Wszystkim wielkim \u015bwiatowym religiom \u2013 chrze\u015bcija\u0144stwu, islamowi, hinduizmowi, buddyzmowi \u2013 przy\u015bwieca jeden cel: osi\u0105gni\u0119cie trwa\u0142ego szcz\u0119\u015bcia. Ka\u017cda podkre\u015bla te\u017c znaczenie dobroci i prawo\u015bci, t\u0142umacz\u0105c, \u017ce osoby autentycznie religijne powinny stara\u0107 si\u0119 by\u0107 lepszymi lud\u017ami. Wszystkie propaguj\u0105 rozmaite doktryny, kt\u00f3re maj\u0105 pom\u00f3c w dokonaniu takiego przeobra\u017cenia. W tym sensie, co nale\u017cy zawsze podkre\u015bla\u0107, niczym si\u0119 od siebie nie r\u00f3\u017cni\u0105 i nie ma mi\u0119dzy nimi \u017cadnych sprzeczno\u015bci. My\u015blenie o nich w takich kategoriach zapobiega powstawaniu konflikt\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n
Istniej\u0105, rzecz jasna, r\u00f3\u017cnice filozoficzne. Na przyk\u0142ad idea wszechmocnego, niezmiennego stw\u00f3rcy k\u0142\u00f3ci si\u0119 z naukami buddyjskimi. Dla buddyst\u00f3w wszech\u015bwiat nie ma przyczyny, a zatem i tw\u00f3rcy, permanentnej, odwiecznie czystej istoty. To niew\u0105tpliwa sprzeczno\u015b\u0107. Niemniej, jak ju\u017c wspomnia\u0142em, moim zdaniem wszystkie te filozofie s\u0142u\u017c\u0105 jednemu celowi.<\/p>\n
Mamy wiele potraw o r\u00f3\u017cnych smakach. Jedne s\u0105 ostre, inne kwa\u015bne albo s\u0142odkie. Mog\u0105 by\u0107 przeciwstawne, nie ulega przecie\u017c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wszystkie przyprawia si\u0119 po to, \u017ceby smakowa\u0142y dobrze. Jedni, na przyk\u0142ad Hindusi i Tybeta\u0144czycy, lubi\u0105 rzeczy doprawione mocno, podczas gdy innym bardziej odpowiadaj\u0105 produkty delikatne. Taka r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jest cudownym wyrazem indywidualno\u015bci i prywatn\u0105 spraw\u0105.<\/p>\n
Po\u017cyteczna i pi\u0119kna wydaje si\u0119 te\u017c mnogo\u015b\u0107 doktryn religijnych. Jedni znajduj\u0105 oparcie i ukojenie w wizji wszechmocnego Boga, inni lepiej odnajduj\u0105 si\u0119 \u2013 i rozwijaj\u0105 duchowo \u2013 w poczuciu w\u0142asnego sprawstwa. Osobi\u015bcie nie widz\u0119 \u017cadnego problemu w si\u0119ganiu po to, co jest nam bli\u017csze i przez to bardziej pomocne.<\/p>\n
Co wi\u0119cej, sprzeczne doktryny znajdujemy tak\u017ce w \u0142onie samego buddyzmu. Dwie buddyjskie szko\u0142y filozoficzne, madhjamika i cittamatra, propaguj\u0105 teori\u0119 pusto\u015bci. Dwie inne, waibhasika i sautrantika, wyk\u0142adaj\u0105 brak samoistno\u015bci, co wcale nie jest to\u017csame z ide\u0105 szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych. Trudno m\u00f3wi\u0107, \u017ce nie ma r\u00f3\u017cnic, skoro jedni utrzymuj\u0105, \u017ce zjawiska s\u0105 puste, a drudzy widz\u0105 to inaczej. Co wi\u0119cej, dwie szko\u0142y wy\u017csze odmiennie obja\u015bniaj\u0105 pusto\u015b\u0107. Cittamatra m\u00f3wi o niedwoisto\u015bci podmiotu i przedmiotu, podczas gdy madhjamika odrzuca zarzuty o propagowanie idealizmu, utrzymuj\u0105c, \u017ce wszystko ma natur\u0119 umys\u0142u. Nie koniec na tym. Madhjamika dzieli si\u0119 dalej na prasangik\u0119 i swatantrik\u0119, kt\u00f3re te\u017c s\u0105 w konflikcie (druga twierdzi wbrew pierwszej, \u017ce rzeczy istniej\u0105 za spraw\u0105 w\u0142a\u015bciwych sobie cech). S\u0142owem, nie ma nic z\u0142ego w filozoficznych dysputach, skoro prowadz\u0105 je sami buddy\u015bci.<\/p>\n
Termin \u201eprzyrodzony byt\u201d ma r\u00f3\u017cne konotacje. Czasem nazywa si\u0119 w ten spos\u00f3b natur\u0119 rzeczy. M\u00f3wimy, na przyk\u0142ad, \u017ce ogie\u0144 jest z natury \u201egor\u0105cy\u201d, a woda \u201emokra\u201d, odnosz\u0105c si\u0119 do rzeczy istniej\u0105cych. Jest jednak i nieistniej\u0105ca \u201enatura bytu\u201d \u2013 czyli teza, \u017ce rzeczy istniej\u0105 niezale\u017cnie, same z siebie i w sobie \u2013 kt\u00f3r\u0105 kwestionuje analiza madhjamiki. Ta skupia si\u0119 przede wszystkim na istnieniu niezale\u017cnym od nazywania, czyli sytuacji, w kt\u00f3rej okre\u015blona rzecz istnieje nie za spraw\u0105 poj\u0119ciowej my\u015bli, tylko w\u0142a\u015bciwej sobie natury czy te\u017c esencji. Wszystkie szko\u0142y buddyjskie z wyj\u0105tkiem prasangiki utrzymuj\u0105, \u017ce zjawiska nie s\u0105 jedynie nazwane, zawieraj\u0105c jak\u0105\u015b natur\u0119, \u201eprzyrodzony byt\u201d. W uj\u0119ciu prasangiki istnienie zjawisk \u2013 kt\u00f3re poza tym nic w sobie nie maj\u0105 \u2013 sprowadza si\u0119 natomiast do okre\u015blenia poj\u0119ciow\u0105 my\u015bl\u0105.<\/p>\n
