Na zdj\u0119ciu by\u0142o sze\u015b\u0107 os\u00f3b przed poszarza\u0142ym i postrz\u0119pionym czarnym namiotem: kruchy siedemdziesi\u0119cioletni dziadek, pomarszczona jak stary but babcia, czterdziestokilkuletni m\u0119\u017cczyzna, dziewi\u0119tnastolatka w futrzanej czapie i dw\u00f3ch bosych dziesi\u0119ciolatk\u00f3w. Ch\u0142opcy u\u015bmiechali si\u0119 szeroko, najwyra\u017aniej podekscytowani pozowaniem do fotografii.<\/p>\n
<\/p>\n
W rogu automat nadrukowa\u0142 dat\u0119: 87.07.12.<\/p>\n
Zdj\u0119cie zrobi\u0142 Dord\u017ce, sekretarz w komitecie spraw cywilnych. Cz\u0119sto podsuwali\u015bmy sobie tematy do kreatywnego pisania.<\/p>\n
\u2013 Podoba ci si\u0119? \u2013 zapyta\u0142. \u2013 Inspiruje do si\u0119gni\u0119cia po pi\u00f3ro?<\/p>\n
Na wszelki wypadek spyta\u0142em, jak si\u0119 nazywa i gdzie mieszka ta rodzina.<\/p>\n
\u2013 Maj\u0105 na nazwisko Tengjam i mieszkaj\u0105, jako jedyni, w dolinie Jaklung. Wysoki nazywa si\u0119 Gonpo. Je\u015bli si\u0119 tam wybierasz, we\u017a dla nich zdj\u0119cie. Obieca\u0142em, \u017ce je dostan\u0105.<\/p>\n
Nast\u0119pnego ranka wskoczy\u0142em na konia i ko\u0142o po\u0142udnia dotruchta\u0142em do Jaklungu.<\/p>\n
\u2013 Zasta\u0142em wujka Tengjama? \u2013 zapyta\u0142em.<\/p>\n
\u2013 Tak, tak. Zachod\u017acie \u2013 uprzejmie zaprosi\u0142 mnie do \u015brodka wysoki m\u0119\u017cczyzna ze zdj\u0119cia.<\/p>\n
Stara kobieta bez s\u0142owa poda\u0142a pogi\u0119te wiadro jednemu z dw\u00f3ch wyrostk\u00f3w, kt\u00f3rzy nie spuszczali mnie z oka.<\/p>\n
Staruszek trzyma\u0142 praw\u0105 d\u0142o\u0144 za pazuch\u0105, a lew\u0105 r\u0119k\u0105 kr\u0119ci\u0142 m\u0142ynkiem modlitewnym, powtarzaj\u0105c bezg\u0142o\u015bnie modlitw\u0119. Gonpo zapyta\u0142, sk\u0105d jestem i co mnie sprowadza.<\/p>\n
\u2013 Przyjecha\u0142em z miasta i mam co\u015b dla was \u2013 odpar\u0142em, wyjmuj\u0105c zdj\u0119cie z notesu.<\/p>\n
\u2013 Ojciec, matka, patrzcie! \u2013 zawo\u0142a\u0142 dryblas.<\/p>\n
Dziadek Tengjam od\u0142o\u017cy\u0142 m\u0142ynek i wyci\u0105gn\u0105\u0142 szyj\u0119.<\/p>\n
\u2013 Jak \u017cywe! \u2013 wykrzykn\u0105\u0142. \u2013 Cudowne i niepoj\u0119te \u2013 doda\u0142, kr\u0119c\u0105c g\u0142ow\u0105 i zn\u00f3w si\u0119gaj\u0105c po m\u0142ynek.<\/p>\n
\u2013 Poka\u017c \u2013 poprosi\u0142a kobieta i wyci\u0105gn\u0119\u0142a r\u0119k\u0119 po fotografi\u0119. Obejrza\u0142a j\u0105 i poda\u0142a ch\u0142opcu, zostawiaj\u0105c na papierze czarny odcisk kciuka.<\/p>\n
W namiocie le\u017ca\u0142o kilka starych owczych futer, skrzynia z jaczej sk\u00f3ry, dwa worki, dwie torby z m\u0105k\u0105, trzy wyszczerbione porcelanowe miski i trzy miseczki zakupione w Lhasie: ca\u0142y dobytek.<\/p>\n
Wyrostek, kt\u00f3ry pobieg\u0142 z wiadrem, wr\u00f3ci\u0142, rozchlapuj\u0105c wod\u0119. Kiedy zobaczy\u0142 zdj\u0119cie w r\u0119kach brata, pr\u00f3bowa\u0142 mu je wyrwa\u0107 i przedar\u0142 na p\u00f3\u0142. Gonpo wymierzy\u0142 dwa siarczyste razy. Ch\u0142opcy chwil\u0119 pop\u0142akali, ale zaraz przysn\u0119li, trzymaj\u0105c si\u0119 za g\u0142owy. Obaj mieli na szyi czerwone, wy\u015bwiechtane talizmany ze sznurka, kt\u00f3re natychmiast wzbudzi\u0142y moj\u0105 ciekawo\u015b\u0107.<\/p>\n
