{"id":14165,"date":"2023-08-30T06:21:10","date_gmt":"2023-08-30T04:21:10","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=14165"},"modified":"2023-08-24T06:51:55","modified_gmt":"2023-08-24T04:51:55","slug":"tenzin-priyadarshi-duchowy-przyjaciel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=14165","title":{"rendered":"Tenzin Priyadarshi: Duchowy przyjaciel"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"western\">Sanskryckie okre\u015blenie nauczyciela, <em>kaljanamitra<\/em>, oznacza \u201epi\u0119knego, b\u0142ogos\u0142awionego, prawego przyjaciela\u201d. Takiego, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce stajemy si\u0119 lepszymi lud\u017ami, i pomaga tworzy\u0107 warunki do rozwoju duchowego. Bywa to bardzo bezpo\u015brednie: nauczyciel uciele\u015bnia przymioty, kt\u00f3re chcemy posiada\u0107, i obja\u015bnia Dharm\u0119, umo\u017cliwiaj\u0105c jej zrozumienie i wprowadzenie w \u017cycie. Ale mo\u017ce te\u017c dzia\u0142a\u0107 bardziej subtelnie \u2013 widz\u0105c w was potencja\u0142, jakiego sami nie dostrzegacie, wskazuj\u0105c dojrzewaj\u0105ce do zmiany okoliczno\u015bci, poruszaj\u0105c struny, o kt\u00f3rych istnieniu nie macie poj\u0119cia.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p class=\"western\">To nie jest relacja na wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107. Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 Dalajlama m\u00f3wi, \u017ce mia\u0142 w tym \u017cyciu co najmniej szesnastu nauczycieli, i sam pe\u0142ni t\u0119 rol\u0119 dla tysi\u0119cy uczni\u00f3w. Motorem tej szczeg\u00f3lnej przyja\u017ani nie s\u0105 potrzeby emocjonalne, co czyni j\u0105 \u2013 jak si\u0119 to tradycyjnie okre\u015bla \u2013 \u201eczyst\u0105\u201d. Towarzystwo, bezpiecze\u0144stwo wynikaj\u0105ce ze zwi\u0105zku i przynale\u017cenia, dowarto\u015bciowanie przez bycie widzianym i s\u0142yszanym \u2013 wszystkie te normalne oczekiwania s\u0105 tu bez znaczenia i z regu\u0142y nie zostaj\u0105 zaspokojone, gdy\u017c maskuj\u0105 po prostu przywi\u0105zanie i lgni\u0119cie. Fizyczna blisko\u015b\u0107 mo\u017ce stanowi\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 tej relacji, ale nie jest konieczna. Nie os\u0142abiaj\u0105 jej czas i dystans, nie zagra\u017caj\u0105 rafy, o kt\u00f3re rozbijaj\u0105 si\u0119 zwyk\u0142e znajomo\u015bci. Kaljanamitra nie wyci\u0105ga do was r\u0119ki, gdy jeste\u015bcie w do\u0142ku; nie musi by\u0107 obecny, bo do podniesienia na duchu wystarcza my\u015bl o nim.<\/p>\n<p class=\"western\">Szacunek, jakim go darzycie, nie s\u0142abnie bez wzgl\u0119du na okoliczno\u015bci. Nauczyciel mo\u017ce si\u0119 z wami bawi\u0107 i \u017cartowa\u0107, lecz nie znaczy to, \u017ce jeste\u015bcie kumplami. Bywa, \u017ce powierzacie mu najwi\u0119ksze tajemnice, ale bycie terapeut\u0105 nie nale\u017cy do zakresu jego obowi\u0105zk\u00f3w. Z czasem \u2013 na co jest wiele przyk\u0142ad\u00f3w \u2013 taki zwi\u0105zek mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 posta\u0107 zlania umys\u0142\u00f3w, co sprawia, \u017ce ucze\u0144 potrafi doko\u0144czy\u0107 ka\u017cde zdanie nauczyciela, niemniej nawet wtedy obaj znaj\u0105 swoje miejsce.<\/p>\n<p class=\"western\">Szacunek nie oznacza braku uczu\u0107. Kaljanamitra wzbudza mi\u0142o\u015b\u0107, wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i oddanie, ale nie jest na ich celowniku. Emocje nie s\u0105 osobiste. Ich przedmiotem mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 cz\u0142owiek, lecz w istocie jeste\u015bcie oddani prawdzie oraz przepe\u0142nieni mi\u0142o\u015bci\u0105 do wsp\u00f3lnego celu \u2013 osi\u0105gni\u0119ciu Przebudzenia, aby najlepiej s\u0142u\u017cy\u0107 innym. Czujecie wdzi\u0119czno\u015b\u0107 za przewodnictwo, inspiracj\u0119 i zach\u0119t\u0119, za udost\u0119pnienie prawdziwego skarbu, przekazywanej przez tysi\u0105c lat z pokolenia na pokolenie bezcennej mo\u017cliwo\u015bci uczenia si\u0119 i rozwijania. Oraz mi\u0142o\u015b\u0107 niesplamion\u0105 przywi\u0105zaniem i lgni\u0119ciem \u2013 \u201epust\u0105\u201d, jak powiedzia\u0142by Nagard\u017cuna, mierzon\u0105 post\u0119pami na \u015bcie\u017cce.