W dawnych, dobrych czasach wolnego i szcz\u0119\u015bliwego Tybetu, kiedy jeszcze mieszka\u0142em w Lhasie jako przedstawiciel rz\u0105du Indii, zdarza\u0142o mi si\u0119 zamarzy\u0107 o opuszczeniu wyrafinowanej stolicy z jej korowodem pysznych ceremonii. Wedle zachodnich standard\u00f3w miasto \u2013 oddalone o dwa tygodnie jazdy wyboistymi drogami od wr\u00f3t \u015bwiata na indyjskich r\u00f3wninach \u2013 by\u0142o senne, jego mieszka\u0144cy cudownie go\u015bcinni, a dyplomatyczne obowi\u0105zki niezbyt absorbuj\u0105ce, jednak kryszta\u0142owa jasno\u015b\u0107 zielonej wiosny i koj\u0105cy spok\u00f3j z\u0142otej jesieni wyzwala\u0142y przejmuj\u0105c\u0105 t\u0119sknot\u0119 za wiejsk\u0105 cisz\u0105.<\/p>\n
<\/p>\n
Na szcz\u0119\u015bcie zawsze znalaz\u0142 si\u0119 dobry pow\u00f3d odwiedzenia kt\u00f3rego\u015b z wielkich buddyjskich klasztor\u00f3w i zasi\u0119gni\u0119cia informacji o jego doktrynach, kt\u00f3re mia\u0142y wszak swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w Indiach. Przyzwyczaiwszy si\u0119 do obecno\u015bci brytyjskiego urz\u0119dnika, rz\u0105d Tybetu bez problemu godzi\u0142 si\u0119 na takie wypady, a dobrzy przyjaciele po\u015br\u00f3d lam\u00f3w i ministr\u00f3w ch\u0119tnie s\u0142u\u017cyli rad\u0105 i pomagali w planowaniu podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3re jawi\u0142y si\u0119 im pielgrzymkami. Cho\u0107 nie mog\u0142em opu\u015bci\u0107 posterunku na wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119\u0107 dni, samo obmy\u015blanie trasy bawi\u0142o mnie i zajmowa\u0142o tygodniami.<\/p>\n
Wiosn\u0105 1948 roku postanowi\u0142em odwiedzi\u0107 Drikung, le\u017c\u0105cy jakie\u015b dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t mil na p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d od Lhasy. Po\u0142o\u017cony w niedost\u0119pnej dolinie klasztor odegra\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w historii Tybetu i wci\u0105\u017c s\u0142yn\u0105\u0142 z wielkich uczonych i mistyk\u00f3w. Nie widzia\u0142 go dot\u0105d \u017caden cudzoziemiec, co wydawa\u0142o si\u0119 doskona\u0142ym pretekstem.<\/p>\n
Od lat interesowa\u0142em si\u0119 wiekowymi inskrypcjami na kamiennych filarach, wystawianych w r\u00f3\u017cnych regionach Tybetu. Pewien stary, niezwykle uczony i wyj\u0105tkowo dowcipny lama, kt\u00f3rego opinii cz\u0119sto zasi\u0119ga\u0142em, powiedzia\u0142, \u017ce znajd\u0119 jeden z owych monument\u00f3w w ma\u0142ej kaplicy na szlaku. Zaznaczy\u0142, \u017ce sam nigdy go nie widzia\u0142, co jeszcze bardziej rozpali\u0142o moj\u0105 ciekawo\u015b\u0107. Wyruszy\u0142em pod koniec wrze\u015bnia. Jasnoniebieskie niebo p\u0142askowy\u017cu przegl\u0105da\u0142o si\u0119 w rzece ci\u0105gle wezbranej po letnich deszczach. Pola l\u015bni\u0142y z\u0142otem, a topolowe zagajniki, nieodmienny znak ludzkich osad, mieni\u0142y si\u0119 p\u0142omienn\u0105 czerwieni\u0105. By\u0142o wci\u0105\u017c ciep\u0142o, ale rze\u015bkie powietrze magicznie rozja\u015bnia\u0142o my\u015bli. Nad wioskami unosi\u0142y si\u0119 chmury kurzu i plew, gospodarze \u015bpiewali na ca\u0142e gard\u0142o, prowadz\u0105c objuczone j\u0119czmieniem osio\u0142ki i wo\u0142y.<\/p>\n
