{"id":13246,"date":"2022-10-27T06:21:54","date_gmt":"2022-10-27T04:21:54","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=13246"},"modified":"2022-10-18T09:55:11","modified_gmt":"2022-10-18T07:55:11","slug":"cering-langmo-dhompa-z-dziennika-zdobywcy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=13246","title":{"rendered":"Cering \u0141angmo Dhompa: Z dziennika zdobywcy"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"western\">Podczas brytyjskiego najazdu w 1904 roku w\u0142adcy Tybetu uciekli i z bezpiecznej odleg\u0142o\u015bci czekali, a\u017c rzeka zn\u00f3w b\u0119dzie niebieska. Nie bardzo wiadomo, czym si\u0119 w tym czasie trudnili. Zwyci\u0119zcy z kolei skrupulatnie opisywali kraj, kt\u00f3ry mieli z\u0142upi\u0107. Zauwa\u017cyli na przyk\u0142ad \u2013 jakby s\u0105dzili, i\u017c s\u0105 pierwsi \u2013 \u017ce sucho\u015b\u0107 nie przydaje li\u015bciom urody. Jedyn\u0105 mokr\u0105 rzecz\u0105 by\u0142a woda, nawet tu \u017cadna pi\u0119kno\u015b\u0107. Korespondentowi Percevalowi Landonowi Tybet jawi\u0142 si\u0119 <em>niezbadan\u0105 ziemi\u0105<\/em>, ostatnim krajem, czekaj\u0105cym na <em>odkrycie<\/em> przez <em>cywilizowany \u015bwiat<\/em>. Obserwuj\u0105c pierzaste chmury na nocnym niebie z obozowiska rozbitego przez \u017co\u0142nierzy na skrawku ziemi, skryba imperium zanotowa\u0142, \u017ce to zadanie na miar\u0119 Anglik\u00f3w, <em>wiernych s\u0142ug<\/em> post\u0119pu. Dziennik zdobywcy jest zupe\u0142nie szczery, wszystko odnosi do czystej bieli. <em>Rosn\u0105 tu d\u0119by, ale s\u0142abo<\/em>. Samotny ptak w przestworzach, ska\u0142a, porosty, wieche\u0107 ja\u0142owca. Osobliwe miejsce.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p class=\"western\">Szok na widok angielskich ro\u015blin w pi\u0119ciu doniczkach przed domem. Identyczne! Policzone, spisane, w tubylczym narzeczu najwyra\u017aniej bezimienne. Ludzie pokryci py\u0142em, zd\u0105\u017caj\u0105cy gdzie\u015b albo wracaj\u0105cy, bez r\u00f3\u017cnicy. M\u0119\u017cczy\u017ani i kobiety te\u017c tacy sami, zakurzeni, bezkszta\u0142tni. Bli\u017aniacze wzg\u00f3rza, w\u0105ski w\u0105w\u00f3z, rzeka uparta jak ludzie w trzymaniu si\u0119 w\u0142asnego \u0142o\u017cyska. Sk\u0105pane o\u015blepiaj\u0105cym \u015bwiat\u0142em, pokryte kurzem pos\u0105gi ponurych Budd\u00f3w, patrz\u0105cych t\u0119po przed siebie w ka\u017cdym domu. <em>Ja\u0142owy egoizm<\/em> \u2013 notuje skryba \u2013 kieruje eremit\u00f3w do jaski\u0144, gdzie bezproduktywnie sp\u0119dzaj\u0105 czas na pacierzach. Modlitwy w zawini\u0105tkach na szyjach, modlitwy na sp\u0119kanych wargach. Zabobony zamiast medycyny, kt\u00f3ra nie zna bada\u0144 naukowych i zasad higieny; krew smoka, sproszkowana jaszczurka, \u017c\u00f3\u0142ty py\u0142, grudki, okruchy, zwitek z modlitw\u0105 w pigu\u0142ce. Zmar\u0142ych tnie si\u0119 na kawa\u0142ki i rzuca na po\u017carcie s\u0119pom. I\u0142y \u017cyzne jak we wschodniej Australii.<\/p>\n<p class=\"western\">Skryba zapisuje, \u017ce tybeta\u0144ska kobieta rzuca kamieniami lepiej od Europejki. Mimo wykrzywionej twarzy, dziecka przy piersi, turkus\u00f3w we w\u0142osach i urody zmarzni\u0119tej ska\u0142y. By\u0107 mo\u017ce por\u00f3wnywa\u0142 z konkretn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3r\u0105 pami\u0119ta\u0142 na tle b\u0142\u0119kitnego, bezchmurnego nieba. Proste linie pustkowia po horyzont, wszechobecno\u015b\u0107 py\u0142u, czasem cz\u0142owiek w dw\u00f3ch s\u0142owach. Wojskowy korespondent pokazuje, jak imperia pisz\u0105 histori\u0119. Dese\u0144 na zboczu daje wytchn\u0105\u0107 od monotonii umbry rozpadlin, rdzawych wierzb, bordowych t\u0142umok\u00f3w pos\u0119pnych zakonnych szat. Te same obrazy na drugim brzegu rzeki i w nast\u0119pnej dolinie. Tu i \u00f3wdzie rozpadaj\u0105ce si\u0119 domy, osty wpijaj\u0105ce si\u0119 w ska\u0142\u0119. B\u00f3l p\u0142uc, czasem \u015bwiat\u0142o. S\u0142owo o wzg\u00f3rzach, mapach, ptakach, g\u0142azach. Niezb\u0119dny zn\u00f3j. Opis konieczny, gdy\u017c to zza owych ska\u0142 wyskakuj\u0105 z zasadzki Tybeta\u0144czycy, jakby rozpaczliwie chcieli cho\u0107by tak pojawi\u0107 si\u0119 na kartach w\u0142asnej historii. Dzienny urobek liczony w zabitych i rannych. Skowronek. Paj\u0105k sparali\u017cowany mrozem.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p class=\"western\">czerwiec 2021<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p class=\"western\"><em>Cering \u0141angmo Dhompa jest poetk\u0105 i pisark\u0105. Urodzi\u0142a si\u0119 w Indiach, mieszka i pracuje jako nauczycielka akademicka w Stanach Zjednoczonych<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Podczas brytyjskiego najazdu w 1904 roku w\u0142adcy Tybetu uciekli i z bezpiecznej odleg\u0142o\u015bci czekali, a\u017c rzeka zn\u00f3w b\u0119dzie niebieska. Nie bardzo wiadomo, czym si\u0119 w tym czasie trudnili. Zwyci\u0119zcy z kolei skrupulatnie opisywali kraj, kt\u00f3ry mieli z\u0142upi\u0107. Zauwa\u017cyli na przyk\u0142ad \u2013 jakby s\u0105dzili, i\u017c s\u0105 pierwsi \u2013 \u017ce sucho\u015b\u0107 nie przydaje li\u015bciom urody. Jedyn\u0105 mokr\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13247,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[27,58],"class_list":["post-13246","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-historia","tag-swiat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13246","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13246"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13246\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13249,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13246\/revisions\/13249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13247"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13246"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13246"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13246"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}