{"id":1274,"date":"2015-04-20T07:35:50","date_gmt":"2015-04-20T05:35:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/?p=1274"},"modified":"2021-05-25T09:48:42","modified_gmt":"2021-05-25T07:48:42","slug":"gao-yu-sprawa-ilhama-tohti-najnowszy-w-litanii-bledow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=1274","title":{"rendered":"Gao Yu: Sprawa Ilhama Tohti \u2013 najnowszy w litanii b\u0142\u0119d\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Dramat, kt\u00f3ry 5 lipca 2009 roku<\/a> zaszokowa\u0142 \u015bwiat, wypchn\u0105\u0142 na pierwszy plan dwie postacie: ujgurskiego uczonego Ilhama Tohti oraz sekretarza Wanga Lequana, od dwudziestu lat zaprowadzaj\u0105cego w Xinjiangu rz\u0105dy twardej r\u0119ki.<\/p>\n

<\/p>\n

Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, 29 stycznia 2014 roku, <\/span>Meng Jianzhu z centralnej komisji spraw politycznych i prawnych zdradzi\u0142, \u017ce prezydent Xi Jinping wyg\u0142osi\u0142 niedawno wa\u017cne przem\u00f3wienie, w kt\u00f3rym o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce \u201ezachowanie stabilno\u015bci jest podstaw\u0105 i istot\u0105 praw\u201d, wywo\u0142uj\u0105c tym burz\u0119 za granic\u0105. W tym samym czasie, 15 stycznia, tabun policjant\u00f3w zatrzyma\u0142 Ilhama Tohti<\/a> i przeszuka\u0142 jego mieszkanie. <\/span><\/p>\n

Co oznacza wi\u0119c dictum Xi Jinpinga dla Xinjiangu i innych region\u00f3w mniejszo\u015bci etnicznych? Aby odpowiedzie\u0107 sobie na to wa\u017ckie pytanie, musimy najpierw zrozumie\u0107, co przyni\u00f3s\u0142 tam Wang Lequan.<\/p>\n

Po przej\u0119ciu w\u0142adzy przez Komunistyczn\u0105 Parti\u0119 Chin armia genera\u0142a Wang Zhena wkroczy\u0142a do Xinjiangu i dokona\u0142a rzezi. Potem Mao Zedong wys\u0142a\u0142 tam m\u0142odego Xi Zhongxuna (ojca obecnego prezydenta) i partyjnego teoretyka Denga Liquna, \u017ceby naprawili b\u0142\u0119dy wojska. Cho\u0107 nigdy nie dano mniejszo\u015bciom rzeczywistej autonomii, a polityka wobec nich zawsze pozostawia\u0142a wiele do \u017cyczenia, wzajemne stosunki by\u0142y wtedy wzgl\u0119dnie przyjazne. Wszystko zmieni\u0142o dwadzie\u015bcia lat fatalnych rz\u0105d\u00f3w Wanga Lequana.<\/p>\n

Przede wszystkim, dawniej ka\u017cdy chi\u0144ski aparatczyk kierowany do Xinjiangu, od sekretarza prowincji po szczebel okr\u0119gu, musia\u0142 uczy\u0107 si\u0119 ujgurskiego. Kiedy ludzie ci trafiali na wie\u015b, oczekiwano od nich m\u00f3wienia w tym j\u0119zyku. Wang Lequan stopniowo od tego odchodzi\u0142, a\u017c wreszcie dokumenty sporz\u0105dzano wy\u0142\u0105cznie po chi\u0144sku, dzi\u0119ki czemu by\u0142y one niedost\u0119pne dla siedemdziesi\u0119ciu procent wiejskich kadr narodowo\u015bci ujgurskiej. W pracy raczej im to nie pomaga\u0142o.<\/p>\n

Po wt\u00f3re, Wang Lequan zdemontowa\u0142 tradycyjny, dwuj\u0119zyczny system o\u015bwiaty, degraduj\u0105c ujgurski do roli fakultatywnego j\u0119zyka obcego, kt\u00f3rego wybranie wyklucza\u0142o nauk\u0119 angielskiego, niezb\u0119dnego na egzaminach wst\u0119pnych na peki\u0144skie uczelnie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 uzna\u0142a to za zab\u00f3jcze dla rodzimej kultury.<\/p>\n

Po trzecie, Wang Lequan kaza\u0142 wprowadzi\u0107 \u201egodziny urz\u0119dowania\u201d w meczetach i zamkn\u0105\u0142 je przed m\u0142odzie\u017c\u0105 i dzie\u0107mi, kt\u00f3re wcze\u015bniej biega\u0142y do nich, kiedy chcia\u0142y, i dumnie recytowa\u0142y Koran z imamami. Odebrano to, rzecz jasna, jako pod\u0142y atak na religi\u0119 i narodow\u0105 kultur\u0119.<\/p>\n

