Urodzi\u0142am si\u0119 w typowej koczowniczej rodzinie w rejonie Czaro, w Ngabie. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 tamtejszych dzieci nie chodzi\u0142am do szko\u0142y i pas\u0142am zwierz\u0119ta. Od najm\u0142odszych lat s\u0142ysza\u0142am opowie\u015bci o naje\u017adzie \u201eczerwonych Chi\u0144czyk\u00f3w\u201d, kt\u00f3rzy wymordowali dziesi\u0105tki tysi\u0119cy naszych rodak\u00f3w oraz zmusili do opuszczenia kraju Dalajlam\u0119, opata klasztoru Kirti i wielu innych wielkich lam\u00f3w. Przepe\u0142niona \u017calem i smutkiem, modli\u0142am si\u0119 o wolno\u015b\u0107 Tybetu i powr\u00f3t Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci.<\/p>\n
<\/p>\n
Kiedy zacz\u0119\u0142am dostrzega\u0107, jak w\u0142adze chi\u0144skie szykanuj\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy staraj\u0105 si\u0119 piel\u0119gnowa\u0107 nasz\u0105 religi\u0119, obyczaje i j\u0119zyk, zastanawia\u0142am si\u0119, czy Narody Zjednoczone i rz\u0105dy innych pa\u0144stw zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z cierpie\u0144 i tragicznej sytuacji Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n
Przez ca\u0142y wrzesie\u0144 2015 roku rozmawia\u0142am o tym z Tenzin Dolm\u0105 \u2013 rodzon\u0105 siostr\u0105, z kt\u00f3r\u0105 pas\u0142am zwierz\u0119ta. Podj\u0105wszy decyzj\u0119, 21 pa\u017adziernika, ubrane po tybeta\u0144sku, o godzinie pi\u0119tnastej czasu peki\u0144skiego wysz\u0142y\u015bmy na \u201eulic\u0119 bohater\u00f3w\u201d z portretami Dalajlamy, wo\u0142aj\u0105c o wolno\u015b\u0107 Tybetu, d\u0142ugie \u017cycie i rych\u0142y powr\u00f3t Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci i Kirti Rinpoczego. Kilka minut p\u00f3\u017aniej us\u0142ysza\u0142y\u015bmy wycie syren i zosta\u0142y\u015bmy dogonione przez czterech albo pi\u0119ciu policjant\u00f3w, kt\u00f3rzy zacz\u0119li nas ucisza\u0107 i wyrwa\u0107 portrety. Szarpa\u0142y\u015bmy si\u0119 z nimi chwil\u0119, wykrzykuj\u0105c nasze has\u0142a, ale zosta\u0142y\u015bmy obezw\u0142adnione, skute, powleczone do furgonetki i zawiezione do aresztu w Ngabie, z kt\u00f3rego zabrali nas zaraz do Barkhamu.<\/p>\n
Przes\u0142uchiwano mnie przez sze\u015b\u0107 dni i nocy w ma\u0142ym pomieszczeniu, w kt\u00f3rym by\u0142o potwornie gor\u0105co. \u015aledczy zmieniali si\u0119 co kilka godzin, powtarzaj\u0105c pytania: kto nam kaza\u0142 wyj\u015b\u0107 na ulic\u0119, z kim o tym rozmawia\u0142y\u015bmy, sk\u0105d wzi\u0119\u0142y\u015bmy zdj\u0119cia Dalajlamy i czy mamy krewnych za granic\u0105? Policjanci bili i kopali, krzycz\u0105c, \u017ce jeste\u015bmy opozycj\u0105 i pope\u0142ni\u0142y\u015bmy ci\u0119\u017ckie przest\u0119pstwo. G\u0142odna i niewyspana, momentami czu\u0142am, \u017ce wola\u0142bym umrze\u0107. Funkcjonariusze bywali te\u017c mili i zapewniali, \u017ce je\u015bli powiemy prawd\u0119, zostaniemy potraktowane ulgowo i szybko odzyskamy wolno\u015b\u0107. Konsekwentnie powtarza\u0142am, \u017ce dzia\u0142a\u0142y\u015bmy same, nikt nas nie namawia\u0142 i nie zna\u0142 naszych plan\u00f3w.<\/p>\n
Potem zn\u00f3w nas przewieziono i sp\u0119dzi\u0142y\u015bmy sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy w areszcie okr\u0119gu Tasziling.<\/p>\n
W listopadzie 2016 roku \u2013 trzyna\u015bcie miesi\u0119cy po zatrzymaniu \u2013 stan\u0119\u0142y\u015bmy przed s\u0105dem ludowym w Troczu. Podczas rozprawy po raz pierwszy zobaczy\u0142am siostr\u0119. Na sali nie by\u0142o nikogo z rodziny, ale przyznano nam adwokatki, Chink\u0119 i Tybetank\u0119. Zosta\u0142y\u015bmy skazane na trzy lata wi\u0119zienia za \u201eseparatystyczne pod\u017ceganie, zagra\u017canie bezpiecze\u0144stwu pa\u0144stwa i popieranie kliki Dalaja\u201d.<\/p>\n
