{"id":11080,"date":"2021-03-18T06:21:43","date_gmt":"2021-03-18T05:21:43","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=11080"},"modified":"2021-03-16T06:49:46","modified_gmt":"2021-03-16T05:49:46","slug":"dalajlama-o-emeryturze-politycznej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=11080","title":{"rendered":"Dalajlama: O \u201eemeryturze politycznej\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Po opuszczeniu kraju przez ponad trzydzie\u015bci lat robi\u0142em wszystko, a<\/span>by zaprowadzi\u0107 demokratyczny \u0142ad<\/span>. Tybeta\u0144scy uchod\u017acy powiadaj\u0105, \u017ce \u201edemokracja jest darem Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy\u201d. Dziesi\u0119\u0107 lat temu wprowadzili\u015bmy mechanizm demokratycznego wybierania kalona tipy<\/em>, kt\u00f3rego dot\u0105d mianowa\u0142 Dalajlama, co nie wydawa\u0142o mi si\u0119 w\u0142a\u015bciwe. Wtedy te\u017c przesta\u0142 istnie\u0107 Gaden Phodrang \u2013 system \u015bwieckiej oraz politycznej w\u0142adzy Dalajlam\u00f3w \u2013 a ja o\u015bwiadczy\u0142em, \u017ce przeszed\u0142em na po\u0142owiczn\u0105 emerytur\u0119.<\/p>\n

<\/p>\n

Min\u0119\u0142o dziesi\u0119\u0107 lat i nasta\u0142<\/span> czas na przyj\u0119cie ustroju <\/span>ca\u0142kowicie demokratycznego. Rz\u0105dy kr\u00f3l\u00f3w i przyw\u00f3dc\u00f3w duchowych s\u0105 anachronizmem. Musimy bra\u0107 przyk\u0142ad z wolnego \u015bwiata, stawiaj\u0105cego na demokracj\u0119. We\u017amy Indie, kt\u00f3re mimo ogromnej populacji, mnogo\u015bci j\u0119zyk\u00f3w, religii i kultur pozostaj\u0105 bardzo stabilnym pa\u0144stwem. Zawdzi\u0119czaj\u0105 to demokracji, rz\u0105dom prawa, wolno\u015bci s\u0142owa i medi\u00f3w. Natomiast autorytarne Chiny ci\u0105gle zmagaj\u0105 si\u0119 z problemami. Z opublikowanych niedawno oficjalnych danych wynika, \u017ce Pekin przeznacza wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 bud\u017cetu <\/span>na bezpiecze\u0144stwo wewn\u0119trzne ni\u017c na obronno\u015b\u0107 kraju. Innymi s\u0142owy, ma wi\u0119cej wrog\u00f3w w kraju ni\u017c za granic\u0105, co stanowi pow\u00f3d do wstydu.<\/p>\n

