{"id":1471,"date":"2015-06-08T06:53:25","date_gmt":"2015-06-08T04:53:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/?p=1471"},"modified":"2015-06-11T10:38:27","modified_gmt":"2015-06-11T08:38:27","slug":"gurgon-kjab-dawni-kronikarze-o-wspolczesnym-tybecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=1471","title":{"rendered":"Gurgon Kjab: Dawni kronikarze o wsp\u00f3\u0142czesnym Tybecie"},"content":{"rendered":"

Gendun Czophel<\/a> zauwa\u017cy\u0142 kiedy\u015b, \u017ce tybeta\u0144skie obyczaje i praktyki cz\u0119\u015bciej ni\u017c my opisywali cudzoziemcy. \u201eCeni\u0105 tam \u2013 cytuje w <\/span>\u00bbBia\u0142ych anna\u0142ach\u00ab kronikarza dynastii Tang \u2013 wojownik\u00f3w. Synowie szanuj\u0105 ojc\u00f3w, a matki syn\u00f3w. M\u0119\u017cowie nie rozstaj\u0105 si\u0119 z no\u017cami, \u0142ukami i strza\u0142ami swymi. Wiod\u0105 m\u0142odzi, starsi pod\u0105\u017caj\u0105 za nimi. W wi\u0119kszym powa\u017caniu m\u0142odych raczej maj\u0105. M\u0105\u017c, co umiera ze staro\u015bci, nie budzi uznania, poleg\u0142ych za\u015b w bitwie czcz\u0105 jako bohater\u00f3w. Je\u015bli z rodu pad\u0142o w boju wielu, pancerz ich u wr\u00f3t zawieszaj\u0105 z dum\u0105\u201d. Czyta si\u0119 to dzisiaj z pewn\u0105 konsternacj\u0105. <\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Gdyby owych dziejopis\u00f3w nie zabra\u0142a \u015bmier\u0107, wr\u00f3ciwszy zn\u00f3w do Tybetu, napisaliby z pewno\u015bci\u0105 co\u015b takiego:<\/p>\n

\u201eNa zachodzie mieszka lud zwany Tybeta\u0144czykami. Ludzie to pro\u015bci, \u0142atwo zaprz\u0105c ich w s\u0142u\u017cb\u0119 obcym. Wobec swoich uczciwi nie s\u0105 i nie ufaj\u0105 sobie nawzajem. Za kr\u00f3la maj\u0105 mnicha, kt\u00f3ry straci\u0142 kraj i \u017cyje na obczy\u017anie, darz\u0105 go przecie\u017c niewzruszon\u0105 wiar\u0105. Maj\u0105 w\u0142asne litery, ale nie korzystaj\u0105 z nich nale\u017cycie. Posiadaj\u0105 bezlik szk\u00f3\u0142 buddyjskich, kt\u00f3re nieustannie o co\u015b si\u0119 wadz\u0105. Ukochali kamienie szlachetne, srebro i z\u0142oto. Cho\u0107 maj\u0105 ich u siebie pod dostatkiem, wol\u0105 kupowa\u0107 b\u0142yskotki od obcych, przep\u0142acaj\u0105c za nie. Hoduj\u0105 zwierz\u0119ta, nie chc\u0105 ich jednak sprzedawa\u0107 ani ubija\u0107. Jedzenie mi\u0119sa uznali za wyst\u0119pek, robi\u0105 to wi\u0119c po kryjomu. Og\u0142aszaj\u0105 najr\u00f3\u017cniejsze lokalne prawa, a m\u0105\u017c co je z\u0142amie, za kar\u0119 wdziewa kobiec\u0105 sukni\u0119 i idzie hen, pok\u0142on co krok sk\u0142adaj\u0105c. <\/span><\/p>\n

Nie ucz\u0105 si\u0119 \u017cadnego rzemios\u0142a ani zawodu, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby im zarobi\u0107 na \u017cycie. Zamiast tego zbieraj\u0105 maczu\u017cniki, kt\u00f3re zim\u0105 g\u0105sienic\u0105 b\u0119d\u0105c, latem zmieniaj\u0105 si\u0119 w grzyby. S\u0105 one tak drogie, \u017ce pozwalaj\u0105 pracowa\u0107 w roku ca\u0142ym ledwie miesi\u0105c.<\/p>\n

