Cierpienie, wywo\u0142ane przez chorob\u0119, staro\u015b\u0107, g\u0142\u00f3d czy samotno\u015b\u0107, jest powszechne w ka\u017cdym zak\u0105tku \u015bwiata. Codziennie zmagamy si\u0119 z jakimi\u015b trudno\u015bciami. Mamy te\u017c wiele powod\u00f3w do wdzi\u0119czno\u015bci za dobro\u0107 i pomoc, jakie otrzymujemy od bli\u017anich. Oraz mn\u00f3stwo darowanych przez \u017cycie okazji do okazywania bezinteresowno\u015bci, wielkoduszno\u015bci i cierpliwo\u015bci swoim braciom i siostrom.<\/p>\n
<\/p>\n
Ludzkie cierpienie bierze si\u0119 w du\u017cej mierze z nadmiernego skupienia na sobie i przedk\u0142adania w\u0142asnych interes\u00f3w nad wsp\u00f3lne dobro. Natomiast wsp\u00f3\u0142czucie, empatia i dobro\u0107 \u2013 dzi\u0119ki kt\u00f3rym kierujemy wzrok na innych \u2013 s\u0105 kluczem do szcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n
Niekt\u00f3re pozytywne uczucia s\u0105 wrodzone, podczas gdy inne musimy w sobie wyrobi\u0107. Mamy tak\u017ce emocje negatywne. W \u0142agodnej postaci wydaj\u0105 si\u0119 tak oczywiste i naturalne, \u017ce nie dostrzegamy nawet ich szkodliwo\u015bci. Je\u015bli si\u0119 ich nie pow\u015bci\u0105ga, mog\u0105 by\u0107 jednak bardzo destrukcyjne. Prowokowani, instynktownie przyjmujmy pozycj\u0119 obronn\u0105 i cz\u0119sto reagujemy z\u0142o\u015bci\u0105, nie zastanawiaj\u0105c si\u0119, jak mo\u017ce poczu\u0107 si\u0119 druga strona. Kiedy co\u015b si\u0119 uda, oczekujemy uznania i pochwa\u0142, zapominaj\u0105c o roli oraz wk\u0142adzie innych. Egoizm potrafi odbiera\u0107 zadowolenie i szcz\u0119\u015bcie, a nawet wp\u0119dza\u0107 w depresj\u0119.<\/p>\n
Nauki buddyjskie m\u00f3wi\u0105, \u017ce w\u0142asne \u201eja\u201d jest jak iluzja. Kiedy szukamy go po\u015br\u00f3d fizycznych i psychicznych wsp\u00f3lnych nam wszystkim sk\u0142adowych, nie znajdujemy nic konkretnego ani istniej\u0105cego samodzielnie. Neurobiologia uczy, \u017ce poczucie ja jest ewolucyjn\u0105 adaptacj\u0105, przynajmniej cz\u0119\u015bciowo podtrzymywan\u0105 przez sie\u0107 neuronow\u0105, \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 tylny p\u0142at ciemieniowy z kor\u0105 przedczo\u0142ow\u0105 i uk\u0142adem limbicznym, czyli tak zwanym gadzim m\u00f3zgiem. Silne lgni\u0119cie do owego ja s\u0142abnie, gdy aktywno\u015b\u0107 w tych obszarach zostaje zmieniona przy pomocy technik takich jak medytacja, stymulacja elektryczna czy terapia poznawczo-behawioralna. Stajemy si\u0119 wtedy mniej spi\u0119ci, spokojniejsi i bardziej rado\u015bni.<\/p>\n
