{"id":11736,"date":"2021-09-20T06:21:18","date_gmt":"2021-09-20T04:21:18","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=11736"},"modified":"2021-09-16T14:42:14","modified_gmt":"2021-09-16T12:42:14","slug":"oser-lhasa-lhasa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=11736","title":{"rendered":"Oser: Lhasa, Lhasa"},"content":{"rendered":"\n

W epoce \u201ereform i otwarcia\u201d tybeta\u0144skie elity marzy\u0142y o Lhasie. Pozna\u0142am wielu m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy po uko\u0144czeniu studi\u00f3w mogli wybiera\u0107 mi\u0119dzy Pekinem a Szanghajem, ale woleli mieszka\u0107 i pracowa\u0107 w tym spokojnym i sennym wtedy mie\u015bcie. Sama wr\u00f3ci\u0142am do stolicy z Khamu wiosn\u0105 1990 roku; w zwi\u0105zku literackim regionu autonomicznego pracowa\u0142o w\u00f3wczas wielu przyjaci\u00f3\u0142 z Amdo.<\/p>\n

<\/p>\n

W tamtych czasach Lhasa przyci\u0105ga\u0142a Tybeta\u0144czyk\u00f3w niczym magnes. Biznesmeni przyje\u017cd\u017cali tu robi\u0107 interesy, wierni pielgrzymowali do sanktuari\u00f3w, a mnisi, czyni\u0105c zado\u015b\u0107 tradycji, ci\u0105gn\u0119li zdobywa\u0107 wiedz\u0119 w trzech wielkich sto\u0142ecznych klasztorach. Miasto by\u0142o centrum tybeta\u0144skiego \u015bwiata, ka\u017cdy chcia\u0142 mie\u0107 w nim dom i hukou, meldunek. Jasne, nie brakowa\u0142o problem\u00f3w, przez trzy lata z rz\u0119du brutalnie t\u0142umiono protesty, lecz w por\u00f3wnaniu z tym, co mamy dzisiaj, panowa\u0142a atmosfera swobody i spokoju.<\/p>\n

Teraz jest zupe\u0142nie inaczej. Spotka\u0142am par\u0119 z Khamu \u2013 wracali z odwiedzin za\u0142amani, \u017ce c\u00f3rce, kt\u00f3ra wysz\u0142a tu za m\u0105\u017c, przysz\u0142o \u017cy\u0107 pod lufami karabin\u00f3w. Na ulicach pe\u0142no wojska, mnisi przemykaj\u0105 pod \u015bcianami, miasto nazywane kiedy\u015b \u015bwi\u0119tym d\u0142awi si\u0119 brudem i strachem.<\/p>\n

Duchowni spoza stolicy musz\u0105 mie\u0107 dokumenty i zezwolenia, bez kt\u00f3rych nie sforsuj\u0105 \u017cadnej z blokad na szosach dojazdowych. Rinpoczowie omijaj\u0105 Lhas\u0119 szerokim \u0142ukiem i przenosz\u0105 si\u0119 do Chin w\u0142a\u015bciwych. Mnisi s\u0105 ostro\u017cni i unikaj\u0105 chodzenia po ulicach w zakonnych szatach. Na star\u00f3wce oraz w okolicach D\u017cokhangu ci\u0105gle widzi si\u0119 policjant\u00f3w bez powodu legitymuj\u0105cych i spisuj\u0105cych duchownych albo ubranych po tybeta\u0144sku m\u0142odych ludzi. Wysocy lamowie staraj\u0105 si\u0119 nie wychodzi\u0107 i praktycznie \u017cyj\u0105 jak w klauzurze. Nawet krewni przestaj\u0105 sobie ufa\u0107 i nie m\u00f3wi\u0105 na g\u0142os, co my\u015bl\u0105, w obawie, \u017ce kto\u015b ich sypnie lub sprzeda. Jest bardzo ma\u0142o cudzoziemc\u00f3w, tury\u015bci mog\u0105 odwiedza\u0107 tylko wyznaczone miejsca, pozbyto si\u0119 te\u017c wi\u0119kszo\u015bci zagranicznych fundacji i organizacji pozarz\u0105dowych.<\/p>\n