Sk\u0105d zatem bierze si\u0119 z\u0142udzenie, \u017ce rzeczy istniej\u0105 same z siebie? Wszystko, co ukazuje si\u0119 umys\u0142owi, wydaje si\u0119 faktycznie istnie\u0107 jako takie. Kiedy, na przyk\u0142ad, patrzycie na mnie, Dalajlama zdaje si\u0119 istnie\u0107 samodzielnie i niezale\u017cnie. Posta\u0107, kt\u00f3ra zasiada na poduszce, nie sprawia wra\u017cenia wy\u0142\u0105cznie nazwanej, najwyra\u017aniej co\u015b w sobie maj\u0105c. Gdyby jednak tak by\u0142o, mogliby\u015bcie znale\u017a\u0107 w niej prawdziwego Dalajlam\u0119. Musicie wi\u0119c odpowiedzie\u0107 sobie na pytanie, czy da si\u0119 wskaza\u0107 rzecz, kt\u00f3rej szukacie. Je\u015bli nie, trzeba skonstatowa\u0107, \u017ce nie istnieje ona sama z siebie, a nadana jej podstawie nazwa nie wzi\u0119\u0142a si\u0119 z zawartej tam istoty. Inny s\u0142owy, nie jest taka, na jak\u0105 wygl\u0105da\u0142a \u2013 i mo\u017cna spyta\u0107, czy w og\u00f3le istnieje.<\/p>\n
Nie da si\u0119 jednak obroni\u0107 tezy o ca\u0142kowitym nieistnieniu rzeczy. Istniej\u0105 one nominalnie. Skoro nie same w sobie, to tylko tak, jak okre\u015bla je podmiot, poj\u0119ciowy umys\u0142. Przedmiot nie mo\u017ce istnie\u0107 inaczej, ni\u017c przyjmuje to my\u015bl. Niemniej nie odbieramy zjawisk tak, jakby by\u0142y one tylko poj\u0119ciowo okre\u015blonymi bytami. Wydaje si\u0119 nam, \u017ce istniej\u0105 same z siebie. I pope\u0142niamy b\u0142\u0105d, wierz\u0105c pozorom.<\/p>\n
Jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy opacznym biernym postrzeganiem zjawisk, a aktywnym dowodzeniem, \u017ce tak by\u0107 musi \u2013 mi\u0119dzy ignorancj\u0105 przyrodzon\u0105, pasywn\u0105, a intelektualn\u0105, nabyt\u0105 \u2013 i mo\u017cna j\u0105 stopniowo przejrze\u0107. Rzeczy nie s\u0105 takie, jakie si\u0119 nam wydaj\u0105. Odbieraj\u0105c je niezgodnie z ich prawdziw\u0105 natur\u0105, jeste\u015bmy w b\u0142\u0119dzie. Tkwimy, jak powiedziano, w u\u0142udzie.<\/p>\n
Tak to, w ogromnym uproszczeniu, wygl\u0105da. Sprawa nie jest prosta. Wymaga bardzo g\u0142\u0119bokiego namys\u0142u i wnikliwej analizy natury zjawisk. Do tego trzeba jednak bieg\u0142o\u015bci w dw\u00f3ch rodzajach medytacji: analitycznej i stabilizuj\u0105cej. Bez zbadania przedmiotu nic nie ustalimy, a nie zbadamy go i nie zobaczymy wyra\u017anie, nie skupiwszy si\u0119 na nim bez reszty. Nic wi\u0119c nie zwojujemy bez analizy i koncentracji. Co wi\u0119cej, do zrozumienia rzeczywisto\u015bci potrzeba zas\u0142ugi. Tylko dzi\u0119ki tym czynnikom mo\u017cemy pog\u0142\u0119bi\u0107 zrozumienie pusto\u015bci. Podkre\u015blmy: z czasem. W tej kwestii nie ma mowy o po\u015bpiechu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wszystkim wielkim \u015bwiatowym religiom \u2013 chrze\u015bcija\u0144stwu, islamowi, hinduizmowi, buddyzmowi \u2013 przy\u015bwieca jeden cel: osi\u0105gni\u0119cie trwa\u0142ego szcz\u0119\u015bcia. Ka\u017cda podkre\u015bla te\u017c znaczenie dobroci i prawo\u015bci, t\u0142umacz\u0105c, \u017ce osoby autentycznie religijne powinny stara\u0107 si\u0119 by\u0107 lepszymi lud\u017ami. Wszystkie propaguj\u0105 rozmaite doktryny, kt\u00f3re maj\u0105 pom\u00f3c w dokonaniu takiego przeobra\u017cenia. W tym sensie, co nale\u017cy zawsze podkre\u015bla\u0107, niczym si\u0119 od […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15098,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[23,49],"class_list":["post-15097","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-buddyzm","tag-dalajlama"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15097","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15097"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15097\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16568,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15097\/revisions\/16568"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15098"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}