Po og\u0142oszeniu wyroku przewieziono nas do zak\u0142adu karnego \u201edla mniejszo\u015bci etnicznych\u201d, z kt\u00f3rego po trzech godzinach zosta\u0142y\u015bmy jednak zabrane do najwi\u0119kszego wi\u0119zienia kobiecego w Chengdu. Podobno trzymali tam wcze\u015bniej inne Tybetanki, ale teraz by\u0142y\u015bmy tylko my dwie (na sze\u015b\u0107 tysi\u0119cy osadzonych). Przez pierwsze trzy miesi\u0105ce \u0107wiczy\u0142y\u015bmy musztr\u0119, przechodzi\u0142y\u015bmy \u201eedukacj\u0119 patriotyczn\u0105\u201d i \u201estudiowa\u0142y\u015bmy\u201d konstytucj\u0119. Po \u201eegzaminie\u201d trafi\u0142y\u015bmy do obozu pracy; ja robi\u0142am miedziane kable, a siostra pude\u0142ka na papierosy, ale szybko przenie\u015bli nas do fabryki zegark\u00f3w.<\/p>\n
Po wyj\u015bciu dowiedzia\u0142y\u015bmy si\u0119, \u017ce bliscy regularnie wysy\u0142ali nam jedzenie i ubrania, ale nie dosta\u0142y\u015bmy \u017cadnej paczki. By\u0142y\u015bmy ci\u0105gle g\u0142odne, marz\u0142y\u015bmy zim\u0105 pod lichymi kocami i czu\u0142y\u015bmy si\u0119 dyskryminowane (tak\u017ce z powodu nieznajomo\u015bci chi\u0144skiego). Zwolniono nas 21 pa\u017adziernika 2018 roku po odbyciu ca\u0142ej kary. Kilka tygodni sp\u0119dzi\u0142y\u015bmy na komisariacie w Ngabie, czekaj\u0105c a\u017c w\u0142adze przygotuj\u0105 \u201ezobowi\u0105zania\u201d, kt\u00f3re musieli podpisa\u0107 rodzice. Rodzina trafi\u0142a na czarn\u0105 list\u0119, bo brat te\u017c siedzia\u0142 w wi\u0119zieniu.<\/p>\n
Zwolnienie nie oznacza\u0142o wolno\u015bci, tylko \u015bcis\u0142y doz\u00f3r. Ka\u017cdy, z kim mia\u0142y\u015bmy kontakt, by\u0142 od razu \u201epodejrzany\u201d. Cierpieli wszyscy krewni. Postanowi\u0142am uciec razem z ciotk\u0105 Cering Kji, kt\u00f3r\u0105 regularnie wzywano na przes\u0142uchania. Wyruszy\u0142y\u015bmy \u2013 nie wtajemniczaj\u0105c nikogo w nasze plany \u2013 13 maja 2023 roku. Po czterech dniach dotar\u0142y\u015bmy do o\u015brodka recepcyjnego w Nepalu, miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej by\u0142y\u015bmy w Dharamsali.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Dharamsala, 19 kwietnia 2024<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Namkji, uczestniczka fali symbolicznych protest\u00f3w na \u201eulicy bohater\u00f3w\u201d \u2013 epicentrum tybeta\u0144skich samospale\u0144, zainicjowanych przez mnich\u00f3w klasztoru Kirti w Ngabie (chi\u0144. Aba), w prowincji Sichuan \u2013 jest jedn\u0105 z nielicznych by\u0142ych wi\u0119\u017aniarek politycznych, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 dotrze\u0107 do Indii po \u201euszczelnieniu\u201d granicy przez w\u0142adze chi\u0144skie w 2008 roku<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Urodzi\u0142am si\u0119 w typowej koczowniczej rodzinie w rejonie Czaro, w Ngabie. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 tamtejszych dzieci nie chodzi\u0142am do szko\u0142y i pas\u0142am zwierz\u0119ta. Od najm\u0142odszych lat s\u0142ysza\u0142am opowie\u015bci o naje\u017adzie \u201eczerwonych Chi\u0144czyk\u00f3w\u201d, kt\u00f3rzy wymordowali dziesi\u0105tki tysi\u0119cy naszych rodak\u00f3w oraz zmusili do opuszczenia kraju Dalajlam\u0119, opata klasztoru Kirti i wielu innych wielkich lam\u00f3w. Przepe\u0142niona \u017calem i smutkiem, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14949,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[19,50,22],"class_list":["post-14946","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-protesty-polityczne","tag-uchodzcy","tag-wyroki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14946"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14948,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14946\/revisions\/14948"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14949"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}