Tybeta\u0144skie biznesy kurcz\u0105 si\u0119 albo przenosz\u0105 do innych region\u00f3w kraju lub do Chin w\u0142a\u015bciwych, bo tam mog\u0105 si\u0119 rozwija\u0107. Nawet je\u015bli nie s\u0142u\u017cy nam ichni klimat i styl \u017cycia, przynajmniej nie wegetuje si\u0119 w ci\u0105g\u0142ym strachu. Po 2008 roku zamkni\u0119to w wi\u0119zieniach wielu tybeta\u0144skich przedsi\u0119biorc\u00f3w i ludzi interesu, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 odnie\u015b\u0107 sukces. Reszta \u017cyje w l\u0119ku. Nikt nie wie, co przyniesie jutro i czy budowany latami maj\u0105tek nie wyparuje w ci\u0105gu nocy za spraw\u0105 jakiego\u015b d\u0119tego oskar\u017cenia. Znajomy opisuje t\u0119 sytuacj\u0119 przy pomocy buddyjskiej metafory nietrwa\u0142o\u015bci: ludzie krz\u0105taj\u0105 si\u0119 i zbieraj\u0105 okruszki niczym mr\u00f3wki, lecz gromadzone z takim mozo\u0142em bogactwo obraca w py\u0142 jedno poci\u0105gni\u0119cie nied\u017awiedziego pazura. I nie m\u00f3wimy tu tylko o sprawach jednostkowych \u2013 od czasu nadej\u015bcia Komunistycznej Partii Chin niczym jest tak\u017ce dorobek setek, tysi\u0119cy lat pracy naszego narodu.<\/p>\n

Si\u0142y od\u015brodkowe przyci\u0105gaj\u0105ce Tybeta\u0144czyk\u00f3w do Lhasy s\u0142abn\u0105, poniewa\u017c pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem \u017cyje si\u0119 tu znacznie trudniej ni\u017c gdzie indziej. Dla wi\u0119kszo\u015bci z nas zdobycie paszportu jest marzeniem \u015bci\u0119tej g\u0142owy. Trudno uzyska\u0107 nawet zezwolenie na przebywanie w regionach przygranicznych, \u017ceby p\u00f3j\u015b\u0107 z pielgrzymk\u0105 na Kaila\u015b. Cho\u0107 w Lhasie buduje si\u0119 osiedla i nowe budynki, wiele po prostu stoi pustych. Dawniej ludzie z Khamu i Amdo kupowali domy w stolicy, dzi\u015b mieszka\u0144cy tego miasta i ca\u0142ego U-Cangu szukaj\u0105 czego\u015b w Chengdu. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce nieruchomo\u015bci ma tam ju\u017c dwadzie\u015bcia tysi\u0119cy Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0142a pewnie wcze\u015bniej w Lhasie, ale mieli do\u015b\u0107 \u017cycia w ci\u0105g\u0142ym l\u0119ku.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tybeta\u0144czycy, rzecz jasna, odczuwaj\u0105 presj\u0119 tak\u017ce w innych prowincjach, nigdzie nie jest ona jednak tak silna jak w Lhasie. We\u017amy najprostsz\u0105 rzecz \u2013 zdj\u0119cia Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy. W lipcu i sierpniu widzia\u0142am je na ka\u017cdym kroku w klasztorach i domach w tybeta\u0144skiej cz\u0119\u015bci Qinghai i Sichuanu. W\u0142adze lokalne zakaza\u0142y kiedy\u015b ich posiadania, ale dzi\u015b przymykaj\u0105 oko, bo wiedz\u0105, \u017ce nic nie wsk\u00f3raj\u0105, albo nie chc\u0105 podgrzewa\u0107 atmosfery. W stolicy o takich \u201ekompromisach\u201d nie ma mowy. W niekt\u00f3rych klasztorach freskom przedstawiaj\u0105cym Dalajlam\u0119 grupy robocze domalowuj\u0105 w\u0105sy, \u017ceby pielgrzymi i tury\u015bci nie rozpoznali Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci.<\/p>\n

 <\/p>\n

Lhasa, 13 pa\u017adziernika 2011<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W epoce \u201ereform i otwarcia\u201d tybeta\u0144skie elity marzy\u0142y o Lhasie. Pozna\u0142am wielu m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy po uko\u0144czeniu studi\u00f3w mogli wybiera\u0107 mi\u0119dzy Pekinem a Szanghajem, ale woleli mieszka\u0107 i pracowa\u0107 w tym spokojnym i sennym wtedy mie\u015bcie. Sama wr\u00f3ci\u0142am do stolicy z Khamu wiosn\u0105 1990 roku; w zwi\u0105zku literackim regionu autonomicznego pracowa\u0142o w\u00f3wczas wielu przyjaci\u00f3\u0142 z […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11739,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[31,29,26],"class_list":["post-11736","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-marginalizacja","tag-oser","tag-polityka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11736","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11736"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11736\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11751,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11736\/revisions\/11751"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11736"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11736"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11736"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}