Po czterech dniach igrzysk chi\u0144skie media uznaj\u0105 rywalizacj\u0119 medalow\u0105 za rozstrzygni\u0119t\u0105, jednak w kraju praktycznie pozbawionym publicznych basen\u00f3w zwyci\u0119stwa w skokach do wody nie budz\u0105 wielkich emocji. Jak uczy Xu Guoqi, chi\u0144ski historyk ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, z\u0142oto z\u0142otu nier\u00f3wne: \u201eMiernikiem pozycji Chin w \u015bwiecie nie s\u0105 wyniki w rzucie dyskiem czy dziesi\u0119cioboju, ani nawet osza\u0142amiaj\u0105cy rozw\u00f3j gospodarczy tudzie\u017c postmodernistyczne drapacze chmur \u2013 tylko pi\u0142ka no\u017cna. A tu jeste\u015bmy ju\u017c nie chorym cz\u0142owiekiem Azji, lecz ca\u0142ej planety\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
Nasza futbolowa tragedia ma wymiar epicki. Od ko\u0144ca lat siedemdziesi\u0105tych, kiedy Chiny wysz\u0142y z cienia po dekadach narzuconej sobie izolacji, awansowali\u015bmy do Pucharu \u015awiata tylko raz, w dwa tysi\u0105ce drugim roku. Niedawno, w czerwcu, przegrali\u015bmy kolejne eliminacje. Symbolicznie, wschodz\u0105ce mocarstwo zosta\u0142o pokonane przez pa\u0144stwo upad\u0142e, Irak.<\/p>\n
To pasmo kl\u0119sk prowokuje do dyskusji o m\u0119sko\u015bci Chi\u0144czyk\u00f3w, polityce, kulturze, spo\u0142ecze\u0144stwie, a nawet to\u017csamo\u015bci narodowej.<\/p>\n
Pi\u0142ka no\u017cna i ChRL tworz\u0105 mieszank\u0119 wybuchow\u0105: ta pi\u0119kna dyscyplina ma zdumiewaj\u0105c\u0105 zdolno\u015b\u0107 wstrz\u0105sania zbiorow\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 miliarda trzystu milion\u00f3w ludzi. W tym niezwykle niespokojnym roku, w kt\u00f3rym przez \u015bnie\u017cyce i katastrofalne trz\u0119sienie ziemi ludzie zacz\u0119li si\u0119 ba\u0107 wychodzi\u0107 z domu, wielk\u0105 karier\u0119 zrobi\u0142o powiedzonko: \u00bbW krytycznej chwili chi\u0144ska reprezentacja narodowa stan\u0119\u0142a na wysoko\u015bci zadania i udowodni\u0142a \u015bwiatu, \u017ce nie zmienia si\u0119 nic: przer\u017cn\u0119\u0142a\u00ab. Po meczu z Irakiem jedna z lokalnych gazet opublikowa\u0142a na pierwszej stronie wielki, czarny tytu\u0142: \u00bbNasza dru\u017cyna pi\u0142karska znowu przegra\u0142a. Nie mamy nic do powiedzenia\u00ab. To wszystko, \u017cadnego artyku\u0142u. Rzecz nies\u0142ychana w historii komunistycznej prasy chi\u0144skiej.<\/p>\n
Futbolowa tragedia ukazuje najwi\u0119kszy paradoks wsp\u00f3\u0142czesnych Chin. Z pozoru, z naszym wzrostem gospodarczym, nowym bogactwem, pokazowymi igrzyskami, bu\u0144czucznym \u201ejednym \u015bwiatem, jednym marzeniem\u201d, wydajemy si\u0119 kipie\u0107 energi\u0105 i entuzjazmem. Jeste\u015bmy przekonani, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 nale\u017cy do nas. Lecz na poziomie g\u0142\u0119bszym wielu Chi\u0144czyk\u00f3w \u2013 zw\u0142aszcza my, m\u0119\u017cczy\u017ani \u2013 jest nieszcz\u0119\u015bliwych, sfrustrowanych, podatnych na nag\u0142e ataki poczucia bezradno\u015bci i rezygnacji. A wszystko przez pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105.<\/p>\n
