{"id":14773,"date":"2024-03-14T06:21:48","date_gmt":"2024-03-14T05:21:48","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=14773"},"modified":"2024-03-14T13:22:20","modified_gmt":"2024-03-14T12:22:20","slug":"encyklopedia-swiatyn-khamu-klasztor-lonto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=14773","title":{"rendered":"Encyklopedia \u015bwi\u0105ty\u0144 Khamu: Klasztor \u0141onto"},"content":{"rendered":"\n<p>Pierwotnie \u0141onto by\u0142o klasztorem bonu, dzi\u015b nie wiadomo jednak, kto go za\u0142o\u017cy\u0142. P\u00f3\u017aniej \u2013 czego \u015blady wci\u0105\u017c s\u0105 widoczne \u2013 nale\u017ca\u0142o do szko\u0142y njingma.<\/p>\n<p>Wedle ustnych przekaz\u00f3w chyl\u0105c\u0105 si\u0119 ku upadkowi \u015bwi\u0105tyni\u0119 uratowa\u0142 Sakja Triczen Taszi Rinczen, strzelaj\u0105c do niej z \u0142uku. Od tego czasu nazywano j\u0105 Lhanjing, \u201estar\u0105\u201d albo \u201eprzeszyt\u0105 strza\u0142\u0105\u201d.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Zmieni\u0107 \u0141onto w klasztor sakjapy mia\u0142, wracaj\u0105c do Tybetu z Chin, Drogyn Czogjal Pagpa (1235\u20131280). Je\u015bli to prawda, musia\u0142o do tego doj\u015b\u0107 w roku drewna i \u015bwini, w pi\u0105tym cyklu (1275\u20131276). W tym samym czasie ufundowano klasztor Dzongsar.<\/p>\n<p>W roku wody i \u015bwini, w czternastym cyklu (1863\u20131864) klasztor zosta\u0142 zniszczony przez armi\u0119 <a href=\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=11115\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Gonpo Tasziego<\/a> z Njarongu (1799\u20131865), kt\u00f3ra spali\u0142a wszystko poza g\u0142\u00f3wn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105. Mieszka\u0144cy okolicznych osad odbudowali jednak z czasem ka\u017cdy budynek i m\u00f3wi si\u0119, \u017ce odnowiony kompleks w niczym nie ust\u0119powa\u0142 poprzedniemu.<\/p>\n<p>Hierarchia<\/p>\n<p>Niewiele wiadomo o historii \u0141onto sprzed przej\u0119cia przez sakjap\u00f3w. Stara kronika zagin\u0119\u0142a, przez co nie mo\u017cemy powiedzie\u0107 nic pewnego.<\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wnym prze\u0142o\u017conym klasztoru by\u0142 Czodzie, \u201ePan Dharmy\u201d, kt\u00f3ry sta\u0142 na czele labrangu swojego imienia. Wybiera\u0142 go \u2013 spo\u015br\u00f3d czterech kandydat\u00f3w z klanu Kharmar \u2013 Sakja Trizin, g\u0142owa szko\u0142y, maj\u0105cej siedzib\u0119 w centralnym Tybecie. Przed chi\u0144skimi rz\u0105dami na tronie zasiada\u0142o trzynastu Czodzie. Najbardziej znanym by\u0142 uczony \u0141onto Khjenrab, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w 1889 roku i zmar\u0142 w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych.<\/p>\n<p>W sk\u0142ad kompleksu wchodzi\u0142a g\u0142\u00f3wna nawa ze stoma filarami, cztery \u015bwi\u0105tynie, kolegium, przestronny pa\u0142ac, skarbiec i kwatery mnich\u00f3w z 113 celami. W przykrytej poz\u0142acanym dachem \u015bwi\u0105tyni Dolmy, na przyk\u0142ad, sta\u0142y br\u0105zowe figury Sakja Pandity, Ati\u015bi, Buddy Majtrei i Dipamkary oraz nieco mniejsze pos\u0105gi Dwudziestu Jeden Tar i Szesnastu Arhat\u00f3w.<\/p>\n<p>Ruina<\/p>\n<p>W czasie rewolucji kulturalnej \u015bwi\u0105tynia Lhanjing i g\u0142\u00f3wna nawa s\u0142u\u017cy\u0142y za magazyn. Dzi\u0119ki temu budynki ocala\u0142y, niemniej zniszczono wi\u0119kszo\u015b\u0107 przechowywanych w nich skarb\u00f3w i przedmiot\u00f3w kultu. Pod kierunkiem Khenpo Cultrima Tenzina okoliczni \u015bwieccy i mnisi odbudowuj\u0105 wsp\u00f3lnie \u015bwi\u0105tynie, kolegium i plac debat. W \u0141onpo mieszka obecnie 160 duchownych, oddanych zachowaniu i praktykowaniu dawnych rytua\u0142\u00f3w.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Encyklopedi\u0119 \u015bwi\u0105ty\u0144 Khamu<em> wydrukowano w Kardze (chi\u0144. Ganzi) w 300 egzemplarzach \u201edo u\u017cytku wewn\u0119trznego\u201d. W 2024 roku w\u0142adze chi\u0144skie skaza\u0142y \u0141onpo \u2013 kt\u00f3rego cudem zachowane trzynastowieczne freski uznaje si\u0119 za jedne z najcenniejszych w Tybecie \u2013 na zag\u0142ad\u0119 w zwi\u0105zku z budow\u0105 zapory Kamtok (chi\u0144. Gangtuo) na Driczu (Jangcy). Plan zalania dw\u00f3ch wiosek i sze\u015bciu klasztor\u00f3w na obu brzegach rzeki \u2013 w Dege, w prowincji Sichuan oraz w Dzomdzie (chi\u0144. Jiangda), w Tybeta\u0144skim Regionie Autonomicznym \u2013 wywo\u0142a\u0142 masowe <a href=\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=14698\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">protesty<\/a> i fal\u0119 <a href=\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=14728\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">zatrzyma\u0144<\/a><\/em>.<\/p>\n<p>Za <a href=\"https:\/\/highpeakspureearth.com\/the-history-of-wontoe-monastery-in-the-encyclopedia-of-monasteries-and-temples-in-kham\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">High Peaks Pure Earth<\/a><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pierwotnie \u0141onto by\u0142o klasztorem bonu, dzi\u015b nie wiadomo jednak, kto go za\u0142o\u017cy\u0142. P\u00f3\u017aniej \u2013 czego \u015blady wci\u0105\u017c s\u0105 widoczne \u2013 nale\u017ca\u0142o do szko\u0142y njingma. Wedle ustnych przekaz\u00f3w chyl\u0105c\u0105 si\u0119 ku upadkowi \u015bwi\u0105tyni\u0119 uratowa\u0142 Sakja Triczen Taszi Rinczen, strzelaj\u0105c do niej z \u0142uku. Od tego czasu nazywano j\u0105 Lhanjing, \u201estar\u0105\u201d albo \u201eprzeszyt\u0105 strza\u0142\u0105\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14774,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[23,27,20],"class_list":["post-14773","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-buddyzm","tag-historia","tag-protesty-spoleczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14773","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14773"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14773\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14775,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14773\/revisions\/14775"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14773"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}