Tybeta\u0144ski obyczaj ka\u017ce oficjelom podr\u00f3\u017cowa\u0107 z klas\u0105, tote\u017c towarzyszyli mi wicekonsul, przyboczny Pema, ordynans w szkar\u0142atnej kurtce i masztalerz w opo\u0144czy obszytej lamparcim futrem. Dw\u00f3ch innych s\u0142u\u017c\u0105cych prowadzi\u0142o przodem sze\u015b\u0107 mu\u0142\u00f3w z naszymi baga\u017cami. Jak na warunki tybeta\u0144skie by\u0142a to male\u0144ka karawana, zapewnia\u0142a jednak towarzystwo, pomoc i wszelkie mo\u017cliwe komforty. Nie s\u0105dz\u0119, by cokolwiek w \u015bwiecie mog\u0142o dor\u00f3wnywa\u0107 sielance podr\u00f3\u017cowania w przedkomunistycznym Tybecie.<\/p>\n
Jechali\u015bmy wzd\u0142u\u017c rzeki w g\u00f3r\u0119 doliny. Pierwsz\u0105 noc, przemierzywszy dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 mil, sp\u0119dzili\u015bmy w wiejskich chacie; drug\u0105, po pokonaniu podobnego dystansu, w starym klasztorze, kt\u00f3rego opat ch\u0119tnie nas ugo\u015bci\u0142. Ledwie pi\u0119\u0107dziesi\u0105t mil od stolicy panowa\u0142a zupe\u0142nie inna atmosfera. Wszyscy nadal uprzejmie si\u0119 u\u015bmiechali, ale miejsce nudnej etykiety zaj\u0119\u0142a pogodna prostota. W Lhasie mnisi nosili si\u0119 dumnie, \u015bwiadomi swojej w\u0142adzy, na wsi bez s\u0142owa przynosili wod\u0119 i pomagali przy koniach, a wieczorem zn\u00f3w zmieniali si\u0119 w parobk\u00f3w, ze \u015bmiechem p\u0119dz\u0105c byd\u0142o do klasztornej obory wprost pod moim oknem.<\/p>\n
Od tego miejsca mapa kusi\u0142a cudownym s\u0142owem \u201eniezbadane\u201d, ale gospodarze zapewniali, \u017ce \u201ekaplica czapki\u201d, czyli Sza Lhakhang z opowie\u015bci mojego lamy, jest zaraz za zakolem rzeki. Przed wyruszeniem w drog\u0119 zwiedzili\u015bmy wi\u0119c jeszcze klasztor. Przeprawa promowa w Tybecie zawsze oznacza d\u0142ug\u0105 przygod\u0119. Statek mo\u017ce by\u0107 du\u017c\u0105 drewnian\u0105 bark\u0105 dla ludzi i zwierz\u0105t, cz\u0119\u015bciej jednak okazuje si\u0119 mieszcz\u0105c\u0105 podr\u00f3\u017cnego i baga\u017c chybotliw\u0105 \u0142\u00f3dk\u0105, obok kt\u00f3rej p\u0142yn\u0105 konie i mu\u0142y. Wezwanie przewo\u017anika, rozjuczenie zwierz\u0105t, zagonienie ich do wody i ponowne ob\u0142adowanie ci\u0105gn\u0105 si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107.<\/p>\n
