Zawsze chcia\u0142am wybra\u0107 si\u0119 do Chengde. Nie dla letniej rezydencji Qing\u00f3w, ale pa\u0142ac\u00f3w Dalajlamy (\u201ema\u0142ej Potali\u201d) i Panczenlamy ufundowanych przez jednego z cesarzy tej dynastii. Niedawno to marzenie (oddalone o jakie\u015b dwie\u015bcie kilometr\u00f3w od Pekinu) uda\u0142o mi si\u0119 zwiedzi\u0107 w towarzystwie cudzoziemskiego kolegi. Chengde upodobali sobie jako letnisko i uzdrowisko mongolscy oraz mand\u017curscy w\u0142adcy tego kraju, dzi\u015b jednak trudno tam o jak\u0105kolwiek \u201emniejszo\u015b\u0107 etniczn\u0105\u201d (poza, ma si\u0119 rozumie\u0107, broszurkami dla turyst\u00f3w). Po drodze cz\u0142owiek w moro pr\u00f3bowa\u0142 sprzeda\u0107 znajomemu teleskop, kt\u00f3ry jakoby ods\u0142u\u017cy\u0142 swoje w artylerii Armii Ludowo-Wyzwole\u0144czej. Znawca Tybetu, sinolog skusi\u0107 si\u0119 nie da\u0142. Jak si\u0119 jednak okaza\u0142o, d\u017centelmen z przyrz\u0105dem astronomicznym tylko otwiera\u0142 parad\u0119 oszust\u00f3w (przygotowuje na to zreszt\u0105 wpuszczenie Chengde w jak\u0105kolwiek wyszukiwark\u0119).<\/p>\n
<\/p>\n
W naszym przypadku zacz\u0119\u0142o si\u0119 w \u201epa\u0142acu Panczena\u201d. Pods\u0142ucha\u0142am przewodnika, kt\u00f3ry informowa\u0142 swoje stadko, \u017ce nieopodal \u201eb\u0142ogos\u0142awi i naucza tybeta\u0144ski lama\u201d. Oczywi\u015bcie nie mog\u0142am si\u0119 powstrzyma\u0107 i ju\u017c za chwilk\u0119 ujrza\u0142am grupk\u0119 przyjezdnych gapi\u0105cych si\u0119 ze z\u0142o\u017conymi na piersiach r\u0119kami w kogo\u015b ubranego jak Tybeta\u0144czyk. Cz\u0142owiek w szlafroku wymrucza\u0142 po chi\u0144sku: \u201eNiech was broni bodhisattwa. Niech si\u0119 wam szcz\u0119\u015bci przy awansach. Niech pieni\u0105dze p\u0142yn\u0105 do was szerok\u0105 rzek\u0105\u201d, a potem da\u0142 ka\u017cdemu po male\u0144kiej \u015bwieczce i odczyta\u0142 z karteluszki \u201etaszi deleg\u201d z akcentem, kt\u00f3ry nigdy nie by\u0142 w Tybecie.<\/p>\n
Dziwnym trafem przez my\u015bl mi nie przesz\u0142o, \u017ce to \u201etybeta\u0144ski\u201d ktokolwiek. A i \u015bwieczki, uzna\u0142am przytomnie, nie s\u0105 za darmo. Szepn\u0119\u0142am znajomemu, \u017ce to \u015bmierdzi na kilometr oszustwem. Najwyra\u017aniej postanowi\u0142 przekona\u0107 si\u0119 o tym osobi\u015bcie, bo zapyta\u0142 nienagannym tybeta\u0144skim: \u201eCzy m\u00f3g\u0142bym zada\u0107 pytanie?\u201d. \u201eLama\u201d speszy\u0142 si\u0119 nieco, bo najwyra\u017aniej nie zrozumia\u0142 nawet s\u0142owa. Pospieszy\u0142am wi\u0119c z pomoc\u0105 i spyta\u0142am po chi\u0144sku, czy zna tybeta\u0144ski. \u201eOczywi\u015bcie \u2013 odpar\u0142. \u2013 Ale teraz jestem bardzo zaj\u0119ty\u201d.<\/p>\n
Znam ten obrazek na pami\u0119\u0107 \u2013 i pisa\u0142am nawet o chi\u0144skim naje\u017adzie na lhaski uniwersytet klasztorny. Biura podr\u00f3\u017cy nie tylko prowadz\u0105 w \u015bwi\u0105tyni sklepy i ka\u017c\u0105 pracownikom przebiera\u0107 si\u0119 w nasze ubrania. Niekt\u00f3rzy udaj\u0105 lam\u00f3w i odprawiaj\u0105 dla zwiedzaj\u0105cych ceremonie, udzielaj\u0105 inicjacji i za grube pieni\u0105dze przepowiadaj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Klasztor podpad\u0142 wcze\u015bniej w\u0142adzom, wi\u0119c rozw\u015bcieczeni mnisi musieli po\u0142o\u017cy\u0107 po sobie uszy.<\/p>\n