<\/p>\n<p class=\"western\">Termin \u201ekaljanamitra\u201d mo\u017ce te\u017c odnosi\u0107 si\u0119 do relacji r\u00f3wnej. Taki \u201eprawy przyjaciel\u201d jest towarzyszem na \u015bcie\u017cce i motywuje do duchowego rozwoju. \u0141\u0105czy was wsp\u00f3lnota <em>sacangu<\/em>: poszukiwania prawdy. Z wa\u017cnym zastrze\u017ceniem \u2013 w podstawowej etyce buddyjskiej wystrzeganie si\u0119 \u201ez\u0142ej mowy\u201d obejmuje nie tylko k\u0142amanie z egoistycznych pobudek, ale tak\u017ce ja\u0142owe gadulstwo i pochlebstwa, kt\u00f3re cz\u0119sto cechuj\u0105 faksymile przyja\u017ani. Musimy nauczy\u0107 si\u0119 by\u0107 z innymi bez podsycania szkodliwej kakofonii.<\/p>\n<p class=\"western\">Bywa, \u017ce prawd\u0119, kt\u00f3ra najlepiej s\u0142u\u017cy naszemu rozwojowi, trudno prze\u0142kn\u0105\u0107. W epoce medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych, nowych przestrzeni zwi\u0105zk\u00f3w emocjonalnych, baniek wsp\u00f3lnych zainteresowa\u0144 i plemiennych instynkt\u00f3w na sterydach s\u0142uchanie rzeczy niewygodnych nie jest w modzie. Ka\u017cdy, kto nie zgadza si\u0119 z tym, czym akurat definiujemy sw\u00f3j wizerunek, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej zostaje uznany na g\u0142osiciela fake news\u00f3w i usuni\u0119ty z listy znajomych. Nie dostrze\u017cemy w\u0142asnych wad, p\u00f3ki zaufany przyjaciel nie postawi nam przed nosem lustra i nie poka\u017ce martwego pola. R\u0119ka, kt\u00f3r\u0105 wyci\u0105gamy do osoby robi\u0105cej sobie krzywd\u0119, musi by\u0107 jednak zr\u0119czna, delikatna, wolna od protekcjonalizmu i poczucia wy\u017cszo\u015bci. Je\u015bli wymierza pal\u0105ce razy, wywo\u0142uje op\u00f3r i nakr\u0119ca spiral\u0119 nieszcz\u0119\u015b\u0107. M\u00f3wienie prawdy to ulica dwukierunkowa, gotowo\u015b\u0107 do krytykowania i bycia krytykowanym. Przyja\u017a\u0144, kt\u00f3ra pomaga rosn\u0105\u0107, jest utkana z troski i cierpliwo\u015bci, gdy\u017c rozw\u00f3j zwykle wymaga czasu.<\/p>\n<p class=\"western\">Buddyjska relacja nauczyciela z uczniem nie jest wyj\u0105tkowa (cho\u0107 zrozumienie pusto\u015bci przenosi rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy czyni\u0105cym a czynem na zupe\u0142nie inny poziom). Oddanie stanowi element wielu tradycyjnych kultur, a tak\u017ce dyscyplin takich jak muzyka czy sztuka, kt\u00f3rych opanowanie wymaga czasu i praktyki, czyni\u0105c z mistrza wz\u00f3r do na\u015bladowania.<\/p>\n<p class=\"western\">Gesty i zwyczaje, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 wyra\u017caniu szacunku w r\u00f3\u017cnych tradycjach, kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 przez setki lat. Przenoszone na Zach\u00f3d, cz\u0119sto trac\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i g\u0142\u0119bi\u0119. Ma\u0142powanie ich bez autentycznego zrozumienia przypomina noszenie niedopasowanych ubra\u0144. Uwiera, dra\u017cni i \u015bwierzbi. Dyscyplina staje si\u0119 kaftanem bezpiecze\u0144stwa i wywo\u0142uje bunt, a potem rozbrat, co wyrz\u0105dzi\u0142o ju\u017c ogromne szkody \u201ezachodniemu buddyzmowi\u201d. Remedium wydaje si\u0119 druga skrajno\u015b\u0107, czyli porzucenie wszelkiego protoko\u0142u, tyle \u017ce z k\u0105piel\u0105 wylewa si\u0119 wtedy szacunek i cze\u015b\u0107, kt\u00f3re odr\u00f3\u017cniaj\u0105 duchow\u0105 przyja\u017a\u0144 od emocjonalnych potrzeb. Ta asymetria (irytuj\u0105ca zachodnie umys\u0142y skojarzeniami z patriarchatem) przypomina, \u017ce nie idzie w tym o osob\u0119, a o rol\u0119 pe\u0142nion\u0105 przez nauczyciela.