![\"Oser-CzarneAutoBezTablic-Kiwon\"](\"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Oser-CzarneAutoBezTablic-Kiwon.jpg\")
<\/a><\/p>\nCzwartego dnia wycieczki do Mongolii Wewn\u0119trznej gdzie\u015b mi\u0119dzy przygranicznymi miastami Erenhot i Mandula zauwa\u017cy\u0142am jad\u0105c\u0105 za nami czarn\u0105 limuzyn\u0119 bez tablic rejestracyjnych, kt\u00f3ra grzecznie zwolni\u0142a, kiedy zdj\u0119li\u015bmy nog\u0119 z gazu. W d\u017cipie by\u0142o nas troje. M\u00f3j m\u0105\u017c Wang Lixiong i malarz Wang Wo zmieniali si\u0119 za kierownic\u0105.<\/p>\n
<\/p>\n
Poprzedniego dnia odwiedzili\u015bmy \u201emiejsce widokowe\u201d, w kt\u00f3rym musieli\u015bmy kupi\u0107 bilet za pi\u0119\u0107dziesi\u0105t yuan\u00f3w, \u017ceby zobaczy\u0107 tory naszego Orient Expressu. Przypomnia\u0142am sobie ksi\u0105\u017ck\u0119 o uchod\u017acach, uciekaj\u0105cych z Korei P\u00f3\u0142nocnej do Mongolii. Wang Wo za\u017cartowa\u0142, \u017ce chowaj\u0105c si\u0119 w poci\u0105gu, mo\u017cna by si\u0119 oby\u0107 bez paszportu. Tyle \u017ce ja, fabrycznie tego dokumentu pozbawiona, pr\u0119dzej ni\u017c w wagonie znalaz\u0142abym si\u0119 w areszcie.<\/p>\n
Mongo\u0142, z kt\u00f3rym rozmawiali\u015bmy w ksi\u0119garni, ostrzega\u0142, \u017ce wybrana przez nas bita, w\u0105ska droga jest w kiepskim stanie, ale i tak okaza\u0142a si\u0119 luksusem w por\u00f3wnaniu z wyboist\u0105 n\u0119dz\u0105 szlak\u00f3w tybeta\u0144skiego Khamu. Przecina\u0142a bezkresne pustkowie z rzadka poro\u015bni\u0119te traw\u0105. Wszystkie chmury z ciemnoniebieskiego nieba przycupn\u0119\u0142y nad lini\u0105 horyzontu. Za spraw\u0105 ulgi i oszo\u0142omienia, jakie dawa\u0142 ten widok po codziennej wacie peki\u0144skiego smogu, czarne auto zauwa\u017cyli\u015bmy dopiero zatrzymuj\u0105c si\u0119 przy polu naftowym.<\/p>\n
Po obu stronach drogi wyrasta\u0142o kilkadziesi\u0105t kiwaj\u0105cych si\u0119 rytmicznie pomp. Przeczyta\u0142am p\u00f3\u017aniej w internecie, \u017ce w okolicach Erenhotu s\u0105 du\u017ce z\u0142o\u017ca ropy, eksploatowane od lat przez chi\u0144skiego molocha energetycznego.<\/p>\n
Wyszli\u015bmy z samochodu, \u017ceby sfotografowa\u0107 jeden z kiwon\u00f3w. Ca\u0142kowicie zautomatyzowana machina porusza\u0142a si\u0119 tak pewnie i niezmordowanie, jakby mia\u0142a b\u00f3\u015b\u0107 spokojny krajobraz ju\u017c zawsze. Dostrzegli\u015bmy blady, betonowy monument z napisami: \u201eStrze\u017cenie i rozw\u00f3j granicy\u201d, \u201eWsp\u00f3lne dzie\u0142o wojska i przemys\u0142u. Razem tworzymy harmoni\u0119\u201d. Czy to mo\u017cliwe, \u017ceby wsp\u00f3lnie eksploatowali pole?<\/p>\n
Czarna limuzyna powoli min\u0119\u0142a naszego d\u017cipa. Mia\u0142a przyciemniane szyby i \u017cadnych oznakowa\u0144. Nie wiedzieli\u015bmy nawet, ile os\u00f3b wiezie. Gdyby\u015bmy byli w Tybecie, wszystko jedno, w Lhasie czy na przyk\u0142ad Sichuanie, by\u0142abym pewna, \u017ce to esbecy, ale dlaczego mieliby zawraca\u0107 sobie g\u0142ow\u0119 tr\u00f3jk\u0105 \u201eobcych\u201d w mongolskiej g\u0142uszy?<\/p>\n
Kiedy czarny w\u00f3z znikn\u0105\u0142 nam wreszcie z oczu, na polu pojawi\u0142 si\u0119 ma\u0142y samochodzik z robotnikami. (I nie, nie sugeruj\u0119, \u017ce wezwali ich tamci.) Zatrzymali si\u0119 przy Wangu Wo, a ja poczu\u0142am uk\u0142ucie niepokoju, cho\u0107 wygl\u0105dali sympatycznie. Wang pomacha\u0142 im nawet z u\u015bmiechem. \u201eCzego chcieli?\u201d, rzuci\u0142am nerwowo. \u201eZapyta\u0142em ich, czy jest tu du\u017co ropy\u201d.<\/p>\n
Pojechali\u015bmy dalej i nie zobaczyli\u015bmy ju\u017c czarnego samochodu. Odetchn\u0119\u0142am z ulg\u0105. Mam obsesj\u0119, \u017ce ci\u0105gle mnie \u015bledz\u0105. Nic na to nie poradz\u0119.<\/p>\n
Kilka kilometr\u00f3w przed miasteczkiem Mandula nasz\u0105 uwag\u0119 zwr\u00f3ci\u0142y ruiny pot\u0119\u017cnej budowli. Tu\u017c obok mieszkali pasterze, kt\u00f3rzy okazali si\u0119 chi\u0144skimi imigrantami. P\u00f3\u0142 wieku temu uciekli tu przed g\u0142odem. Wiedzieli tylko, \u017ce by\u0142 to klasztor, zniszczony w czasach rewolucji kulturalnej. Mnie si\u0119 wydaje, \u017ce m\u00f3g\u0142 pa\u015b\u0107 ofiar\u0105 \u201ereformy religii\u201d w 1958 roku.<\/p>\n
Uci\u0119li\u015bmy sobie pogaw\u0119dk\u0119. Na \u015bcianie wisia\u0142 plakat z nowym Sta\u0142ym Komitetem Biura Politycznego Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin w pe\u0142nym sk\u0142adzie. Siedmiu towarzyszy wygl\u0105da\u0142o tak, jakby poddano ich operacji plastycznej. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce jak w Tybecie rozdaj\u0105 tu ten ch\u0142am z rozdzielnika, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce plakat kupi\u0142a w mie\u015bcie synowa. \u201eNie m\u00f3wimy po mongolsku \u2013 powiedzia\u0142 jeszcze nasz gospodarz. \u2013 Nie musimy, wszyscy oni znaj\u0105 chi\u0144ski\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
sierpie\u0144 2014<\/p>\n