Rz\u0105d Republiki Ludowej powinien pracowa\u0107 dla ludzi, a demokratyczne wybory s\u0105 wyrazem ich <\/span>aspiracji. Takim trybem wy\u0142aniania przyw\u00f3dc\u00f3w mo\u017cna si\u0119 chlubi\u0107, podczas gdy trwanie przy w\u0142adzy, kt\u00f3ra wyrasta z lufy karabinu, jest zwyczajnie niemoralne i anachroniczne. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, rz\u0105dy jednego cz\u0142owieka po prostu nie s\u0105 dobre. Nie wypada wi\u0119c, by sprawowa\u0142 je Dalajlama. Czterech pierwszych Dalajlam\u00f3w nie piastowa\u0142o w Tybecie w\u0142adzy duchowej i doczesnej. Przej\u0105\u0142 j\u0105 dopiero Pi\u0105ty \u2013 w okre\u015blonych okoliczno\u015bciach, za spraw\u0105 mongolskiego w\u0142adcy Guszri-chana. Ten system mia\u0142 wiele zalet, lecz w XXI wieku pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej musi si\u0119 zmieni\u0107. Uczynienie tego pod wp\u0142ywem nacisk\u00f3w os\u00f3b trzecich przynios\u0142oby ujm\u0119 poprzednim Dalajlamom. Od czasu Pi\u0105tego, Nga\u0142anga Lobsanga Gjaco kolejni Dalajlamowie sprawowali w Tybecie w\u0142adz\u0119 duchow\u0105 i \u015bwieck\u0105. Nie ma lepszego rozwi\u0105zania ni\u017c po\u0142o\u017cenie temu kresu przeze mnie, Czternastego z linii. Z w\u0142asnej inicjatywy, z rado\u015bci\u0105 i dum\u0105. Nikt poza mn\u0105 nie m\u00f3g\u0142 podj\u0105\u0107 tej decyzji. I ja \u2013 ostatecznie \u2013 to czyni\u0119. Demokratycznie wybrani przyw\u00f3dcy musz\u0105 wzi\u0105\u0107 pe\u0142n\u0105 polityczn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za Tybet. Stary porz\u0105dek <\/span>pokutowa\u0142by dalej, gdyby w Karcie przewidziano dla mnie jak\u0105kolwiek w\u0142adz\u0119 polityczn\u0105. Nale\u017cy to<\/span> wi\u0119c zmieni\u0107 \u2013 w\u0142a\u015bnie teraz.<\/p>\n

Wypada, bym wspomnia\u0142 o tym, co uda\u0142o mi si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 dla sprawy Tybetu, poniewa\u017c pok\u0142adaj\u0105 we mnie wiar\u0119 rodacy w kraju i na wychod\u017astwie; zaufaniem i sympati\u0105 darzy mnie te\u017c wielu ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie. To dobry moment na rozstanie ze stworzonym przez Pi\u0105tego Dalajlam\u0119 systemem dualnych rz\u0105d\u00f3w \u2013 z zachowaniem jednomy\u015blnego uznania w sferze duchowej, zaskarbionego przez czterech poprzednik\u00f3w, zw\u0142aszcza za\u015b Trzeciego, kt\u00f3remu nadano zaszczytny tytu\u0142 ekumenicznego mistrza w \u017c\u00f3\u0142tej czapce. Tak jak oni b\u0119d\u0119 wi\u0119c do ko\u0144ca \u017cycia wype\u0142nia\u0142 powinno\u015bci duchowe.<\/p>\n

Stara\u0142em si\u0119 propagowa\u0107 warto\u015bci moralne i harmoni\u0119 religijn\u0105 na \u015bwiecie. Otrzymuj\u0119 dzi\u015b mn\u00f3stwo zaprosze\u0144 od uniwersytet\u00f3w i szk\u00f3\u0142 w wielu pa\u0144stwach. Nie prosz\u0105 mnie o wyg\u0142aszanie buddyjskich kaza\u0144, tylko m\u00f3wienie o piel\u0119gnowaniu wewn\u0119trznego szcz\u0119\u015bcia i nauce buddyjskiej, kt\u00f3re budz\u0105 ogromne zainteresowanie. Ten status pozwala mi z wielk\u0105 dum\u0105 godnie zako\u0144czy\u0107 czterystuletnie, dualne, duchowe i \u015bwieckie rz\u0105dy Dalajlam\u00f3w. Tylko ja mog\u0119 zamkn\u0105\u0107 co\u015b, co otworzy\u0142 Pi\u0105ty Dalajlama, i moja decyzja jest ostateczna.<\/p>\n

W tych dniach dzwoni\u0105 do mnie rodacy z ojczyzny, przera\u017ceni perspektyw\u0105 mojej emerytury. Czuj\u0105 si\u0119 opuszczeni, nie maj\u0105 jednak \u017cadnego powodu do obaw. Nadal sprawuj\u0119 duchowe przyw\u00f3dztwo wzorem czterech pierwszych Dalajlam\u00f3w. Jak Drugi, Gendun Gjaco, kt\u00f3ry powo\u0142a\u0142 do \u017cycia instytucj\u0119 Gaden Phodrangu i mia\u0142 niekwestionowany mandat do kierowania duchowymi sprawami Tybetu, do ko\u0144ca \u017cycia b\u0119d\u0119 pe\u0142ni\u0142 tak\u0105 funkcj\u0119. I mo\u017ce potrwa <\/span>to jeszcze d\u0142u\u017cej, o ile nie okryj\u0119 si\u0119 nies\u0142aw\u0105 i zdo\u0142am czego\u015b dokona\u0107.<\/p>\n

