\u00a0<\/p>\n
Lhasa, 5 pa\u017adziernika 2011<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kiedy pod koniec lipca byli\u015bmy w Kardze, zauwa\u017cy\u0142am umocowan\u0105 na s\u0142upie tablic\u0119 z napisem: \u201eIzba pami\u0119ci g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cego Zhu De i Pi\u0105tego Gedy Rinpoczego\u201d. Czy\u017cby otworzyli to niedawno? Pos\u0142usznie skr\u0119ci\u0142am i prowadzona w ten spos\u00f3b dotar\u0142am w ko\u0144cu do po\u0142o\u017conego na przedmie\u015bciach, zamkni\u0119tego na cztery spusty, ton\u0105cego w zieleni chi\u0144skiego pawilonu z tablic\u0105 z kaligrafi\u0105 Jiang Zemina nad ukwiecon\u0105 werand\u0105.<\/p>\n
<\/p>\n
P\u00f3\u017aniej wyczyta\u0142am w internecie, \u017ce plac\u00f3wka, kt\u00f3r\u0105 budowano przez dwa lata i uroczy\u015bcie otwarto w 1993 roku, jest \u201ecentrum edukacji patriotycznej\u201d okr\u0119gu, prefektury i samej prowincji. Pono\u0107 maj\u0105 tam \u201ehistori\u0119 \u017cycia Pi\u0105tego Tulku, chronologi\u0119 przemarszu Armii Czerwonej przez Kardze oraz rewolucyjne relikwie\u201d, w tym \u201erysunki i zdj\u0119cia z inauguracji pierwszego regionu mniejszo\u015bci etnicznej z czas\u00f3w Sowieckiego Rz\u0105du Tybeta\u0144skiego Bopy, portrety jego wiceprzewodnicz\u0105cego Gedy i innych tybeta\u0144skich cz\u0142onk\u00f3w\u201d.<\/p>\n
Sk\u0105d wzi\u0119\u0142o si\u0119 okre\u015blenie \u201erz\u0105d Bopy\u201d? To skomplikowana historia. Partia uczy nas, \u017ce w trakcie \u201ed\u0142ugiego marszu\u201d Armia Czerwona utworzy\u0142a dwie \u201eRepubliki Ludowe\u201d \u2013 Gjarongu i Bopy, obie na ziemiach tybeta\u0144skich. Pierwsza obejmowa\u0142a wsp\u00f3\u0142czesny Rongtrag, druga fragment Khamu zajmowany przez dzisiejsze Kardze i s\u0105siednie okr\u0119gi. Ich proklamacje w \u017cadnym razie nie pr\u00f3bowa\u0142y podkopywa\u0107 religijnych i politycznych kompetencji rdzennej ludno\u015bci, przeciwnie: \u201eNa wszystkich ziemiach tybeta\u0144skich zawsze administrowa\u0107 b\u0119dzie regionalny rz\u0105d Bopy. Przysi\u0119gamy walczy\u0107 z chi\u0144skimi agresorami, aparatczykami Guomindangu i wata\u017ckami, kt\u00f3rzy od tysi\u0119cy lat prowadz\u0105 polityk\u0119 aneksji. Opowiadamy si\u0119 stanowczo za wyzwoleniem i budowaniem niepodleg\u0142ej Bopy. Naszym sztandarem jest flaga niepodleg\u0142ej Bopy, nasz\u0105 misj\u0105 wskrzeszenie Tybetu i pogrzebanie Czang Kaj-szeka\u201d.<\/p>\n
Tak, tak, to ta sama partia komunistyczna, kt\u00f3ra opowiadaj\u0105c si\u0119 przed siedemdziesi\u0119ciu laty za \u201esamostanowieniem\u201d i \u201eniepodleg\u0142o\u015bci\u0105\u201d mniejszo\u015bci, dzi\u015b walczy z \u201eetnicznym separatyzmem\u201d. Zapewne ju\u017c wtedy pierzchaj\u0105ca Armia Czerwona traktowa\u0142a t\u0119 protybeta\u0144sk\u0105 \u201estanowczo\u015b\u0107\u201d przej\u015bciowo: czas pokaza\u0142, \u017ce sw\u00f3j marsz d\u0142ugi na dwana\u015bcie i p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca kilometr\u00f3w odmierza\u0142a \u2013 na ziemiach chi\u0144skich, tybeta\u0144skich i ka\u017cdych innych \u2013 oszustwami i pustymi obietnicami.<\/p>\n
