Manikengo le\u017cy na szlaku transportowym. Grupki postawnych, patrz\u0105cych spode \u0142ba Khamp\u00f3w przywodz\u0105 na my\u015bl hongko\u0144ski film akcji \u201eOber\u017ca pod smokiem\u201d, ale nie zawsze panowa\u0142a tu atmosfera frontowego miasteczka, kt\u00f3rego nazwa oznacza wzg\u00f3rze pokryte kamieniami modlitewnymi z wyrytymi na nich wersetami \u015bwi\u0119tych ksi\u0105g. Tak tu kiedy\u015b wygl\u0105da\u0142o, ale dzi\u015b nie zosta\u0142o po tym nawet wspomnienie. Co si\u0119 sta\u0142o z rze\u017abionymi ska\u0142ami? Wywie\u017ali je za rewolucji kulturalnej czy wcze\u015bniej, podczas republika\u0144skich ruchawek? Zapewne wyznawcy nowego zbudowali z nich baraki i urz\u0119dy, a reszt\u0119 rozkradli ludzie, \u017ceby mie\u0107 gdzie spa\u0107 i trzyma\u0107 zwierz\u0119ta.<\/p>\n
<\/p>\n
Przyjechali\u015bmy tu pod koniec lipca z klasztoru Dzogczen<\/a>. Z daleka wita\u0142 nas propagandowy plakat zach\u0119caj\u0105cy do planowania rodziny przy pomocy rumianej szcz\u0119\u015bciem, machaj\u0105cej khatakami pary Khamp\u00f3w w strojach z Dege, ch\u0142opczyka z bukietem \u015bwie\u017cych kwiat\u00f3w, jaczka i dw\u00f3ch owieczek. Ulice dawno straci\u0142y sw\u00f3j charakter, pokrywaj\u0105c si\u0119 knajpami i sklepami nale\u017c\u0105cymi do przyjezdnych z Sichuanu. Ci, u kt\u00f3rych usiedli\u015bmy, powiedzieli, \u017ce prowadz\u0105 swoj\u0105 restauracj\u0119 od ponad dwudziestu lat i \u017ce zd\u0105\u017cyli si\u0119 tu pobudowa\u0107.<\/p>\n Jaki, kt\u00f3re kiedy\u015b wa\u0142\u0119sa\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy najr\u00f3\u017cniejszymi pojazdami, rozp\u0142yn\u0119\u0142y si\u0119 w powietrzu. Latem 2005 roku Tybeta\u0144czycy pu\u015bcili tu z dymem rze\u017ani\u0119<\/a> zbudowan\u0105 przez chi\u0144ski koncern. Zatrzymano kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, niekt\u00f3re dosta\u0142y p\u00f3\u017aniej wyroki. W internecie wyczyta\u0142am, \u017ce przemys\u0142owy ub\u00f3j k\u0142\u00f3ci\u0142 si\u0119 z tybeta\u0144skimi obyczajami i \u017ce ta niech\u0119\u0107 znalaz\u0142a w ko\u0144cu uj\u015bcie.<\/p>\n Ale czy posz\u0142o tylko o to? Znajomy dziennikarz, z kt\u00f3rym rozmawia\u0142am p\u00f3\u017aniej w Kardze, t\u0142umaczy\u0142, \u017ce sprawa mia\u0142a drugie dno. Fakt, zacz\u0119\u0142o si\u0119 od konfliktu kulturowego. Kolega opowiada\u0142, \u017ce by\u0142 kiedy\u015b w takiej rze\u017ani. Naci\u015bni\u0119cie guzika uruchamia\u0142o stalowe kraty, kt\u00f3re zakleszcza\u0142y jaka, a poci\u0105gni\u0119cie d\u017awigni unosi\u0142o i obraca\u0142o w powietrzu unieruchomione zwierz\u0119. Potem szlachtowano je, oddzielaj\u0105c na \u017cywca mi\u0119so od ko\u015bci. M\u00f3wi\u0142 te\u017c, \u017ce gdy jak zawis\u0142 nad ziemi\u0105, z jego oczu pop\u0142yn\u0119\u0142y wielkie \u0142zy.<\/p>\n Tybeta\u0144czycy, rzecz jasna, te\u017c zabijaj\u0105 zwierz\u0119ta, ale robi\u0105 to rzadko i nie na skal\u0119 przemys\u0142ow\u0105. Nic dziwnego, \u017ce nie mogli \u015bcierpie\u0107 wyp\u0142ywaj\u0105cych z fabryki czerwonych strumieni i codziennego zapachu \u015bmierci, ale chodzi\u0142o te\u017c o pieni\u0105dze. Lokalni aparatczycy, siedz\u0105cy po uszy w kieszeniach chi\u0144skiej firmy, nak\u0142aniali ludzi do sprzedawania <\/span>jak\u00f3w po zani\u017conych cenach. Nawet \u015blepy by to przejrza\u0142. Kiedy miejscowi og\u0142osili bunt, a tamci pr\u00f3bowali przekona\u0107 jakich\u015b m\u0119t\u00f3w do dostarczania zwierz\u0105t, kt\u00f3rym koczownicy darowali \u017cycie<\/a> ze wzgl\u0119d\u00f3w religijnych<\/a>, dosz\u0142o do eksplozji i Tybeta\u0144czycy rze\u017ani\u0119 spalili. Oczywi\u015bcie nikt nie zamierza\u0142 obnosi\u0107 si\u0119 z korupcj\u0105, wi\u0119c na u\u017cytek oficjalny zrobiono z tego \u201ekonflikt na tle kulturowym\u201d. <\/span><\/p>\n Pisa\u0142am ju\u017c o tym: koncerny s\u0105 jak potwory, ale monstrum jeszcze gorszym jest rz\u0105d. Ma dwa \u0142by. Wymachuje sztandarami, na kt\u00f3rych wypisa\u0142 s\u0142owa \u201eotwarcie\u201d oraz \u201erozw\u00f3j\u201d, i pobrz\u0119kuje szabelk\u0105, by wedrze\u0107 si\u0119 do ojczyzny Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Co to oznacza? Deptanie praw cz\u0142owieka, grabie\u017c \u015brodk\u00f3w produkcji, takich jak ziemia i stada, erozj\u0119 dawnych tradycji i obyczaj\u00f3w, zag\u0142ad\u0119 kultury, w tym przywileju nadawania w\u0142asnych nazw, i wreszcie mord na to\u017csamo\u015bci jednostek, a z czasem ca\u0142ych nacji.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Lhasa, 17 wrze\u015bnia 2011<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Manikengo le\u017cy na szlaku transportowym. Grupki postawnych, patrz\u0105cych spode \u0142ba Khamp\u00f3w przywodz\u0105 na my\u015bl hongko\u0144ski film akcji \u201eOber\u017ca pod smokiem\u201d, ale nie zawsze panowa\u0142a tu atmosfera frontowego miasteczka, kt\u00f3rego nazwa oznacza wzg\u00f3rze pokryte kamieniami modlitewnymi z wyrytymi na nich wersetami \u015bwi\u0119tych ksi\u0105g. Tak tu kiedy\u015b wygl\u0105da\u0142o, ale dzi\u015b nie zosta\u0142o po tym nawet wspomnienie. Co […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11411,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[31,29],"class_list":["post-11409","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-marginalizacja","tag-oser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11409","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11409"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11409\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11410,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11409\/revisions\/11410"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}