Niedawno mogli\u015bmy si\u0119 wsp\u00f3lnie przekona\u0107, jak\u0105 ulg\u0119 przynosi to sko\u0142atanemu umys\u0142owi. Kobieta, kt\u00f3ra przyjecha\u0142a do himalajskiej Dharamsali w poszukiwaniu duchowej rady, p\u0142aka\u0142a, opowiadaj\u0105c o swoich problemach. Kiedy spyta\u0142em, gdzie jest udr\u0119czone \u201eja\u201d, o kt\u00f3rym m\u00f3wi, wskaza\u0142a palcem swoje serce. A jaki ma kszta\u0142t: ko\u0142a, tr\u00f3jk\u0105ta, kwadratu? \u201eKo\u0142a\u201d, odpar\u0142a. Poprosi\u0142em wtedy, \u017ceby si\u0119 na nim skupi\u0142a, nie pozwalaj\u0105c mu przesun\u0105\u0107 si\u0119 cho\u0107by o centymetr. Zamkn\u0119\u0142a oczy i po chwili wyszepta\u0142a: \u201eznik\u0142o\u201d. Wszyscy wybuchn\u0119li\u015bmy \u015bmiechem. Aktywno\u015b\u0107 jej m\u00f3zgu uleg\u0142a zamianie, a wraz z ni\u0105 spojrzenie i relacja ze \u015bwiatem.<\/p>\n
Jako nauczyciele obaj jeste\u015bmy tak\u017ce uczniami. Pisarz i noblista John Maxwell Coetzee powiada, \u017ce \u201euczenie innych uczy pokory i pokazuje nasze miejsce w \u015bwiecie\u201d. Robienie tego dobrze wymaga wsp\u00f3\u0142czucia i skromno\u015bci. O ironio, cz\u0119sto to nauczyciel wynosi z lekcji wi\u0119cej ni\u017c jego podopieczni.<\/p>\n
Buddyjscy mistrzowie powtarzaj\u0105, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy uczniami i \u017ce ka\u017cda istota jest nam nauczycielem. Tym lepszym \u2013 i bardziej zas\u0142uguj\u0105cym na wdzi\u0119czno\u015b\u0107 \u2013 im wi\u0119kszych przysparza problem\u00f3w. Musimy wyrobi\u0107 w sobie tak\u0105 postaw\u0119 \u2013 i wsp\u00f3\u0142czucie. Jego niezb\u0119dnym sk\u0142adnikiem jest zdolno\u015b\u0107 s\u0142uchania z otwartym umys\u0142em. Wsp\u00f3\u0142czucie otwiera umys\u0142 i serce, pozwalaj\u0105c przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce inni maj\u0105 dobre powody, aby wierzy\u0107 w s\u0142uszno\u015b\u0107 swego post\u0119powania. (Oczywi\u015bcie, nie musi tak by\u0107, warto jednak wychodzi\u0107 z takiego za\u0142o\u017cenia).<\/p>\n
Eliksir pokory, wsp\u00f3\u0142czucia i wdzi\u0119czno\u015bci aktywuje obszary m\u00f3zgu i procesy neurochemiczne, dzi\u0119ki kt\u00f3rym prosperujemy, \u017cyjemy lepiej i d\u0142u\u017cej. Wsp\u00f3\u0142czucie mo\u017cna pog\u0142\u0119bia\u0107 rozumowaniem i \u0107wiczeniem oraz medytacj\u0105. Bez wzgl\u0119du na to, czy inni zgadzaj\u0105 si\u0119 z nami i s\u0105 przyja\u017ani, czy wr\u0119cz przeciwnie, ostatecznie jeste\u015bmy takimi samymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy pragn\u0105 szcz\u0119\u015bcia i nie chc\u0105 cierpie\u0107. Co wi\u0119cej, mamy do tego r\u00f3wne prawo. Kiedy zrozumiemy, \u017ce jeste\u015bmy r\u00f3wni w swoim pragnieniu szcz\u0119\u015bcia i prawie do niego, poczujemy naturaln\u0105 empati\u0119 i wi\u0119\u017a ze wszystkimi istotami.<\/p>\n
Neurologia odkry\u0142a ostatnio co najmniej dwie odr\u0119bne sieci zwi\u0105zane ze wsp\u00f3\u0142czuciem. Wspomniana ju\u017c pierwsza, \u0142\u0105cz\u0105ca tylny p\u0142at ciemieniowy z kor\u0105 przedczo\u0142ow\u0105, pomaga odczytywa\u0107 postawy, pogl\u0105dy i uczucia bli\u017anich. Druga uruchamia si\u0119 w chwili, gdy przestajemy zajmowa\u0107 si\u0119 sob\u0105 i skupiamy na innych, reaguj\u0105c emocjonalnie na ich cierpienie. \u0141\u0105czy to wysp\u0119 z zakr\u0119tem obr\u0119czy, obszarami zwi\u0105zanymi z utrzymywaniem i przenoszeniem uwagi.<\/p>\n