Tybeta\u0144czycy musieli s\u0142ono zap\u0142aci\u0107 za \u201epomoc\u201d we \u201ewskrzeszeniu Tybetu i pogrzebaniu Czang Kaj-szeka\u201d. W anna\u0142ach partii odnotowano, \u017ce w ci\u0105gu szesnastu miesi\u0119cy rz\u0105d Gjarongu dostarczy\u0142 Armii Czerwonej pi\u0119\u0107 milion\u00f3w ton \u017cywno\u015bci oraz sto tysi\u0119cy kr\u00f3w, owiec, koni, \u015bwi\u0144 i innych zwierz\u0105t, a Bopy \u2013 mniej wi\u0119cej po\u0142ow\u0119 tego. Kiedy komuni\u015bci byli ju\u017c bezpieczni w Yan’anie, Mao Zedong powiedzia\u0142 ameryka\u0144skiemu dziennikarzowi Edgarowi Snowowi, \u017ce \u201ejedynym d\u0142ugiem zewn\u0119trznym Armii Czerwonej jest \u017cywno\u015b\u0107 otrzymana od mniejszo\u015bci\u201d i \u017ce \u201epewnego dnia trzeba b\u0119dzie go sp\u0142aci\u0107\u201d. Co to znaczy \u201ezewn\u0119trzny\u201d? \u201eZagraniczny\u201d? Tak czy owak, w owym czasie Mao najwyra\u017aniej nie uwa\u017ca\u0142 Tybetu za cz\u0119\u015b\u0107 Chin.<\/p>\n
A co w tej historii robi Geda Rinpocze z klasztoru Beri w Kardze? Razem z kolegami \u2013 D\u017cago Topdenem, Pangd\u0105 Topgjalem, Gonpo Ceringiem i Taszi \u0141angczukiem \u2013 opracowuje programy i zasady przewodnie, m\u00f3wi\u0105ce o \u201eetnicznej niepodleg\u0142o\u015bci\u201d, \u201eniezale\u017cnej republice sowieckiej\u201d i \u201ew\u0142asnym terytorium Bopy\u201d, oraz o \u201eprzy\u0142\u0105czeniu wszystkich si\u0142 niepodleg\u0142o\u015bciowych do Armii Czerwonej\u201d tudzie\u017c \u201eprzyja\u017ani \u0142\u0105cz\u0105cej lud Bopy ze wspieraj\u0105cymi j\u0105 lud\u017ami, krajami, rz\u0105dami i armiami\u201d. Nie ma po co dokucza\u0107 dalej \u2013 ca\u0142\u0105 t\u0119 naiwno\u015b\u0107 wystarczaj\u0105co wy\u015bmia\u0142a historia.<\/p>\n
Gdyby\u015bmy jednak chcieli odda\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107 Gedzie \u2013 temu samozwa\u0144czemu \u201eCzerwonemu Tulku zjednoczonych ziem przodk\u00f3w\u201d \u2013 i jemu podobnym, musieliby\u015bmy orzec, \u017ce byli oni tybeta\u0144skimi nacjonalistami, kt\u00f3rzy dali si\u0119 wykorzysta\u0107 komunistom. Wielu uwa\u017ca, \u017ce gdyby Geda do\u017cy\u0142 przemianowania Armii \u201eCzerwonej\u201d na \u201eLudowo-Wyzwole\u0144cz\u0105\u201d, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej sko\u0144czy\u0142by w wi\u0119zieniu jak Phuncog \u0141angjal<\/a>. Lecz gdy wojsko ruszy\u0142o na Czamdo, on zgin\u0105\u0142 nagle, staj\u0105c si\u0119 jednym z usprawiedliwie\u0144 komunistycznej amnezji niedawnej \u201estanowczo\u015bci\u201d i jawnego na niej gwa\u0142tu.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Lhasa, 5 pa\u017adziernika 2011<\/p>\n \u00a0<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Pomnik-ZhuDe-GedaTulku-300x286.jpg\")
<\/a><\/p>\n