Kiedy herbata by\u0142a gotowa, babka rozsup\u0142a\u0142a i podsun\u0119\u0142a mi zawini\u0105tka z mas\u0142em i camp\u0105.<\/p>\n
\u2013 Cz\u0119stujcie si\u0119 \u2013 powtarza\u0142a, dolewaj\u0105c herbaty, jak tylko jej upi\u0142em.<\/p>\n
\u2013 Smacznego, jedzcie \u2013 rzuci\u0142 Gonpo. \u2013 Ja musz\u0119 do owiec.<\/p>\n
Po chwili do namiotu wszed\u0142 m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 na czarno-bia\u0142ym jaku.<\/p>\n
\u2013 Jak si\u0119 macie, dziadku Tengjamie \u2013 zagadn\u0105\u0142, k\u0142ad\u0105c na ziemi ci\u0119\u017ck\u0105 torb\u0119.<\/p>\n
\u2013 Dobrze \u2013 odrzek\u0142 stary. \u2013 A kto pyta?<\/p>\n
\u2013 To wujek Rabgje \u2013 westchn\u0105\u0142 Gonpo, kt\u00f3ry wr\u00f3ci\u0142 przywita\u0107 si\u0119 z przyjezdnym. \u2013 Siadaj, dajcie mu herbaty. Z matk\u0105 gorzej?<\/p>\n
\u2013 Nie, nawet si\u0119 jej polepszy\u0142o. Jak prze\u017cyli\u015bcie burz\u0119?<\/p>\n
\u2013 Na szcz\u0119\u015bcie grad nas omin\u0105\u0142. A co u was?<\/p>\n
\u2013 Szkoda s\u0142\u00f3w. Zgin\u0119\u0142o siedemna\u015bcie owiec.<\/p>\n
\u2013 Straszne. Gdyby nas to spotka\u0142o, poszliby\u015bmy na \u017cebry. Na Trzy Klejnoty, co si\u0119 wyrabia z t\u0105 pogod\u0105?!<\/p>\n
Jakby na podkre\u015blenie tych s\u0142\u00f3w nagle zagrzmia\u0142o.<\/p>\n
\u2013 Musz\u0119 jecha\u0107, zaraz b\u0119dzie znowu pada\u0107 \u2013 powiedzia\u0142 Rabgje i wyci\u0105gn\u0105\u0142 z torby kawa\u0142 mi\u0119sa. \u2013 To z zabitej wczoraj najt\u0142ustszej owcy \u2013 rzuci\u0142 jeszcze, wychodz\u0105c.<\/p>\n
\u2013 Wujku Rabgje \u2013 zapyta\u0142 Gonpo, kt\u00f3ry wsta\u0142, \u017ceby odprowadzi\u0107 go\u015bcia \u2013 kiedy planujecie odwiedziny Lamy w naszej wiosce?<\/p>\n
\u2013 Za dziesi\u0119\u0107 dni.<\/p>\n
\u2013 \u015awietnie. A mo\u017cecie mi po\u017cyczy\u0107 200 yuan\u00f3w? Kilka dni temu byli tu urz\u0119dnicy z miasta. Zrobili zdj\u0119cie i obiecali nam 500 yuan\u00f3w dotacji. Oddam, jak tylko dostan\u0119.<\/p>\n
\u2013 Oczywi\u015bcie, przyjed\u017a, kiedy chcesz \u2013 odpowiedzia\u0142 Rabgje i wsiad\u0142 na jaka, kt\u00f3ry poderwa\u0142 si\u0119, wymachuj\u0105c ogonem.<\/p>\n
Kiedy Gonpo ruszy\u0142 na pastwisko, pobieg\u0142em za nim i spyta\u0142em:<\/p>\n
\u2013 Wujku Gonpo, mog\u0119 z wami i\u015b\u0107? Chcia\u0142bym o co\u015b zapyta\u0107.<\/p>\n
\u2013 Oczywi\u015bcie.<\/p>\n
\u2013 Podobno byli\u015bcie bardzo bogaci, kiedy rozwi\u0105zano komun\u0119. Czy to prawda?<\/p>\n
\u2013 Mo\u017cna tak powiedzie\u0107 \u2013 w jego g\u0142osie brzmia\u0142a duma. \u2013 Kiedy rok po likwidacji komuny poszli\u015bmy na pierwsz\u0105 pielgrzymk\u0119 do Lhasy, nasza rodzina by\u0142a najzamo\u017cniejsza w wiosce. Po drugiej pielgrzymce plasowali\u015bmy si\u0119 w po\u0142owie, a po trzeciej i sprzedaniu wi\u0119kszo\u015bci zwierz\u0105t zosta\u0142o nam 300 yuan\u00f3w.<\/p>\n
\u2013 Ale teraz sytuacja si\u0119 zmieni\u0142a, prawda?<\/p>\n
\u2013 Patrz\u0105c z boku, mo\u017cna by orzec, \u017ce nie mamy co do garnka w\u0142o\u017cy\u0107, ale faktycznie pomno\u017cyli\u015bmy posiadane kiedy\u015b oszcz\u0119dno\u015bci.<\/p>\n