Uporawszy si\u0119 z tym, posilili\u015bmy si\u0119 na drugim brzegu i ruszyli\u015bmy w g\u00f3r\u0119 skalistego w\u0105wozu, za kt\u00f3rym rzeka zmienia\u0142a si\u0119 w meandry sycz\u0105cych potok\u00f3w. Klasztor mia\u0142 czeka\u0107 w nast\u0119pnej dolince, ale kryszta\u0142owe powietrze Tybetu lubi p\u0142ata\u0107 figle i by\u0142o do niego dalej, ni\u017c s\u0105dzili\u015bmy. Stoki porasta\u0142 berberys i upstrzone l\u015bni\u0105cymi owocami krzaki r\u00f3\u017c, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych uwija\u0142y si\u0119 niezliczone dudki. Z g\u00f3ry dobiega\u0142o metaliczne nawo\u0142ywanie kruk\u00f3w. Tu\u017c nad wod\u0105 \u015bmiga\u0142y jask\u00f3\u0142ki, obserwowane z wysoko\u015bci przez samotnego rybo\u0142owa. Po \u015bcianach w\u0105skiej doliny, mi\u0119dzy wyrastaj\u0105cymi to tu, to tam wiejskimi chatami, szybko przesuwa\u0142y si\u0119 sine cienie bia\u0142ych ob\u0142ok\u00f3w.<\/p>\n
Zaczyna\u0142o ju\u017c szarze\u0107, kiedy zza kolejnego zakr\u0119tu wy\u0142oni\u0142a si\u0119 dolina, w kt\u00f3rej potok wp\u0142ywa\u0142 do rzeki nieopodal przycupni\u0119tej na stoku \u015bwi\u0105tyni. Powita\u0142o nas trzech obdartych, szeroko u\u015bmiechni\u0119tych mnich\u00f3w. Wzi\u0105wszy konie za uzdy, poprowadzili na os\u0142oni\u0119ty topolami dziedziniec, gdzie wymienili\u015bmy ceremonialne szarfy z dostojnym, acz tak\u017ce lekko obszarpanym opatem, kt\u00f3ry powi\u00f3d\u0142 nas do niewielkiego, masywnego trzypi\u0119trowego budynku ze \u015bcianami z czerwonego i bia\u0142ego kamienia. Oczy rozb\u0142ys\u0142y mi na widok pokrytych napisami kamiennych filar\u00f3w po obu stronach drzwi, pierwsze\u0144stwo mia\u0142 jednak protok\u00f3\u0142.<\/p>\n
Wspi\u0119li\u015bmy si\u0119 na strom\u0105 drabin\u0119 i min\u0119li\u015bmy ton\u0105c\u0105 w ciemno\u015bciach kaplic\u0119 Stra\u017cnik\u00f3w Nauk. Te stoj\u0105ce ni\u017cej w hierarchii, najcz\u0119\u015bciej ciemnogranatowe lub krwistoczerwone b\u00f3stwa ze zwierz\u0119cymi g\u0142owami, koronami z czaszek i rozmaitymi \u015bmierciono\u015bnymi broniami s\u0105 gro\u017ane, lecz nieodzowne i, o ile traktuje si\u0119 je nale\u017cycie, przychylne. Z ma\u0142ego okienka na przeciwleg\u0142ej \u015bcianie wida\u0107 by\u0142o du\u017c\u0105, bia\u0142\u0105 stup\u0119 przed drzwiami g\u0142\u00f3wnej nawy, w kt\u00f3rej migoc\u0105ce p\u0142omyki lampek wydobywa\u0142y z mroku kontur z\u0142ocistego pos\u0105gu. Ledwie usiedli\u015bmy w przygotowanej dla mnie izbie, mnisi wnie\u015bli swoj\u0105 ukochan\u0105 herbat\u0119 z mas\u0142em.<\/p>\n
Pierwsz\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3rej trzeba nauczy\u0107 si\u0119 w Tybecie, jest cierpliwo\u015b\u0107. Robi\u0142o si\u0119 ciemno, a ja duma\u0142em, czy zdo\u0142am jeszcze zobaczy\u0107 inskrypcje. Zapyta\u0142em, sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 nazwa \u015bwi\u0105tyni, i dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce w stupie zza okna z\u0142o\u017cono czapk\u0119 s\u0142ynnego lamy. Wszystko b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 obejrze\u0107 nast\u0119pnego dnia. Nie by\u0142o mowy o robieniu tego wieczorem, gdy\u017c takie przedsi\u0119wzi\u0119cia wymagaj\u0105 pomy\u015blnej oprawy \u015bwiat\u0142a wschodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca.<\/p>\n