Zwiedzaj\u0105cy nie maj\u0105 poj\u0119cia, \u017ce robi si\u0119 ich w konia, wi\u0119c jak to w ko\u0144cu do nich dotrze, wylewaj\u0105 si\u0119 \u2013 z konieczno\u015bci ju\u017c g\u0142\u00f3wnie do sieci. Opisuj\u0105c, na przyk\u0142ad, lhask\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 Czakpori, w kt\u00f3rej \u201etybeta\u0144scy wolontariusze\u201d sprzedaj\u0105 ma\u015blane lampki za jedyne dwie\u015bcie dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t dziewi\u0119\u0107 yuan\u00f3w. Sztuka. Nosz\u0105 tybeta\u0144skie ubrania, ale to sami Hanowie z biura podr\u00f3\u017cy. Wiem, mam zdj\u0119cia.<\/p>\n
Takich oszust\u00f3w pe\u0142no zreszt\u0105 w ca\u0142ych Chinach. Ka\u017cdy zabytek, ka\u017cda \u015bwi\u0105tynia przypominaj\u0105 stragan. Wszyscy przewodnicy handluj\u0105 jakim\u015b badziewiem, duchowni s\u0105 na etatach albo robi\u0105 ciemne interesy, kultura buddyjska sta\u0142a si\u0119 towarem, a przedmioty kultu pami\u0105tkami z wycieczki. Powstaje z tego b\u0142\u0119dne ko\u0142o. Pseudopielgrzymi wierz\u0105, \u017ce Buddowie s\u0105 jak sprzedajni aparatczycy i \u017ce trzeba sobie kupi\u0107 ich przychylno\u015b\u0107. \u017byje z tego banda oszust\u00f3w i lepi si\u0119 do klasztor\u00f3w, trudno wi\u0119c nawet marzy\u0107 o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwie bez \u0142ap\u00f3wki. Wystarczy sp\u0119dzi\u0107 tam chwil\u0119, by nabra\u0107 pewno\u015bci, \u017ce to chlew jak ka\u017cdy inny, tylko w buddyjskiej sukience.<\/p>\n
Tradycyjny buddyzm, ten od dw\u00f3ch cesarskich \u015bwi\u0105ty\u0144, jest dojony jak krowa. Z\u0142odziejstwo \u201etybeta\u0144skich lam\u00f3w\u201d sprawia, \u017ce ludzie zaczynaj\u0105 czu\u0107 w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 nawet wobec autentycznej religii, kt\u00f3r\u0105 wypiera si\u0119 z jej matecznik\u00f3w, gdzie wieki ca\u0142e krzewiono j\u0105 ku czysto\u015bci serc.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Pekin, 3 czerwca 2011<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zawsze chcia\u0142am wybra\u0107 si\u0119 do Chengde. Nie dla letniej rezydencji Qing\u00f3w, ale pa\u0142ac\u00f3w Dalajlamy (\u201ema\u0142ej Potali\u201d) i Panczenlamy ufundowanych przez jednego z cesarzy tej dynastii. Niedawno to marzenie (oddalone o jakie\u015b dwie\u015bcie kilometr\u00f3w od Pekinu) uda\u0142o mi si\u0119 zwiedzi\u0107 w towarzystwie cudzoziemskiego kolegi. Chengde upodobali sobie jako letnisko i uzdrowisko mongolscy oraz mand\u017curscy w\u0142adcy tego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13027,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[23,31,29],"class_list":["post-13026","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-buddyzm","tag-marginalizacja","tag-oser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13026","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13026"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13026\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13063,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13026\/revisions\/13063"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13027"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13026"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}