Po czwarte, cho\u0107 islam wymaga od wiernych odbycia co najmniej jednej pielgrzymki do Mekki, w\u0142adze zacz\u0119\u0142y mno\u017cy\u0107 restrykcje, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy p\u0105tnicy nie wracaj\u0105, a inni przywo\u017c\u0105 z sob\u0105 bibu\u0142\u0119, propaguj\u0105c\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Turkiestanu Wschodniego. Pielgrzymi musz\u0105 dzi\u015b podr\u00f3\u017cowa\u0107 w grupach i oddawa\u0107 paszporty po przybyciu do Arabii Saudyjskiej, a je\u015bli kto\u015b wybierze wolno\u015b\u0107 albo zrobi co\u015b niedozwolonego, karze si\u0119 lidera wsp\u00f3lnoty i odbiera paszporty bliskim winowajcy, uniemo\u017cliwiaj\u0105c im udzia\u0142 w had\u017cu.<\/p>\n

Po pi\u0105te wreszcie, Ujgurzy zap\u0142acili wysok\u0105 cen\u0119 za rozw\u00f3j gospodarczy regionu. W Kaszgarze zr\u00f3wnano z ziemi\u0105 po\u0142ow\u0119 bezcennych zabytk\u00f3w architektonicznych star\u00f3wki. Za czas\u00f3w Wanga Zhena pogranicze oddano zdemobilizowanym \u017co\u0142nierzom i <\/span>bingtuanowi, \u201ekorpusowi produkcji i budownictwa\u201d, kt\u00f3ry na pocz\u0105tku lat osiemdziesi\u0105tych kaza\u0142 rozwi\u0105za\u0107 Hu Yaobang, ale reanimowa\u0142 Deng Xiaoping, tworz\u0105c prowincj\u0119 w prowincji. Z dokument\u00f3w rz\u0105du centralnego wynika jasno, \u017ce bingtuan rozwija\u0142 si\u0119 obok ujgurskiego regionu autonomicznego, buduj\u0105c w g\u00f3rnym biegu rzek miasta, kt\u00f3re zasiedlono Hanami. Ujgurskim ch\u0142opom pozostawiono najsuchsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kraju, okradan\u0105 z wody przez nowe osady. <\/span><\/p>\n

Ilham Tohti by\u0142 od lat najwybitniejszym ekspertem od polityki, gospodarki i kultury Xinjiangu oraz Bliskiego Wschodu. Konsekwentnie krytykowa\u0142 te\u017c \u2013 na forum akademickim i w internecie \u2013 nieracjonalne i szkodliwe posuni\u0119cia Wanga Lequana. Ponad dwie dekady poronionej polityki wykopa\u0142y przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy Ujgurami i Hanami, staj\u0105c si\u0119 przyczyn\u0105 ostatnich podzia\u0142\u00f3w i wybuch\u00f3w nienawi\u015bci.<\/p>\n

Podobny proces zachodzi\u0142 w Tybecie i zacz\u0105\u0142 si\u0119 w Mongolii Wewn\u0119trznej. Je\u017celi b\u0142\u0119dy nie zostan\u0105 naprawione, ten kraj nie zazna spokoju. Sprawa Ilhama Tohti to najnowsza pomy\u0142ka w d\u0142ugiej litanii.<\/p>\n

<\/p>\n

2 lutego 2014<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

\"Gao<\/a><\/p>\n

Gao Yu \u2013 rocznik 1944 \u2013 dziennikarka i redaktorka z Pekinu aresztowana po raz pierwszy po protestach na Tiananmen w 1989 roku i zwolniona po pi\u0119tnastu miesi\u0105cach z powodu z\u0142ego stanu zdrowia; aresztowana ponownie w pa\u017adzierniku 1993 i rok p\u00f3\u017aniej skazana na sze\u015b\u0107 lat wi\u0119zienia za \u201eopublikowanie tajemnicy pa\u0144stwowej\u201d; aresztowana przed rocznic\u0105 masakry w Pekinie w 2014 roku i skazana 17 kwietnia 2015 roku na siedem lat wi\u0119zienia za \u201eujawnienie tajemnicy pa\u0144stwowej cudzoziemcom\u201d, czyli rozmawianie z zagranicznymi dziennikarzami o wewn\u0119trznej instrukcji Komunistycznej Partii Chin, omawiaj\u0105cej \u201esiedem zagro\u017ce\u0144\u201d dla jej rz\u0105d\u00f3w: zachodni model demokracji konstytucyjnej, warto\u015bci uniwersalne, spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie, neoliberalizm, dziennikarstwo \u015bledcze, kwestionowanie historycznych zas\u0142ug partii i jej obecnego kierunku.<\/p>\n

Ilham Tohti zosta\u0142 23 wrze\u015bnia 2014 roku skazany na kar\u0119 do\u017cywotniego pozbawienia wolno\u015bci<\/a> i praw politycznych oraz przepadek ca\u0142ego mienia. <\/span><\/p>\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dramat, kt\u00f3ry 5 lipca 2009 roku zaszokowa\u0142 \u015bwiat, wypchn\u0105\u0142 na pierwszy plan dwie postacie: ujgurskiego uczonego Ilhama Tohti oraz sekretarza Wanga Lequana, od dwudziestu lat zaprowadzaj\u0105cego w Xinjiangu rz\u0105dy twardej r\u0119ki.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1276,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[26,19,59,22],"class_list":["post-1274","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-chinczykow","tag-polityka","tag-protesty-polityczne","tag-ujgurzy","tag-wyroki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1274"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1274\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11311,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1274\/revisions\/11311"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1276"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}