Kto w dzieci\u0144stwie dom opu\u015bci i w klasztorze buddyzm zg\u0142\u0119bia\u0107 zacznie, nazywany jest mnichem. Nie wolno takiemu mie\u0107 rodziny ni \u017cony. Na czele owych mnich\u00f3w stoi lama, kt\u00f3ry je\u015bli zechce, kobiet\u0119 mie\u0107 mo\u017ce. Ludzie nazywaj\u0105 j\u0105 \u201epartnerk\u0105\u201d i szacunkiem darz\u0105. Ze statusu swego lama korzysta nie tylko przez \u017cycie ca\u0142e, ale tak\u017ce po nim. W klasztorze swym jest lam\u0105 na zawsze. Je\u015bli mnich jaki mu tam uchybi, na poniewierk\u0119 wygnany zostaje.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Tybeta\u0144czyk\u00f3w uwielbia m\u00f3wi\u0107 o karmie. Cho\u0107 wesz\u0142o im to w nawyk, nikt o ni\u0105 naprawd\u0119 nie dba. Starsi wierni byli s\u0142owu swemu i zobowi\u0105zaniu, dzi\u015b jednak przysi\u0119ganie przychodzi im tak \u0142atwo jak jedzenie. M\u0142odzi zaklinaj\u0105 si\u0119 co drugie s\u0142owo. Je\u015bli zdarzy si\u0119 mi\u0119dzy nimi kto dzielny, tch\u00f3rze poczynaj\u0105 go strofowa\u0107 i beszta\u0107, p\u00f3ki nie umilknie. W m\u0142odszych jest odwaga, starsi umiej\u0105 j\u0105 jednak okie\u0142zna\u0107 i zgasi\u0107.<\/p>\n

Koczownicy opuszczaj\u0105 \u0142\u0105ki, a wie\u015bniacy przenosz\u0105 si\u0119 do miast. Po kilku latach z regu\u0142y staj\u0105 si\u0119 Chi\u0144czykami.<\/p>\n

Maj\u0105 wiele wsp\u00f3\u0142czucia dla obcych, a ci \u017cebrz\u0105 u nich, recytuj\u0105c mantry w miejscach publicznych. Je\u015bli nie umiej\u0105, starczy, \u017ce unios\u0105 kciuki.<\/p>\n

Obdarzeni s\u0105 dobr\u0105 pami\u0119ci\u0105, r\u00f3wnie \u0142atwo przychodzi im jednak zapominanie\u201d.<\/p>\n

Tak dzi\u015b opisaliby nas kronikarze Tang\u00f3w. My\u015blicie, \u017ce czytaj\u0105c to za tysi\u0105c lat, nasze wnuki te\u017c pyta\u0142yby: \u201eCzy oni naprawd\u0119 byli tacy dziwni?\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

kwiecie\u0144 2015<\/p>\n

 <\/p>\n

\"GurgonKjab\"<\/a><\/p>\n

Autor jest historykiem i pisarzem, autorem akademickiego podr\u0119cznika j\u0119zyka tybeta\u0144skiego. Pochodzi z Czency (chi\u0144. Jianza) w Amdo.<\/p>\n

Za Tibet Wed Digest<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gendun Czophel zauwa\u017cy\u0142 kiedy\u015b, \u017ce tybeta\u0144skie obyczaje i praktyki cz\u0119\u015bciej ni\u017c my opisywali cudzoziemcy. \u201eCeni\u0105 tam \u2013 cytuje w \u00bbBia\u0142ych anna\u0142ach\u00ab kronikarza dynastii Tang \u2013 wojownik\u00f3w. Synowie szanuj\u0105 ojc\u00f3w, a matki syn\u00f3w. M\u0119\u017cowie nie rozstaj\u0105 si\u0119 z no\u017cami, \u0142ukami i strza\u0142ami swymi. Wiod\u0105 m\u0142odzi, starsi pod\u0105\u017caj\u0105 za nimi. W wi\u0119kszym powa\u017caniu m\u0142odych raczej maj\u0105. M\u0105\u017c, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1472,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[27,52],"class_list":["post-1471","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-historia","tag-obyczaj"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1471","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1471"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1471\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1492,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1471\/revisions\/1492"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1472"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}