Protesty, kt\u00f3re przetoczy\u0142y si\u0119 przez Tybet trzy lata temu, natchn\u0119\u0142y do wynurze\u0144 zatrz\u0119sienie dy\u017curnych akademik\u00f3w i pisarzy.<\/p>\n
Profesorowie Wang Hui (ten akurat nie udaje znawcy Tybetu) z Uniwersytetu Tsinghua oraz Shen Weirong (tu ju\u017c ekspert pe\u0142n\u0105 g\u0119b\u0105) z Uniwersytetu Renmin rzucili si\u0119 do pi\u00f3r pi\u0119tnowa\u0107 i smaga\u0107 \u201ezachodni kompleks\u201d i \u201emit Shangri-li\u201d jako tajemniczy \u201eorientalizm\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
Nasz\u0105 bohaterk\u0119 zaczerpni\u0119to z powie\u015bci \u201eZaginiony horyzont\u201d, kt\u00f3r\u0105 James Hilton napisa\u0142 jakie\u015b siedemdziesi\u0105t lat temu. Ksi\u0105\u017cka zrobi\u0142a tak\u0105 furor\u0119, \u017ce pastwi\u0142 si\u0119 nad ni\u0105 Hollywood i zaw\u0119drowa\u0142a pod strzechy s\u0142ownik\u00f3w jako \u201eOgr\u00f3d brzoskwi\u0144 nie\u015bmiertelno\u015bci\u201d. Shangri-la sta\u0142a si\u0119 symbolem utopijnego raju \u2013 przeciwie\u0144stwa piek\u0142a, na przyk\u0142ad umoszczonego w kulturze chi\u0144skiej w \u201ePa\u0142acu Kr\u00f3la Jamy\u201d.<\/p>\n
Z zak\u0142opotaniem drapi\u0119 si\u0119 w g\u0142ow\u0119, patrz\u0105c, jak ob\u015bmiewane przez chi\u0144skich uczonych b\u0142aze\u0144stwo \u201eorientalizmu\u201d, staje si\u0119 cia\u0142em na ich oczach. Oto w 2001 roku Zhongdian, stolic\u0119 Tybeta\u0144skiej Prefektury Autonomicznej Deczen w prowincji Yunnan, oficjalnie przemianowano na Shangri-l\u0119. Decyzj\u0119, oczywista, podj\u0105\u0142 rz\u0105d i zrobi\u0142 to we w\u0142a\u015bciwy sobie autorytarny spos\u00f3b. Pono\u0107 chcieli wesprze\u0107 turystyk\u0119 i przyci\u0105gn\u0105\u0107 zwiedzaj\u0105cych z kraju i zagranicy. Tyle \u017ce ten zak\u0105tek naszego Khamu, kt\u00f3ry tak naprawd\u0119 nazywa si\u0119 Gjalthang, zosta\u0142 przechrzczony niepierwszy raz zgodnie z pa\u0144stwowym widzimisi\u0119. Przedostatnie, przedmistyczne imi\u0119 dosta\u0142 p\u00f3\u0142 wieku temu.<\/p>\n
Wszystkie te wdzi\u0119czne nazwy to w gruncie rzeczy nic innego jak polityczna kuchnia, kt\u00f3rej produkty maj\u0105 zaspokoi\u0107 gusta i fantazje \u201einnych\u201d. Boli to szczeg\u00f3lnie profesora Wanga, kt\u00f3ry obawia si\u0119, \u017ce zachodnie, ma\u015blane spojrzenie na Tybet zacz\u0119\u0142o si\u0119 ju\u017c udziela\u0107 Chi\u0144czykom. Hola, hola, znaczy\u0142oby to, \u017ce do tej pory nasz kraj w Chinach demonizowano, a teraz zacz\u0119to podawa\u0107 go w potrawce upichconej dla Westmen\u00f3w? A mo\u017ce to Zach\u00f3d zdo\u0142a\u0142 wreszcie wybi\u0107 Chi\u0144czykom ze \u0142b\u00f3w robienie z Tybetu kr\u00f3lestwa szatana?<\/p>\n
Pisa\u0142am wielokrotnie, \u017ce Tybet nie jest \u201eczyst\u0105 krain\u0105\u201d, kt\u00f3r\u0105 lubi\u0105 widzie\u0107 w nim obcy. Jak w ka\u017cdym innym miejscu na \u015bwiecie, \u017cyj\u0105 tu ludzie. Jedyna r\u00f3\u017cnica to \u017carliwa wiara i wynikaj\u0105ca z niej wszechobecno\u015b\u0107 bordowych szat naszych duchownych. Historycznie Tybetowi narzucano dwa stereotypowe wizerunki: demoniczny i u\u015bwi\u0119cony. Zawsze jednak wychodzi\u0142o na jedno \u2013 na pokazanie kraju i jego narodu w krzywym zwierciadle.<\/p>\n