Rezygnuj\u0105c z politycznego przyw\u00f3dztwa, Dalajlama z niekwestionowanym mandatem duchowym pomo\u017ce <\/span>naszej wychod\u017aczej administracji, czyni\u0105c j\u0105 pr\u0119\u017cn\u0105 i post\u0119pow\u0105. T\u0119 decyzj\u0119 i szczer\u0105 wol\u0119 pe\u0142nej demokratyzacji ustroju przyjmie te\u017c z uznaniem spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa, kt\u00f3ra popiera spraw\u0119 Tybetu. Zyskamy w \u015bwiecie presti\u017c. Przy okazji obna\u017cymy k\u0142amstwa chi\u0144skiego rz\u0105du, utrzymuj\u0105cego, \u017ce nie ma \u017cadnego problemu Tybetu, tylko kwestia osobistego statusu Dalajlamy. Rodacy w kraju nie powinni si\u0119 martwi\u0107, poniewa\u017c podj\u0105\u0142em t\u0119 wyj\u0105tkow\u0105 decyzj\u0119 z my\u015bl\u0105 o ich przysz\u0142o\u015bci. Tybeta\u0144ska administracja na wychod\u017astwie stanie si\u0119 przez to bardziej stabilna i nowoczesna. Stworzywszy w naszej ma\u0142ej uchod\u017aczej spo\u0142eczno\u015bci pe\u0142n\u0105 demokracj\u0119, stanowimy przeciwie\u0144stwo autorytarnych rz\u0105d\u00f3w chi\u0144skich komunist\u00f3w w Tybecie.<\/p>\n

Na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 wzmocnimy w ten spos\u00f3b i usprawnimy administracj\u0119 na wychod\u017astwie. W por\u00f3wnaniu z chi\u0144skim re\u017cimem zbudowali\u015bmy nowoczesne spo\u0142ecze\u0144stwo. To niebywa\u0142e<\/span> osi\u0105gni\u0119cie. Rodacy w Tybecie mog\u0105 by\u0107 z niego dumni. Powinni\u015bcie widzie\u0107 i rozumie\u0107, \u017ce nie trac\u0119 ducha ani nie porzucam naszej sprawy.<\/p>\n

Jestem dzieckiem Krainy \u015aniegu. Ka\u017cdy z sze\u015bciu milion\u00f3w rodak\u00f3w d\u017awiga brzemi\u0119 wsp\u00f3lnej odpowiedzialno\u015bci za spraw\u0119 Tybetu. Ja sam, jako jeden z Tybeta\u0144czyk\u00f3w z naszej dzielnicy <\/span>Amdo, b\u0119d\u0119 to robi\u0142 do \u015bmierci.<\/p>\n

Musicie wzi\u0105\u0107 na siebie pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za sprawy Tybetu, p\u00f3ki jestem w\u015br\u00f3d was i ciesz\u0119 si\u0119 dobrym zdrowiem. Je\u015bli pojawi si\u0119 problem wymagaj\u0105cy mojej interwencji<\/span>, ma si\u0119 rozumie\u0107, s\u0142u\u017c\u0119 pomoc\u0105. Nie jestem zrezygnowany ani zniech\u0119cony. Demokracja, kt\u00f3r\u0105 dla siebie wybrali\u015bmy, mo\u017ce ju\u017c rozstrzyga\u0107 o wszystkim, i \u2013 dok\u0142adnie przeanalizowawszy sytuacj\u0119 \u2013 prosz\u0119, by tak si\u0119 sta\u0142o. Nie powinno to martwi\u0107 \u017cadnego Tybeta\u0144czyka w kraju czy na wychod\u017astwie. <\/span><\/p>\n

