W sieci kr\u0105\u017cy film, pok\u0142osie majowej eksplozji w Urumczi. Nagra\u0142 go Ujgur, kt\u00f3ry lecia\u0142 w interesach do Szanghaju. Na lotnisku kazali mu zdj\u0105\u0107 buty. Kiedy zapyta\u0142, dlaczego tylko on ma to zrobi\u0107, us\u0142ysza\u0142: \u201eBo jeste\u015bcie z Xinjiangu\u201d. Wtedy natychmiast wyj\u0105\u0142 telefon i zacz\u0105\u0142 nagrywa\u0107 dyskusj\u0119 z funkcjonariuszami, kt\u00f3rym wykrzycza\u0142: \u201eDzisiejszy wybuch jest rezultatem takiej dyskryminacji\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
W tej scenie nie ma nic zaskakuj\u0105cego. W ksi\u0105\u017cce o wypadkach dwa tysi\u0105ce \u00f3smego roku<\/a> opisywa\u0142am, jak prymitywna propaganda, przedstawiaj\u0105ca Tybeta\u0144czyk\u00f3w jako niewdzi\u0119cznych \u201eterroryst\u00f3w\u201d, wywo\u0142a\u0142a powszechn\u0105 z\u0142o\u015b\u0107, wr\u0119cz nienawi\u015b\u0107, i obr\u00f3ci\u0142a przeciwko nim niezliczonych Chi\u0144czyk\u00f3w. Kolega imieniem Norbu opowiada\u0142 mi, jak chwycili go na lotnisku w Pekinie, krzycz\u0105c \u201eto Tybeta\u0144czyk!\u201d, i poprowadzili do jakiej\u015b klitki na rewizj\u0119 osobist\u0105 i upokarzaj\u0105ce przes\u0142uchanie. Inny znajomy, urz\u0119dnik pa\u0144stwowy niskiego szczebla, zosta\u0142 zatrzymany w porcie lotniczym w Kunmingu przez uzbrojonych \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy zapytali dow\u00f3dc\u0119: \u201eTo Tybeta\u0144czyk, co mamy z nim zrobi\u0107?\u201d. \u201eCzternasty marca<\/a> \u2013 wykrzycza\u0142 im wtedy \u2013 by\u0142 w\u0142a\u015bnie przez takich jak wy!\u201d.<\/p>\n W tamtym strasznym roku przyjaci\u00f3\u0142ka z Lhasy opowiada\u0142a mi histori\u0119 swojej ciotki, emerytowanej dzia\u0142aczki partyjnej, kt\u00f3ra postanowi\u0142a odwiedzi\u0107 syna<\/a> z okazji pa\u017adziernikowego \u015bwi\u0119ta narodowego. Ch\u0142opak studiowa\u0142 w Changchunie i pr\u00f3bowa\u0142 jej to wyperswadowa\u0107, bo s\u0142ysza\u0142, \u017ce w tamtejszych hotelach nie chc\u0105 meldowa\u0107 Tybeta\u0144czyk\u00f3w. St\u0119skniona i zdesperowana kobieta dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce po marcowym \u201eincydencie\u201d rz\u0105d przyj\u0105\u0142 dokument, w kt\u00f3rym stwierdza, \u017ce w wielkiej ojczy\u017anie rozkwita pi\u0119\u0107dziesi\u0105t sze\u015b\u0107 kwiat\u00f3w r\u00f3\u017cnych nacji i dyskryminowanie kt\u00f3regokolwiek stoi w sprzeczno\u015bci z polityk\u0105 partii. Wystara\u0142a si\u0119 o kopi\u0119, uznaj\u0105c, \u017ce b\u0119dzie to najlepszy glejt.<\/p>\n W ko\u0144cu zobaczy\u0142a si\u0119 z synem, ale w hotelu jej nie chcieli i musia\u0142a zadowoli\u0107 si\u0119 pos\u0142aniem w akademiku. Najwyra\u017aniej piecz\u0119\u0107 rz\u0105du centralnego nie zda\u0142a si\u0119 na wiele.<\/p>\n Zaintrygowa\u0142 mnie ten papier. Troch\u0119 to trwa\u0142o, nim znalaz\u0142am go na stronie uighurbiz.net. Nosi\u0142 tytu\u0142 \u201eDokument nr 33\u201d i zosta\u0142 opublikowany przez kancelari\u0119 Rady Pa\u0144stwa 23 kwietnia 2008 roku. \u201eW zwi\u0105zku z niedawn\u0105 konieczno\u015bci\u0105 podj\u0119cia krok\u00f3w w celu strze\u017cenia stabilno\u015bci w Tybecie w nielicznych jednostkach pracy dosz\u0142o do kilku incydent\u00f3w, godz\u0105cych w polityk\u0119 etniczn\u0105 pa\u0144stwa. Na pewnych lotniskach dzielono pasa\u017cer\u00f3w ze wzgl\u0119du na pochodzenie; w taks\u00f3wkach, hotelach i sklepach odmawiano obs\u0142ugiwania klient\u00f3w nale\u017c\u0105cych do mniejszo\u015bci, naruszaj\u0105c w ten spos\u00f3b ich prawa\u201d. Mia\u0142o to szkodzi\u0107 sprawie narodowej jedno\u015bci, wymaga\u0142o ukr\u00f3cenia, ple, ple, ple.<\/p>\n Je\u015bli w Chinach w\u0142adza wydaje specjalny dokument, w kt\u00f3rym ostrzega wszystkie instytucje przed robieniem czego\u015b, to znaczy, \u017ce to co\u015b trwa\u0142o od dawna i nabra\u0142o charakteru powszechnego, zmuszaj\u0105c wierchuszk\u0119 do powstrzymania \u201eszkodliwego trendu\u201d. Tylko dlaczego mimo to proceder ten dalej ma si\u0119 \u015bwietnie? Poniewa\u017c najr\u00f3\u017cniejsi aparatczycy jedynie udaj\u0105, \u017ce czytaj\u0105 rz\u0105dowe pisma, albo po prostu maj\u0105 je gdzie\u015b? Bo dyskryminacja jest zakorzeniona tak g\u0142\u0119boko? Wiem tylko, \u017ce min\u0119\u0142o sze\u015b\u0107 lat, a \u201eDokument nr 33\u201d jak by\u0142, tak jest bezu\u017cyteczny.<\/p>\n czerwiec 2014<\/p>\n Strona uighurbiz.net zosta\u0142a zamkni\u0119ta przez w\u0142adze, a prowadz\u0105cy j\u0105 Ilham Tohti<\/a> \u2013 skazany na do\u017cywocie<\/a> we wrze\u015bniu 2014 roku.<\/p>\n