By\u0107 mo\u017ce powinni\u015bmy zapyta\u0107 szacownych profesor\u00f3w, czy podpisuj\u0105 si\u0119 pod ostatecznym werdyktem Komunistycznej Partii Chin, dla kt\u00f3rej \u201estary Tybet\u201d by\u0142 \u201enajskrajniej reakcyjnym, najmroczniejszym, najbrutalniejszym i najbardziej barbarzy\u0144skim miejscem\u201d na Ziemi? Warto te\u017c pewnie dowiedzie\u0107 si\u0119 od nich, czy w lansowanym obrazie naszego kraju dostrzegaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u201eorientalizm\u201d chi\u0144ski, ten demonizuj\u0105cy? Zw\u0142aszcza, \u017ce najwyra\u017aniej wierz\u0105, i\u017c w 2008 roku za wypadkami w Tybecie sta\u0142 w\u0142a\u015bnie Zach\u00f3d; nie t\u0142umacz\u0105 tylko, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce dawno \u201ewyzwoleni\u201d niewolnicy postanowili teraz wyzwoli\u0107 si\u0119 od swych zbawc\u00f3w? I dlaczego wi\u0119kszo\u015b\u0107 protestuj\u0105cych, kt\u00f3rzy wybiegli na ulice b\u0105d\u017a pogalopowali na \u0142\u0105ki, przysz\u0142a na \u015bwiat ju\u017c po nastaniu rz\u0105d\u00f3w Chi\u0144skiej Republiki Ludowej?<\/p>\n
Nasi bohaterowie poklepuj\u0105 si\u0119 po plecach, kadz\u0105c sobie, \u017ce ich krytyk\u0119 Zachodu \u201ecechuje racjonalizm i intuicyjna wiedza\u201d, nie s\u0105 jednak w stanie wyduka\u0107 cho\u0107by jednego jedynego krytycznego s\u0142owa o w\u0142asnym pa\u0144stwie, spo\u0142ecze\u0144stwie i systemie, kt\u00f3rym demonizowanie Tybetu zd\u0105\u017cy\u0142o wej\u015b\u0107 w krew. To niby uczeni, nie politycy, tyle \u017ce na posadach pa\u0144stwowych, trudno wi\u0119c dziwowa\u0107 si\u0119 ich \u015blepocie.<\/p>\n
A skoro tak przypad\u0142 im do gustu \u201eorientalizm\u201d, radzi\u0142abym im si\u0119gn\u0105\u0107 po monumentaln\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 Edwarda Saida o tym samym tytule. Na pierwszej stronie znajd\u0105 dwa cytaty. \u201eNie mog\u0105 reprezentowa\u0107 siebie; musz\u0105 by\u0107 reprezentowani\u201d \u2013 to z Marksa. I jeszcze jeden, brytyjskiego pisarza: \u201eWsch\u00f3d to kariera\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
9 sierpnia 2011<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Cytaty z \u201eOrientalizmu\u201d Saida w przek\u0142adzie Moniki Wyrwas-Wi\u015bniewskiej; Zysk 2005.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Protesty, kt\u00f3re przetoczy\u0142y si\u0119 przez Tybet trzy lata temu, natchn\u0119\u0142y do wynurze\u0144 zatrz\u0119sienie dy\u017curnych akademik\u00f3w i pisarzy. Profesorowie Wang Hui (ten akurat nie udaje znawcy Tybetu) z Uniwersytetu Tsinghua oraz Shen Weirong (tu ju\u017c ekspert pe\u0142n\u0105 g\u0119b\u0105) z Uniwersytetu Renmin rzucili si\u0119 do pi\u00f3r pi\u0119tnowa\u0107 i smaga\u0107 \u201ezachodni kompleks\u201d i \u201emit Shangri-li\u201d jako tajemniczy \u201eorientalizm\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12607,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[52,29],"class_list":["post-12605","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-obyczaj","tag-oser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12605","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12605"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12605\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12621,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12605\/revisions\/12621"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12607"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}