Pami\u0119tam ten pe\u0142en optymizmu i energii rok dwa tysi\u0105ce drugi, to przecie\u017c tak niedawno. W\u0142a\u015bciwie widz\u0119 to na w\u0142asne oczy: drzewko zasadzone w twojej intencji przez jednego z honorowych go\u015bci prawie si\u0119 nie zmieni\u0142o. Ale bodaj tylko ono.<\/p>\n
<\/p>\n
Przypominasz, fetowali\u015bmy ci\u0119 wtedy ca\u0142y rok. Sko\u0144czy\u0142e\u015b trzysta sze\u015b\u0107dziesi\u0105t lat i z ca\u0142ej si\u0142y zadzierali\u015bmy nosy, p\u0119czniej\u0105c z dumy, \u017ce stanowimy cz\u0105steczk\u0119 twego historycznego dziedzictwa. To w\u0142a\u015bnie my wymy\u015blali\u015bmy dla ciebie rocznicowe grafiki, wydawali\u015bmy niezliczone ksi\u0105\u017cki i analizy, organizowali\u015bmy seminaria i debaty. Za\u015bpiewali\u015bmy ci nawet piosenk\u0119. Tak strasznie ci\u0119 wtedy kochali\u015bmy \u2013 i wcale si\u0119 to nie zmieni\u0142o, ale czas lubi p\u0142ata\u0107 okrutne figle.<\/p>\n
I teraz jeste\u015b martwy. Relegowany do pami\u0119ci.<\/p>\n
Ci\u0105gle mam przed oczami ten cudowny dzie\u0144 w Cuglakhangu. T\u0142um wpad\u0142 w ekstaz\u0119, transparenty ocieka\u0142y dum\u0105. Niewinne dzieci \u015bpiewa\u0142y ci z takim przej\u0119ciem, \u017ce zdawa\u0142y si\u0119 nie s\u0142ysze\u0107 radosnego gwaru i burz zrywaj\u0105cych si\u0119 co rusz oklask\u00f3w. Zapewne <\/span>jeszcze nie wysech\u0142 atrament na kartach podnios\u0142ych przem\u00f3wie\u0144, kt\u00f3re drzemi\u0105 gdzie\u015b <\/span>w czelu\u015bciach twej kancelarii, kt\u00f3ra, jak rozumiem, nazywa si\u0119 ju\u017c inaczej.<\/p>\n Mo\u017ce nie powinienem m\u00f3wi\u0107 tego teraz, kiedy ci\u0119 ju\u017c nie ma, ale uwa\u017cam, \u017ce gdyby\u015b nie odszed\u0142, mia\u0142by\u015b jeszcze przed sob\u0105 wiele dekad i zwyci\u0119stw. Niewzruszony szacunek, jaki budzi\u0142e\u015b w sercach Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 i tych zniewolonych, i wolnych \u2013 sprawia\u0142, \u017ce mog\u0142e\u015b s\u0142u\u017cy\u0107 nam lepiej ni\u017c jakikolwiek obcy rz\u0105d czy instytucja diaspory. G\u0142\u0119boka mi\u0142o\u015b\u0107 i wi\u0119\u017a, jaka \u0142\u0105czy ci\u0119 z nami, narodem, jest \u015bwiadectwem lojalno\u015bci przekazywanej z pokolenia na pokolenie.<\/p>\n To pod twoj\u0105 piecz\u0105 zawierali\u015bmy na wschodzie traktaty z Mongo\u0142ami, na po\u0142udniu z Gurkhami, a na zachodzie z Imperium Brytyjskim. Tw\u00f3j Wielki Trzynasty deklarowa\u0142 nasz\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w tysi\u0105c dziewi\u0119\u0107set trzynastym, a jego nast\u0119pca wypowiada\u0142 siedemnastopunktow\u0105 ugod\u0119.<\/p>\n Lecz teraz jeste\u015b trupem. Wspomnieniem.<\/p>\n Bywa\u0142e\u015b oskar\u017cany, \u017ce nie reprezentujesz wszystkich Tybeta\u0144czyk\u00f3w. To prawda, \u017ce wyda\u0142a ci\u0119 jedna kasta, ale czy\u017c pot\u0119\u017cne rzeki, przecinaj\u0105ce pola, \u0142\u0105ki i lasy, nie przychodz\u0105 na \u015bwiat w samotnych dolinach? Wykonuj\u0105c wol\u0119 Dalajlam\u00f3w, od stuleci rz\u0105dzi\u0142e\u015b nami z mi\u0142o\u015bci\u0105 i trosk\u0105, podbijaj\u0105c jedynie ludzkie serca. Nie twierdz\u0119, \u017ce by\u0142e\u015b doskona\u0142y, ale i ty, i my, nar\u00f3d, mogli\u015bmy si\u0119 wsp\u00f3lnie zmienia\u0107 i rozwija\u0107. Dzi\u015b w naszej lojalno\u015bci jest o wiele wi\u0119cej emocji i mocy, gdy\u017c marzeniami i ofiarami uciemi\u0119\u017conych braci dr\u017cy ka\u017cdy zak\u0105tek Amdo, Khamu i U-Cangu.<\/p>\n Musia\u0142e\u015b znosi\u0107 upokorzenia, \u017ce w\u0142a\u015bciwie przesta\u0142e\u015b istnie\u0107, odk\u0105d zacz\u0119li\u015bmy sami wybiera\u0107 izb\u0119 i gabinet. Proces wspieranych przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 reform i przemian, jakich do\u015bwiadcza ka\u017cdy rz\u0105d, wykorzystano do z\u0142o\u017cenia ci\u0119 do grobu. Nie mam poj\u0119cia, na \u015bcianach jakiej szkaradnej jamy wyryto, \u017ce nie mo\u017cesz si\u0119 uczy\u0107 z ponad trzystu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144, by s\u0142u\u017cy\u0107 nam lepiej i m\u0105drzej. Za spraw\u0105 dziedzictwa historii i wyroku demokracji sta\u0142e\u015b si\u0119 prawowitym i prawomocnym przedstawicielem narodu tybeta\u0144skiego.<\/p>\n Ale teraz jeste\u015b martwy i nie mog\u0119 si\u0119 oprze\u0107 my\u015bli, \u017ce z\u0142o\u017cono ci\u0119 na o\u0142tarzu (b\u0142\u0119dnych) politycznych kalkulacji.<\/p>\n Pierwszego dnia \u015bwi\u0119tego miesi\u0105ca Saga Da\u0142a modl\u0119 si\u0119 za ciebie i wszystkich dzielnych rodak\u00f3w, kt\u00f3rzy oddali \u017cycie za tw\u0105 dum\u0119 i sztandar.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 15 czerwca 2011<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n