Wczoraj rozmawia\u0142em z chi\u0144skim akademikiem, kt\u00f3ry pisze o tybeta\u0144skiej ordynacji wyborczej. Swoje badania zacz\u0105\u0142 pi\u0119\u0107 lat temu. M\u00f3wi, \u017ce dzi\u015b Tybeta\u0144czycy s\u0105 aktywnymi uczestnikami proces\u00f3w demokratycznych i korzystaj\u0105 z pe\u0142ni przys\u0142uguj\u0105cych im praw. Wyra\u017ca\u0142 si\u0119 z wielkim uznaniem o naszych dokonaniach. Kolejne etapy tego procesu s\u0105 wyrazem rosn\u0105cej \u015bwiadomo\u015bci politycznej, a moja decyzja o przekazaniu ostatnich prerogatyw stanowi element demokratyzacji. <\/span><\/p>\n

Prosz\u0119, by ci z was, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 wraca\u0107 do Tybetu, podzielili si\u0119 tym z lud\u017ami godnymi zaufania. Informujcie te\u017c o tym w programach radiowych. Decyzj\u0119 o przekazaniu w\u0142adzy podj\u0105\u0142em po latach namys\u0142u i robi\u0119 to w najlepszym interesie Tybetu. Naprawd\u0119 nie macie powodu do obaw.<\/p>\n

Poza tym Gaden Phodrang nie przestaje istnie\u0107, tylko traci uprawnienia polityczne. To instytucja s\u0142u\u017c\u0105ca Dalajlamom. P\u00f3ki \u017cyj\u0119, potrzebuj\u0119 jakiego\u015b zaplecza, wi\u0119c nadal b\u0119d\u0119 z niej korzysta\u0142.<\/p>\n

Co si\u0119 tyczy nast\u0119pnej inkarnacji, na razie, rzecz jasna, nie ma po\u015bpiechu. Za dwadzie\u015bcia czy trzydzie\u015bci lat, u schy\u0142ku moich dni, decydowa\u0107 b\u0119d\u0105 przede wszystkim oczekiwania Tybeta\u0144czyk\u00f3w, mieszka\u0144c\u00f3w regionu Himalaj\u00f3w oraz innych buddyst\u00f3w, maj\u0105cych zwi\u0105zek z Dalajlamami. Je\u015bli zapragn\u0105, pojawi si\u0119 Dalajlama Pi\u0119tnasty, Szesnasty i Siedemnasty. Razem z nimi trwa\u0107 b\u0119dzie Gaden Phodrang. Zmiany polityczne s\u0105 nieuchronne, trzeba jednak my\u015ble\u0107 tak\u017ce o stabilno\u015bci. Powr\u00f3t tej instytucji do roli i obowi\u0105zk\u00f3w przyw\u00f3dztwa duchowego \u2013 jak za czas\u00f3w Drugiego, Trzeciego i Czwartego Dalajlamy \u2013 ma ogromne znaczenie i sens.<\/p>\n

Je\u015bli si\u0119 nad tym dobrze zastanowicie, zobaczycie, \u017ce moja decyzja i zmiany s\u0105 dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w bardzo korzystne. W li\u015bcie do parlamentu prosz\u0119 tak\u017ce o korekt\u0119 nomenklatury, gdy\u017c odt\u0105d \u2013 w pe\u0142ni demokratycznych realiach \u2013 Gaden Phodrang nie b\u0119dzie mia\u0142 \u017cadnych uprawnie\u0144 politycznych.<\/p>\n

