proklamowa\u0142<\/a> niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Tybetu. Takie gesty, cho\u0107by naj\u015bmielsze, nie znacz\u0105 jednak wiele, je\u015bli nie zostan\u0105 uznane przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105. W owych czasach \u015bwiatem rz\u0105dzi\u0142y wielkie zachodnie mocarstwa. Nasza \u201eniepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d czy \u201epodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d warte by\u0142y tyle i na tyle wi\u0105\u017c\u0105ce, co zagraniczne piecz\u0119cie przy\u0142o\u017cone na dokumentach sporz\u0105dzonych wed\u0142ug cudzych zasad w obcych j\u0119zykach.<\/p>\nGdyby wtedy wytrwali, wszystko mog\u0142oby si\u0119 potem u\u0142o\u017cy\u0107 inaczej. Ale Tybeta\u0144czycy nie potrafili wykorzysta\u0107 okazji, za co p\u0142ac\u0105 do dzisiaj. \u201eOjcowie za\u0142o\u017cyciele Mongolii \u2013 pisze lokalny historyk Daxi Dongribu \u2013 po og\u0142oszeniu niepodleg\u0142o\u015bci (1911) natychmiast wys\u0142ali przedstawicieli na dwory wielkich mocarstw. Podczas gdy Tybeta\u0144czycy i Ujgurzy po\u015bwi\u0119cili si\u0119 ca\u0142kowicie religii, Mongo\u0142owie wydali wielu wybitnych, niez\u0142omnych my\u015blicieli politycznych\u201d.<\/p>\n
Por\u00f3wnajmy Tybeta\u0144czyk\u00f3w, Ujgur\u00f3w i Mongo\u0142\u00f3w. Cho\u0107 tym ostatnim ci\u0105gle odbierano kontrol\u0119 nad w\u0142asnym losem, zdo\u0142ali wybi\u0107 si\u0119 na niepodleg\u0142e pa\u0144stwo, a w ostatecznym rozrachunku liczy si\u0119 tylko to. Mongolia, rzecz jasna, mog\u0142a liczy\u0107 na pot\u0119\u017cne wsparcie carskiej Rosji, podczas gdy Brytyjczycy, na kt\u00f3rych polegano w Tybecie, czy to odwracali si\u0119 plecami w najtrudniejszych chwilach, czy to sami atakowali, czy to wybierali rol\u0119 biernych widz\u00f3w. Podpisali nawet traktat o zwierzchnictwie nad Tybetem \u2013 z Mand\u017curami, bez udzia\u0142u Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Ostatniej zdrady dokonali w 2008 roku, uznaj\u0105c odwieczne panowanie Chin nad Tybetem.<\/p>\n
Z drugiej strony Rewolucja Xinhai mia\u0142a dalekosi\u0119\u017cny i g\u0142\u0119boki wp\u0142yw na Tybet. Mam tu na my\u015bli ide\u0119 \u201ePi\u0119ciu narod\u00f3w jako jednej rodziny\u201d Yuana Shikai oraz \u201eRepubliki pi\u0119ciu nacji\u201d (tymczasowego wtedy) prezydenta Sun Yat-sena: \u201eZjednoczenie ziem zamieszkiwanych przez Han\u00f3w, Mand\u017cur\u00f3w, Mongo\u0142\u00f3w, Hui i Tybeta\u0144czyk\u00f3w w jedno pa\u0144stwo \u0142\u0105cz\u0105ce owe rasy\u201d. Wtedy te\u017c narodzi\u0142 si\u0119 frazes o \u201eTybecie jako odwiecznej, integralnej cz\u0119\u015bci Chin\u201d, ca\u0142kowicie ignoruj\u0105cy jego (uznawan\u0105, z wzajemno\u015bci\u0105, przez Mongoli\u0119) niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n
Sun Yat-sen jest nie tylko ojcem za\u0142o\u017cycielem Republiki Chi\u0144skiej. Jego portret towarzyszy\u0142 rocznicowym obchodom ChRL na Tiananmen obok wizerunku Mao Zedonga. Jak wida\u0107 i Guomindang, i komuni\u015bci przyznaj\u0105 si\u0119 do wsp\u00f3lnego dziedzictwa \u2013 zw\u0142aszcza \u201erepubliki pi\u0119ciu nacji\u201d. Wszystkie te s\u0142odkie s\u0142\u00f3wka o r\u00f3wno\u015bci, harmonii i pi\u0119knie \u2013 to mrzonki. Czy to, wtedy, w przypadku pi\u0119ciu narod\u00f3w, czy dzi\u015b, gdy piej\u0105 o pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu sze\u015bciu \u2013 karty rozdaje tylko jedna grupa etniczna.<\/p>\n
Tybeta\u0144czycy powinni wi\u0119c zawsze uwa\u017cnie patrze\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107. S\u0142abi i bezradni musz\u0105 mie\u0107 wizj\u0119 swojej drogi, bo po prostu nie maj\u0105 gdzie wraca\u0107.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
1 sierpnia 2011<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pewnego gor\u0105cego, wyj\u0105tkowo dusznego peki\u0144skiego popo\u0142udnia znajomy z Tokio zapyta\u0142 mnie, jaki wp\u0142yw mia\u0142a na Tybet Rewolucja Xinhai, przypominaj\u0105c przy okazji, \u017ce w tym roku obchodzimy stulecie tamtych wydarze\u0144. Chiny zdaj\u0105 si\u0119 o to w og\u00f3le nie dba\u0107, zaj\u0119te entuzjastycznym reanimowaniem i promowaniem \u201eczerwonej klasyki\u201d z okazji dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tki Komunistycznej Partii Chin. Cho\u0107 nowe pa\u0144stwo narodowe […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12705,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[27,29],"class_list":["post-12704","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-historia","tag-oser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12704","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12704"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12704\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12707,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12704\/revisions\/12707"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12704"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12704"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}