Kiedy formalno\u015bciom sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107 i mog\u0142em to uczyni\u0107, nie uchybiaj\u0105c dobrym obyczajom, pospieszy\u0142em na d\u00f3\u0142 obejrze\u0107 filary. Powleczono je szczodrze czerwonym barwnikiem, kt\u00f3rym malowano klasztorne mury, przez co wi\u0119kszo\u015b\u0107 inskrypcji by\u0142a nieczytelna. Towarzysz\u0105cy mi mnich obieca\u0142, \u017ce jutro zostan\u0105 umyte, ale z ciekawo\u015bci przepisa\u0142em kilka linijek, nim ca\u0142kiem zatar\u0142y si\u0119 w mroku.<\/p>\n
Wspi\u0105\u0142em si\u0119 z powrotem do ofiarowanej mi izby, kt\u00f3ra zd\u0105\u017cy\u0142a wype\u0142ni\u0107 si\u0119 egzotycznymi sprz\u0119tami. W ciep\u0142ym \u015bwietle podr\u00f3\u017cnej lampy wida\u0107 by\u0142o polowe \u0142\u00f3\u017cko i sto\u0142ek z miednic\u0105. Tradycyjn\u0105 tward\u0105 \u0142aw\u0119 us\u0142ano dodatkowymi dywanami i postawiono przed ni\u0105 niski drewniany stolik, z kt\u00f3rego kusi\u0142o pude\u0142ko cygar i butelka whisky. Nie by\u0142em pewny, czy godzi si\u0119 pi\u0107 i pali\u0107 w celi \u015bwi\u0105tobliwego mnicha, Pema szybko jednak rozwia\u0142 moje w\u0105tpliwo\u015bci. Mimo to postanowi\u0142em zadowoli\u0107 si\u0119 trunkiem i nie kala\u0107 powietrza tytoniowym dymem. Niezast\u0105piony Pema wni\u00f3s\u0142 zaraz gor\u0105c\u0105 kolacj\u0119, kt\u00f3r\u0105 potrafi\u0142 przyrz\u0105dzi\u0107 w ka\u017cdym miejscu, jakby zawsze mia\u0142 do dyspozycj\u0119 kuchni\u0119 z Ritza.<\/p>\n
Nim po\u0142o\u017cy\u0142em si\u0119 spa\u0107 \u2013 co w kraju, w kt\u00f3rym jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em \u015bwiat\u0142a s\u0105 oliwne lampki, wszyscy czyni\u0105 bardzo wcze\u015bnie \u2013 jak zwykle rozsiad\u0142em si\u0119 z dzbankiem kawy nad stert\u0105 (niezbyt rzecz jasna aktualnych) gazet i ksi\u0105\u017cek, jednak tego wieczora nie mog\u0142em si\u0119 na nich skupi\u0107. Nie morzy\u0142 mnie sen, by\u0142em odpr\u0119\u017cony i ukontentowany. W ca\u0142ej izbie czu\u0142o si\u0119 jednak czyj\u0105\u015b namacaln\u0105 obecno\u015b\u0107, delikatnie, lecz stanowczo domagaj\u0105c\u0105 si\u0119 mojej uwagi. Od\u0142o\u017cy\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 i usiad\u0142em prosto, uwa\u017cnie, ale przy tym zupe\u0142nie spokojnie studiuj\u0105c otoczenie: sp\u0142owia\u0142y jedwabny baldachim pod sufitem; stare wytarte dywany, przy kt\u00f3rych cudownie matowych czerwieniach i br\u0105zach blednie ka\u017cdy nowoczesny erzac; wiekowe, pociemnia\u0142e od kadzidlanego dymu malowid\u0142o przedstawiaj\u0105ce Stra\u017cnika z g\u0142ow\u0105 bawo\u0142u; owini\u0119ty w jedwab z\u0142oty pos\u0105\u017cek na o\u015bwietlonym ma\u015blan\u0105 lampk\u0105 male\u0144kim o\u0142tarzu. Po d\u0142u\u017cszej chwili m\u00f3j wzrok spocz\u0105\u0142 na notatkach ze spisanymi fragmentami inskrypcji. Niemal bezwiednie pochyli\u0142em si\u0119 po nie, zn\u00f3w wyprostowa\u0142em i zacz\u0105\u0142em czyta\u0107.<\/p>\n
