{"id":14386,"date":"2023-11-13T06:21:54","date_gmt":"2023-11-13T05:21:54","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=14386"},"modified":"2023-11-02T10:15:25","modified_gmt":"2023-11-02T09:15:25","slug":"tenzin-rigdol-glos-artysty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=14386","title":{"rendered":"Tenzin Rigdol: G\u0142os artysty"},"content":{"rendered":"\n<p>Kiedy zaczynam my\u015ble\u0107 o sztuce, natychmiast przychodz\u0105 mi do g\u0142owy dwa s\u0142owa: <em>gjucel<\/em> i <em>citrakala<\/em>. Pierwsze, tybeta\u0144skie jest zbitk\u0105 wyraz\u00f3w <em>gjuma<\/em> (kt\u00f3ry oznacza iluzj\u0119, magi\u0119) oraz <em>cel<\/em> (umiej\u0119tno\u015b\u0107, zr\u0119czno\u015b\u0107, kunszt). Nasza sztuka ma wi\u0119c w sobie zdolno\u015b\u0107 czarowania \u2013 to nie tylko umiej\u0119tno\u015b\u0107 na\u015bladowania, gdy\u017c zawiera szczypt\u0119 magii, a przynajmniej \u015bwiadomo\u015b\u0107 bycia z\u0142ud\u0105.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>R\u00f3wnie fascynuj\u0105cy jest termin drugi, sanskrycki, na kt\u00f3ry sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa <em>citta<\/em> (\u015bwiadomo\u015b\u0107) oraz <em>kala<\/em> (\u015bmier\u0107, pusto\u015b\u0107, przesz\u0142o\u015b\u0107, przysz\u0142o\u015b\u0107, czas). Tutaj sztuka jest zatem umy\u015blnym aktem tkania w czasie.<\/p>\n<p>W obu przypadkach sztuka bierze si\u0119 z okre\u015blonego przymiotu \u015bwiadomo\u015bci \u2013 wynosz\u0105cego j\u0105 na ten pu\u0142ap \u2013 tw\u00f3rcy. Kiedy pytam sam siebie, czym jest, widz\u0119, jak bardzo zale\u017cy to od czasu i etapu procesu tw\u00f3rczego. Doznanie (a wi\u0119c i reakcja) na widok w\u0142asnego obrazu w hongko\u0144skiej galerii r\u00f3\u017cni si\u0119 zasadniczo od odczu\u0107, jakie mia\u0142em, wodz\u0105c p\u0119dzlem po p\u0142\u00f3tnie.<\/p>\n<p>Jeszcze innej odpowiedzi udzieli\u0142bym, cofaj\u0105c si\u0119 w czasie do poprzedzaj\u0105cej dzia\u0142anie chwili obmy\u015blania kompozycji. Uwa\u017cam, \u017ce istnieje wiele wr\u00f3t do do\u015bwiadczania niuans\u00f3w sztuki przez artyst\u0119, ale dzi\u015b skupiamy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na owocu, dziele czy raczej produkcie.<\/p>\n<p>Wydaje mi si\u0119, \u017ce ta bardzo ograniczona perspektywa cz\u0119sto odbiera widzowi mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczestniczenia w procesie tworzenia sztuki. Dla mnie jej do\u015bwiadczanie obejmuje ca\u0142\u0105 podr\u00f3\u017c od pierwszej my\u015bli przez nadawanie kszta\u0142tu po finalny produkt.<\/p>\n<p>Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce to wyobcowanie, odej\u015bcie od aktywnego uczestnictwa w procesie tworzenia w\u0142asnej sztuki, dotyka dzi\u015b nawet wielu artyst\u00f3w. Czuj\u0119, \u017ce ma to zwi\u0105zek z naszymi naturalnymi preferencjami, przedk\u0142adaniem produktu nad proces produkcji, podczas gdy moim zdaniem do uprawiania sztuki nale\u017cy podchodzi\u0107 tak, jak do praktykowania w pustelni. Je\u015bli traktujesz tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jak trzyletnie odosobnienie medytacyjne, masz co\u015b ciekawego do powiedzenia i masz czym dzieli\u0107 si\u0119 ze \u015bwiatem.<\/p>\n<p>Zilustrowa\u0142bym to histori\u0105 o spotkaniu Buddy (uwa\u017canego za mistrza wszystkiego, a wi\u0119c i sztuki) z muzykiem.<\/p>\n<p>Pewnego razu Budda spotka\u0142 w lesie grup\u0119 ludzi i zauwa\u017cywszy, \u017ce jeden z nich ma zatkni\u0119ty za pasem flet, zapyta\u0142, czy m\u00f3g\u0142by na nim zagra\u0107. Otrzymawszy instrument, przy\u0142o\u017cy\u0142 go do warg, zamkn\u0105\u0142 oczy i wydoby\u0142 cudown\u0105 melodi\u0119.<\/p>\n<p>Kiedy sko\u0144czy\u0142, podni\u00f3s\u0142 lotosowe powieki i powiedzia\u0142, \u017ce ku w\u0142asnemu zdziwieniu gra lepiej, ni\u017c s\u0105dzi\u0142. Oniemia\u0142y muzyk ukl\u0105k\u0142 i poprosi\u0142, \u017ceby Budda zosta\u0142 jego nauczycielem. \u201eJe\u015bli chcesz dobrze gra\u0107 \u2013 us\u0142ysza\u0142 \u2013 skup si\u0119 nie na flecie, a na tym, kto go trzyma\u201d.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><em>Tenzin Rigdol (rocznik 1982) urodzi\u0142 si\u0119 w Nepalu, mieszka w Stanach Zjednoczonych jest jednym z najbardziej znanych tybeta\u0144skich malarzy<\/em>.<\/p>\n<p>Za \u201e<a href=\"https:\/\/www.journaloftibetanliterature.org\/index.php\/jtl\/article\/view\/49\/171\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Journal of Tibetan Literature<\/a>\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kiedy zaczynam my\u015ble\u0107 o sztuce, natychmiast przychodz\u0105 mi do g\u0142owy dwa s\u0142owa: gjucel i citrakala. Pierwsze, tybeta\u0144skie jest zbitk\u0105 wyraz\u00f3w gjuma (kt\u00f3ry oznacza iluzj\u0119, magi\u0119) oraz cel (umiej\u0119tno\u015b\u0107, zr\u0119czno\u015b\u0107, kunszt). Nasza sztuka ma wi\u0119c w sobie zdolno\u015b\u0107 czarowania \u2013 to nie tylko umiej\u0119tno\u015b\u0107 na\u015bladowania, gdy\u017c zawiera szczypt\u0119 magii, a przynajmniej \u015bwiadomo\u015b\u0107 bycia z\u0142ud\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14389,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[46],"class_list":["post-14386","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-sztuka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14386","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14386"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14386\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14391,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14386\/revisions\/14391"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14389"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}