<\/p>\n<p class=\"western\">Najwa\u017cniejszym elementem, kt\u00f3ry ginie w przek\u0142adzie, jest pierwotne do\u015bwiadczenie estetyki czci. Je\u015bli idea\u0142 kaljanamitry ma przetrwa\u0107 we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie, nie stanie si\u0119 to za spraw\u0105 deptania i deprecjonowania orygina\u0142u. B\u0119dziemy musieli znale\u017a\u0107 nowe formy wyra\u017cania oddania, mi\u0142o\u015bci i wdzi\u0119czno\u015bci, zgodne z nasz\u0105 kultur\u0105. Dok\u0142adnie bada\u0107 i rozumie\u0107 g\u0142\u0119bi\u0119 struktur duchowej przyja\u017ani zamiast zapo\u017cycza\u0107 tytu\u0142y i frazy, kt\u00f3re brzmi\u0105 fa\u0142szywie w naszych uszach. Oduczy\u0107 si\u0119 binarnego my\u015blenia, przyjmuj\u0105cego, \u017ce nieautorytarny nauczyciel musi by\u0107 kumplem. Przyja\u017a\u0144, kt\u00f3ra nosi miano pi\u0119knej, b\u0142ogos\u0142awionej i prawej, musi by\u0107 o wiele ciekawsza od dw\u00f3ch skrajnych uproszcze\u0144.<\/p>\n<p class=\"western\">Pr\u00f3buj\u0105c to wyrazi\u0107, Ananda, kuzyn i podr\u0119czny Buddy, rzek\u0142 raz: \u201ePanie, ta dobra przyja\u017a\u0144, dobre kole\u017ce\u0144stwo i dobre towarzystwo to po\u0142owa \u015bwi\u0119tego \u017cycia\u201d. \u201eNie, Anando \u2013 poprawi\u0142 go Budda. \u2013 Nie m\u00f3w tak. Ta dobra przyja\u017a\u0144, dobre kole\u017ce\u0144stwo i dobre towarzystwo s\u0105 zaiste pe\u0142ni\u0105 \u015bwi\u0119tego \u017cycia\u201d. Jedyn\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3rej nauczyciel chce od tej przyja\u017ani, jest rozw\u00f3j i wyzwolenie ucznia przez praktyk\u0119. Nie ma innej motywacji.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p class=\"western\"><em>Tenzin Priyadarshi \u2013 Hindus ze s\u0142ynnego brami\u0144skiego rodu i (ku rozpaczy najbli\u017cszych) mnich buddyjski \u2013 jest dyrektorem <a href=\"https:\/\/thecenter.mit.edu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Centrum Etyki i Przeobra\u017caj\u0105cych Warto\u015bci imienia Dalajlamy<\/a> w Massachusetts Institute of Technology<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sanskryckie okre\u015blenie nauczyciela, kaljanamitra, oznacza \u201epi\u0119knego, b\u0142ogos\u0142awionego, prawego przyjaciela\u201d. Takiego, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce stajemy si\u0119 lepszymi lud\u017ami, i pomaga tworzy\u0107 warunki do rozwoju duchowego. Bywa to bardzo bezpo\u015brednie: nauczyciel uciele\u015bnia przymioty, kt\u00f3re chcemy posiada\u0107, i obja\u015bnia Dharm\u0119, umo\u017cliwiaj\u0105c jej zrozumienie i wprowadzenie w \u017cycie. Ale mo\u017ce te\u017c dzia\u0142a\u0107 bardziej subtelnie \u2013 widz\u0105c w was potencja\u0142, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14166,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[23],"class_list":["post-14165","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-swiata","tag-buddyzm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14165","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14165"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14165\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14168,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14165\/revisions\/14168"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}