Kiedy sta\u0142em przed filarem, w og\u00f3le nie zastanawia\u0142em si\u0119 nad tre\u015bci\u0105, pr\u00f3buj\u0105c tylko dok\u0142adnie odwzorowa\u0107 litery ukryte pod grub\u0105 warstw\u0105 czerwieni. Cho\u0107 spostrzeg\u0142em imi\u0119 s\u0142ynnego kr\u00f3la, kt\u00f3ry panowa\u0142 na pocz\u0105tku IX wieku, i nie mog\u0142em doczeka\u0107 si\u0119 ca\u0142ej historii, uzna\u0142em zrazu, \u017ce nie ma sensu \u015bl\u0119cze\u0107 nad skopiowanymi urywkami. Wczytuj\u0105c si\u0119 w nie teraz, zauwa\u017cy\u0142em powracaj\u0105ce imi\u0119 Tingedzin Sangpo (co po tybeta\u0144sku znaczy \u201edobra medytacja\u201d) i zrozumia\u0142em, \u017ce monarcha wspomina swego wychowawc\u0119, mnicha, tkliwie nazywanego \u201eopiekunem\u201d, gdy\u017c przywr\u00f3ci\u0142 spok\u00f3j panuj\u0105cemu domowi.<\/p>\n
Ca\u0142y czas czu\u0142em przy tym, \u017ce nie czytam tych s\u0142\u00f3w sam i \u017ce mojemu towarzyszowi zale\u017cy, bym wiedzia\u0142, i\u017c cieszy si\u0119, powierzaj\u0105c mi t\u0119 histori\u0119. By\u0142em uwznio\u015blony. Kiedy wch\u0142on\u0105\u0142em ostatnie s\u0142owo, ogarn\u0119\u0142o mnie niewys\u0142owione szcz\u0119\u015bcie, kt\u00f3rym tchn\u0119\u0142a jego aprobata. Przejmuj\u0105co \u015bwiadomy, ale i najzupe\u0142niej spokojny, pragn\u0105\u0142em tylko jednego: dalej p\u0142awi\u0107 si\u0119 w tym blasku.<\/p>\n
Nie wiem, jak d\u0142ugo trwa\u0142 czar. Prys\u0142, gdy do izby zajrza\u0142 Pema i zaprosi\u0142 gestem nie\u015bmia\u0142ego mnicha, kt\u00f3ry mia\u0142 zgasi\u0107 na noc lampk\u0119 przed o\u0142tarzem. Zapyta\u0142em, jak si\u0119 nazywa, sk\u0105d pochodzi i kim by\u0142 mnich znany jako Dobra Medytacja. \u201eTo jego miejsce. Za\u0142o\u017cy\u0142 ten klasztor i w nim mieszka\u0142. Zobaczysz go jutro na fresku\u201d, odrzek\u0142 i wyszed\u0142, \u017cycz\u0105c mi dobrej nocy. Kiedy Pema sprz\u0105ta\u0142 ze sto\u0142u, powiedzia\u0142em, \u017ce bardzo mi si\u0119 podoba ta \u015bwi\u0105tynia, a zw\u0142aszcza ten pok\u00f3j. \u201eJest \u015bwi\u0119ty \u2013 przytakn\u0105\u0142, jakby by\u0142o to najzupe\u0142niej oczywiste. \u2013 Przepe\u0142niony \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105\u201d.<\/p>\n
Do snu uko\u0142ysa\u0142y mnie dzwonki i przyt\u0142umione dudnienie b\u0119bn\u00f3w ze znajduj\u0105cego si\u0119 dok\u0142adnie pod moj\u0105 cel\u0105 o\u0142tarza Stra\u017cnik\u00f3w, przed kt\u00f3rym mnisi odprawiali ostatnie rytua\u0142y.<\/p>\n