Tybeta\u0144skie s\u0142owo Szung<\/em> \u2013 dodawane wcze\u015bniej do nazwy Gaden Phodrang \u2013 nie musi by\u0107 t\u0142umaczone na inne j\u0119zyki jako \u201erz\u0105d\u201d. Nie u\u017cywamy tego okre\u015blenia dla naszej administracji na wychod\u017astwie. Raz podczas konferencji prasowej w Delhi jeden z dziennikarzy nazwa\u0142 towarzysz\u0105cego mi Samdonga Rinpoczego premierem rz\u0105du emigracyjnego. Wszed\u0142em mu w s\u0142owo, t\u0142umacz\u0105c, \u017ce nie pos\u0142ugujemy si\u0119 nazwami \u201etybeta\u0144ski premier\u201d i \u201etybeta\u0144ski rz\u0105d na wychod\u017astwie\u201d, tylko Centralna Administracja Tybeta\u0144ska. Mamy tybeta\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w, potrzebujemy wi\u0119c organizacji, kt\u00f3ra zadba o ich interesy. Na tym polega g\u0142\u00f3wne zadanie naszej administracji. Na spo\u0142eczno\u015bci emigracyjnej spoczywa te\u017c odpowiedzialno\u015b\u0107 za nag\u0142a\u015bnianie aspiracji rodak\u00f3w w kraju i m\u00f3wienie \u015bwiatu prawdy o sytuacji w Tybecie. Sami nigdy nie nazywali\u015bmy tej struktury tybeta\u0144skim rz\u0105dem emigracyjnym. Miano Gaden Phodrang Szung nale\u017cy do innego porz\u0105dku. Gwoli \u015bcis\u0142o\u015bci dzi\u015b wypada\u0142oby m\u00f3wi\u0107 o Centralnej Administracji Tybeta\u0144skiej z \u2013 ca\u0142kowicie \u2013 demokratycznie wy\u0142anianym przyw\u00f3dztwem.<\/p>\n

Powinno to da\u0107 do my\u015blenia przyw\u00f3dcom \u201eautonomicznych region\u00f3w\u201d w Tybecie. Na wygnaniu \u2013 b\u0119d\u0105c uchod\u017acami na obcej ziemi \u2013 potrafili\u015bmy przeprowadzi\u0107 w pe\u0142ni demokratyczne wybory. Je\u015bli tamci liderzy czuj\u0105 si\u0119 kompetentni i potrzebni, powinni pozwoli\u0107 Tybeta\u0144czykom na samodzielne zdecydowanie, kogo chc\u0105 widzie\u0107 u w\u0142adzy. Niezale\u017cnie od tego, jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142a sytuacja w Chinach w\u0142a\u015bciwych, przeniesienie naszego ustroju do Tybetu sprawi\u0142oby wiele dobrego.<\/p>\n

Polityczne zmiany, kt\u00f3re wprowadzi\u0142em, maj\u0105 wi\u0119c solidne podstawy i le\u017c\u0105 w najlepszym interesie \u2013 tak dora\u017anym, jak i ostatecznym \u2013 nas wszystkich. Ustabilizuj\u0105 nasz\u0105 administracj\u0119 i pomog\u0119 w jej rozwoju. To wszystko. Chcia\u0142em, \u017ceby\u015bcie wiedzieli, i\u017c nie macie powodu do obaw.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Przem\u00f3wienie do rodak\u00f3w w Dharamsali, 19 marca 2011 r<\/span>oku<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po opuszczeniu kraju przez ponad trzydzie\u015bci lat robi\u0142em wszystko, aby zaprowadzi\u0107 demokratyczny \u0142ad. Tybeta\u0144scy uchod\u017acy powiadaj\u0105, \u017ce \u201edemokracja jest darem Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy\u201d. Dziesi\u0119\u0107 lat temu wprowadzili\u015bmy mechanizm demokratycznego wybierania kalona tipy, kt\u00f3rego dot\u0105d mianowa\u0142 Dalajlama, co nie wydawa\u0142o mi si\u0119 w\u0142a\u015bciwe. Wtedy te\u017c przesta\u0142 istnie\u0107 Gaden Phodrang \u2013 system \u015bwieckiej oraz politycznej w\u0142adzy Dalajlam\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11081,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[49,24,27,26],"class_list":["post-11080","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-dalajlama","tag-diaspora","tag-historia","tag-polityka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11080","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11080"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11080\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11082,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11080\/revisions\/11082"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11081"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11080"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11080"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11080"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}