Nabiera to szczeg\u00f3lnego znaczenia dzi\u015b, gdy ludzko\u015b\u0107 szybko si\u0119 starzeje. Po raz pierwszy na \u015bwiecie jest wi\u0119cej os\u00f3b, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142y 65 lat, ni\u017c dzieci poni\u017cej pi\u0105tego roku \u017cycia. W dodatku seniorzy mog\u0105 spokojnie liczy\u0107, \u017ce do\u017cyj\u0105 co najmniej osiemdziesi\u0105tki. Z bada\u0144 wynika, \u017ce starzenie si\u0119 wywo\u0142uje neurofizjologiczne zmiany, kt\u00f3re przekierowuj\u0105 uwag\u0119, zwi\u0119kszaj\u0105c nasze wsp\u00f3\u0142czucie i poczucie wdzi\u0119czno\u015bci. Nazywa si\u0119 to \u201epozytywnym odchyleniem\u201d albo \u201esyndromem dziadk\u00f3w\u201d. Ludzie starsi s\u0105 z regu\u0142y bardziej otwarci i \u2013 cho\u0107 nieuchronnie nieco spowolnieni \u2013 lepiej radz\u0105 sobie w rozwi\u0105zywaniu okre\u015blonych problem\u00f3w, zw\u0142aszcza zwi\u0105zanych z konfliktami interpersonalnymi oraz wymagaj\u0105cych wsp\u00f3\u0142czucia i empatii. M\u0142odsi mog\u0105 rozwija\u0107 te przymioty przy pomocy rozumu oraz medytowania nad nimi. <\/span><\/p>\n Mamy wiele powod\u00f3w do wdzi\u0119czno\u015bci, nawet \u2013 a mo\u017ce zw\u0142aszcza \u2013 w tak trudnych czasach. Najpro\u015bciej ul\u017cymy sobie w cierpieniu, korzystaj\u0105c ze zdolno\u015bci rozumowania, kt\u00f3ra pozwoli nam dostrzec, \u017ce na tym \u015bwiecie nikt tak naprawd\u0119 nie jest sam. Wok\u00f3\u0142 nas \u017cyje ponad siedem i p\u00f3\u0142 miliarda podobnych istot, do\u015bwiadczaj\u0105cych identycznego b\u00f3lu i \u2013 miejmy nadziej\u0119 \u2013 takiego samego wsp\u00f3\u0142czucia i wdzi\u0119czno\u015bci, jakie my potrafimy wyrobi\u0107 w sobie wobec nich.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 6 lipca 2020<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Daniel J. Levitin jest profesorem neurobiologii<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Cierpienie, wywo\u0142ane przez chorob\u0119, staro\u015b\u0107, g\u0142\u00f3d czy samotno\u015b\u0107, jest powszechne w ka\u017cdym zak\u0105tku \u015bwiata. Codziennie zmagamy si\u0119 z jakimi\u015b trudno\u015bciami. Mamy te\u017c wiele powod\u00f3w do wdzi\u0119czno\u015bci za dobro\u0107 i pomoc, jakie otrzymujemy od bli\u017anich. Oraz mn\u00f3stwo darowanych przez \u017cycie okazji do okazywania bezinteresowno\u015bci, wielkoduszno\u015bci i cierpliwo\u015bci swoim braciom i siostrom.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11554,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[23,49],"class_list":["post-11553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-buddyzm","tag-dalajlama"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11553"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11555,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11553\/revisions\/11555"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}