\u2013 To gdzie one s\u0105?<\/p>\n
\u2013 Na o\u0142tarzu D\u017co\u0142o Rinpoczego i w rejestrze Pana \u015amierci, Jamy.<\/p>\n
Zapad\u0142a cisza. Gdy dotarli\u015bmy do stadka kilkunastu owiec, Gonpo usiad\u0142 na trawie.<\/p>\n
\u2013 To wasze wszystkie zwierz\u0119ta? \u2013 zapyta\u0142em.<\/p>\n
Kiedy skin\u0105\u0142 g\u0142ow\u0105, przypomnia\u0142o mi si\u0119, co m\u00f3wili o gradzie i \u017cebrach.<\/p>\n
\u2013 Przys\u0142uguje wam pi\u0119\u0107 zapom\u00f3g? \u2013 zapyta\u0142em.<\/p>\n
\u2013 Jaki pom\u00f3r? \u2013 wykrzykn\u0105\u0142. \u2013 Wiadomo, \u017ce kto raz by\u0142 w Lhasie, jest strze\u017cony od nieszcz\u0119\u015b\u0107. A my byli\u015bmy tam trzy razy!<\/p>\n
Pospieszenie wyja\u015bni\u0142em, \u017ce musia\u0142 si\u0119 przes\u0142ysze\u0107.<\/p>\n
\u2013 A! Tak, przys\u0142uguje \u2013 odpowiedzia\u0142 ze \u015bmiechem.<\/p>\n
Niebo zasnu\u0142a czarna chmura, przypominaj\u0105ca okopcon\u0105 pokryw\u0119 na kotle. Mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce nawet zwierz\u0119ta nie mog\u0105 oddycha\u0107. Gonpo zdj\u0105\u0142 z szyi r\u00f3\u017caniec i zacz\u0105\u0142 mamrota\u0107 mantry. Nagle poczu\u0142em si\u0119 znu\u017cony i pospiesznie wr\u00f3ci\u0142em do domu.<\/p>\n
\u2013 Uda\u0142o si\u0119? \u2013 zapyta\u0142 Dord\u017ce, gdy po\u0142o\u017cy\u0142em przed nim kr\u00f3ciutki tekst. Nie odpowiedzia\u0142em.<\/p>\n
\u2013 Widzia\u0142e\u015b dziewczyn\u0119? \u2013 rzuci\u0142, sko\u0144czywszy czyta\u0107.<\/p>\n
\u2013 Nie.<\/p>\n
\u2013 Szkoda. Nie mia\u0142e\u015b szcz\u0119\u015bcia. Jest naprawd\u0119 \u0142adna. Okropna historia. Podczas trzeciej pielgrzymki mieli wypadek. Stary straci\u0142 r\u0119k\u0119, Gonpo \u017con\u0119, a ta zosta\u0142a oskalpowana. Moim zdaniem ci\u0105gle jest bardzo urodziwa, ale w\u0142osy nie odros\u0142y. Nikt si\u0119 jej przez to nie o\u015bwiadczy\u0142.<\/p>\n
Drzwi otworzy\u0142y si\u0119 z hukiem i do pokoju wpad\u0142 Pema Gjal. W \u017cyciu nie u\u0142o\u017cy\u0142 wiersza, ale uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za poet\u0119. Mia\u0142 osiem pseudonim\u00f3w literackich (Cangjang Gjaco, Cangsi Gadok, Czuki Gjalpo itd.) i naprawd\u0119 lubi\u0142 czyta\u0107. Przyszed\u0142 pogratulowa\u0107 naszemu gospodarzowi honorarium za opowiadanie \u201eZ\u0142ota rybka\u201d.<\/p>\n
\u2013 Dzi\u0119kuj\u0119! A skoro jeste\u015b \u201eliteratem\u201d, zanim wyci\u0105gn\u0119 flaszk\u0119, rzu\u0107 okiem na t\u0119 histori\u0119 \u2013 odpowiedzia\u0142 Dord\u017ce, podsuwaj\u0105c mu moje zapiski.<\/p>\n
\u2013 Po pierwsze \u2013 orzek\u0142 Pema, przeleciawszy tekst wzrokiem \u2013 nie ma tematu. Po drugie, nie ma bohatera. Po trzecie, nie ma pocz\u0105tku i ko\u0144ca. Po czwarte, nie ma w tym literatury, skoro to prawdziwi ludzie. Po pi\u0105te, nie ma tytu\u0142u, wi\u0119c nie przyci\u0105gnie \u017cadnego czytelnika.<\/p>\n
Sko\u0144czywszy wylicza\u0107, zapyta\u0142 o obiecan\u0105 flaszk\u0119.<\/p>\n
\u2013 Nie ma flaszki.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Cering Dhondup (rocznik 1961) pochodzi z Amdo i jest jednym z najwa\u017cniejszych tybeta\u0144skich pisarzy.
<\/em><\/p>\n