Nast\u0119pnego ranka pokazano mi kaplic\u0119 i malowid\u0142o przedstawiaj\u0105ce Tingedzina Sangpo, siedz\u0105cego na jedwabnej poduszce dobrotliwego, s\u0119dziwego mnicha z ogolon\u0105 siw\u0105 g\u0142ow\u0105, bia\u0142\u0105 szat\u0105, \u017c\u00f3\u0142tym p\u0142aszczem i praw\u0105 r\u0119k\u0105 u\u0142o\u017con\u0105 w ge\u015bcie symbolizuj\u0105cym nauczanie. Opowiedziano mi te\u017c o jego czapce. Nie maj\u0105c pieni\u0119dzy na wzniesienie klasztoru, lama modli\u0142 si\u0119 do swojego b\u00f3stwa opieku\u0144czego, a ono w odpowiedzi zes\u0142a\u0142o grad. Zebrane w czapk\u0119 bry\u0142ki zmieni\u0142y si\u0119 w strumie\u0144 ziarna, kt\u00f3rego by\u0142o tyle, \u017ce wystarczy\u0142o na pokrycie koszt\u00f3w budowy.<\/p>\n
Z pomoc\u0105 mnich\u00f3w skrupulatnie przepisa\u0142em ca\u0142\u0105 inskrypcj\u0119, a potem j\u0105 prze\u0142o\u017cy\u0142em. Ilekro\u0107 wracam do tego tekstu, czuj\u0119 ciep\u0142\u0105, \u017cyczliw\u0105 obecno\u015b\u0107 Doskona\u0142ej Medytacji. \u015awi\u0119ci najwyra\u017aniej potrafi\u0105 odcisn\u0105\u0107 sw\u00f3j \u015blad na miejscu, kt\u00f3re kochali, i nawiedza\u0107 innych. Wiem, bo mi si\u0119 to przytrafi\u0142o raz \u017cyciu.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Za \u201eTibet Society Newsletter\u201d, 1983<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Hugh Richardson (1905\u20132000), brytyjski dyplomata i jeden z pionier\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej tybetologii, by\u0142 ostatnim przedstawicielem Wielkiej Brytanii \u2013 i pierwszym niepodleg\u0142ych Indii \u2013 w Lhasie<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W dawnych, dobrych czasach wolnego i szcz\u0119\u015bliwego Tybetu, kiedy jeszcze mieszka\u0142em w Lhasie jako przedstawiciel rz\u0105du Indii, zdarza\u0142o mi si\u0119 zamarzy\u0107 o opuszczeniu wyrafinowanej stolicy z jej korowodem pysznych ceremonii. Wedle zachodnich standard\u00f3w miasto \u2013 oddalone o dwa tygodnie jazdy wyboistymi drogami od wr\u00f3t \u015bwiata na indyjskich r\u00f3wninach \u2013 by\u0142o senne, jego mieszka\u0144cy cudownie go\u015bcinni, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12314,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[27],"class_list":["post-12313","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-swiata","tag-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12313","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12313"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12313\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12327,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12313\/revisions\/12327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12314"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12313"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12313"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12313"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}