u015bcie wiejskiej autonomii. Stron\u0105 uprawnion\u0105 do uznania jej prawomocno\u015bci s\u0105 nie w\u0142adze, a sami mieszka\u0144cy. Je\u015bli potrafi\u0105 oni wytrwa\u0107 w swym przekonaniu, ostatecznie ust\u0105pi\u0107 musz\u0105 rz\u0105dz\u0105cy (jak mia\u0142o to miejsce cho\u0107by w Wukanie). Autonomia wsi nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z szerszymi kwestiami narodowymi i jest cz\u0119\u015bci\u0105 chi\u0144skiego systemu. Je\u015bli zast\u0105pi\u0107 ni\u0105 protesty, w\u0142adze nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y opiera\u0107 si\u0119 bez ko\u0144ca, poniewa\u017c w gruncie rzeczy rozwi\u0105zanie to le\u017cy w ich interesie.<\/p>\n
W przeciwie\u0144stwie do dramatycznych wyst\u0105pie\u0144 ulicznych i tragicznych konsekwencji otwierania ognia do demonstrant\u00f3w samorz\u0105d we wsi stanowi cz\u0119\u015b\u0107 normalnego \u017cycia. W ka\u017cdej kampanii trzeba my\u015ble\u0107 o nast\u0119pnym kroku, kt\u00f3ry przybli\u017cy osi\u0105gni\u0119cie celu, a potem o kolejnym. Co jest kontynuacj\u0105 ulicznego protestu? Rozruchy? Powstanie? Rewolucja? Zmiana re\u017cimu? Czy taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnieje? Jak wygl\u0105da ci\u0105g dalszy samospalenia? Artyku\u0142 na pierwszej stronie zagranicznej gazety? Wymuszenie na \u015bwiecie wywarcia presji na Chiny? Czy w ten spos\u00f3b doprowadzi si\u0119 do rozwi\u0105zania problemu Tybetu? Czy to realistyczne?<\/p>\n
Ci\u0105g dalszy samorz\u0105du wiejskiego jest natomiast oczywisty. To utrzymanie autonomii. Cel stanowi autonomia, a mieszka\u0144cy wsi posiadaj\u0105 po temu wszelkie uprawnienia, nikt nie musi im ich nadawa\u0107. Kiedy jedna wioska osi\u0105gnie autonomi\u0119, mo\u017ce u siebie ochrania\u0107 kultur\u0119, religi\u0119 i \u015brodowisko naturalne. \u00d3w obszar ochronny b\u0119dzie si\u0119 zwi\u0119ksza\u0107 wraz z liczb\u0105 podobnie dzia\u0142aj\u0105cych wiosek. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy autonomi\u0105 osady a autonomi\u0105 regionu le\u017cy wy\u0142\u0105cznie w skali. Je\u015bli samorz\u0105d zbuduje wiele wiosek podlegaj\u0105cych administracyjnie okr\u0119gowi miejskiemu, wybrani so\u0142tysi, kt\u00f3rzy wchodz\u0105 do komitetu miasta, og\u0142osz\u0105 jego autonomi\u0119. Je\u017celi wiele miast w okr\u0119gu \u2013 i tak dalej, a\u017c do osi\u0105gni\u0119cia etnicznej autonomii regionalnej.<\/p>\n
Je\u015bli Dharamsala chce co\u015b zrobi\u0107, nie powinna ogranicza\u0107 si\u0119 do powtarzania inicjatyw Tybeta\u0144czyk\u00f3w z Tybetu, w rodzaju nieobchodzenia Losaru albo noszenia takiego czy innego ubrania symbolizuj\u0105cego to czy tamto \u2013 te przerabiane ju\u017c, stare gesty nie s\u0142u\u017c\u0105 niczemu wymiernemu i maj\u0105 d\u0142ug\u0105 histori\u0119, kt\u00f3ra zd\u0105\u017cy\u0142a sta\u0107 si\u0119 sol\u0105 w oku chi\u0144skich w\u0142adz oraz por\u0119cznym narz\u0119dziem do obwiniania diaspory o ca\u0142e z\u0142o w Tybecie. Moim zdaniem kampania na rzecz autonomii poszczeg\u00f3lnych tybeta\u0144skich wiosek pozwoli\u0142aby za\u017cegna\u0107 obecny kryzys. Dharamsala powinna studiowa\u0107 system samorz\u0105du wiejskiego, eksperymentowa\u0107, szkoli\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy pomog\u0105 zaprowadzi\u0107 go w kraju. W ten spos\u00f3b u\u0142atwi Chinom egzekucj\u0119 ich w\u0142asnego prawa, co oznacza wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z tamtym rz\u0105dem, a nie dzia\u0142anie wbrew niemu, koordynowanie wysi\u0142k\u00f3w Pekinu oraz w\u0142adz lokalnych w Tybecie, a nie wsadzanie kija w szprychy. Dharamsala nie musi wi\u0119c ci\u0105gle mocowa\u0107 si\u0119 z Chinami \u2013 Droga \u015arodka mo\u017ce si\u0119 zacz\u0105\u0107 w\u0142a\u015bnie tu.<\/p>\n
Nikt, rzecz jasna, nie powinien spodziewa\u0107 si\u0119 w zwi\u0105zku z tym wdzi\u0119czno\u015bci chi\u0144skiego rz\u0105du, ale Chi\u0144czycy z pewno\u015bci\u0105 przyjm\u0105 to ze zrozumieniem i sympati\u0105, sami bowiem walcz\u0105 o tak\u0105 podmiotowo\u015b\u0107. Przysz\u0142e Chiny nale\u017c\u0105 do ich ludu.<\/p>\n
Gdyby zacz\u0119to interesowa\u0107 si\u0119 samorz\u0105dem najni\u017cszego szczebla w 2008 roku, mog\u0142oby nie doj\u015b\u0107 do obecnego kryzysu. Je\u015bli nie zrobi si\u0119 tego dzi\u015b \u2013 nieszcz\u0119\u015bcie si\u0119 powt\u00f3rzy.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
luty 2012<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1 Wszystko wskazuje na to, \u017ce w obecnym kryzysie tybeta\u0144skim powtarza si\u0119 historia z 2008 roku. Powtarzalno\u015b\u0107, nie przecz\u0119, ma sens, zw\u0142aszcza w przypadku protestu. Problem jednak nie w demonstrantach, ale w partiach \u2013 w tej, przeciw kt\u00f3rej wyst\u0119puj\u0105, oraz tej, co ich reprezentuje. Cztery lata to niema\u0142o, a obie strony nawet nie drgn\u0119\u0142y.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10995,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[24,26,19,33],"class_list":["post-10994","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-chinczykow","tag-diaspora","tag-polityka","tag-protesty-polityczne","tag-samospalenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10994","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10994"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10994\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10996,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10994\/revisions\/10996"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10995"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10994"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10994"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10994"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}