Czytelnik zdziwi si\u0119 zapewne, \u017ce nar\u00f3d, kt\u00f3ry tyle osi\u0105gn\u0105\u0142, mo\u017ce pogr\u0105\u017cy\u0107 w depresji futbol. W chi\u0144skiej kulturze poj\u0119ciem kluczowym jest jednak \u201etwarz\u201d, uczy si\u0119 nas te\u017c od ma\u0142ego, zw\u0142aszcza ch\u0142opc\u00f3w, \u017ce Chiny nie maj\u0105 sobie r\u00f3wnych. I nie wystarcza nam, \u017ce sami w to wierzymy \u2013 chcemy to s\u0142ysze\u0107 od innych.<\/p>\n
Tu wkracza futbol. Dyscyplina, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 nam najbardziej merytokratyczna i, nie b\u00f3jmy si\u0119 tego s\u0142owa, demokratyczna. Szans\u0119 na wygran\u0105 ma ka\u017cdy kraj \u2013 bogaty czy biedny, du\u017cy czy ma\u0142y. \u017badne pa\u0144stwo ani re\u017cim, nawet najpot\u0119\u017cniejszy, nie jest tu w stanie produkowa\u0107 zwyci\u0119zc\u00f3w jak, powiedzmy, Wschodnie Niemcy w ponurych czasach zimnowojennych olimpiad. Na boisku pi\u0142karskim \u2013 darwinizm spo\u0142eczny w postaci sportu \u2013 Chiny konfrontuj\u0105 si\u0119 z rodzin\u0105 narod\u00f3w.<\/p>\n
Nic dziwnego, \u017ce miliony Chi\u0144czyk\u00f3w uto\u017csamiaj\u0105 pi\u0142k\u0119 z honorem narodowym. Je\u015bli jednak ma si\u0119 kiepsk\u0105 reprezentacj\u0119, takie po\u0142\u0105czenie mo\u017ce doprowadzi\u0107 do tragedii. W osiemdziesi\u0105tym pi\u0105tym grali\u015bmy w Pekinie o awans do fina\u0142\u00f3w z Hongkongiem. Byli\u015bmy stuprocentowym faworytem. Stadion Ludowy wype\u0142ni\u0142o osiemdziesi\u0105t tysi\u0119cy kibic\u00f3w. Chiny, ma si\u0119 rozumie\u0107, przegra\u0142y. Ta pora\u017cka by\u0142a upokorzeniem szczeg\u00f3lnym. Dumny, antyimperialistyczny nar\u00f3d uleg\u0142 kolonii brytyjskiej. Na muraw\u0119 lecia\u0142y butelki i powyrywane \u0142awki, pryska\u0142y witryny, podpalano autobusy i samochody z tablicami ambasad. Pi\u0142karzy trzeba by\u0142o ratowa\u0107 przed t\u0142umem wielbicieli. Kiedy dru\u017cyn\u0119 uda\u0142o si\u0119 przewie\u017a\u0107 do o\u015brodka, kibice otoczyli budynek, intonuj\u0105c ze \u0142zami w oczach \u201eMi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0119\u201d z jej apelem do wykl\u0119tego ludu ziemi. My\u015blicie, \u017ce to wszystko? Przed czterema laty grali\u015bmy na tym samym stadionie z Japoni\u0105 o Puchar Azji. Chi\u0144scy kibice \u015bpiewali stare antyjapo\u0144skie pie\u015bni i skandowali: \u201eZabi\u0107! Zabi\u0107! Zabi\u0107!\u201d. Gdy Japo\u0144czycy, jak\u017ceby inaczej, wygrali, trybuny eksplodowa\u0142y. Palono japo\u0144skie flagi, pluto na rywali. Incydent odbi\u0142 si\u0119 szerokim echem, wywo\u0142uj\u0105c dyskusj\u0119 o sporcie i nacjonalizmie.<\/p>\n
Jedn\u0105 z przyczyn naszej nieszcz\u0119\u015bliwej mi\u0142o\u015bci do futbolu jest wiara, \u017ce to w\u0142a\u015bnie my wymy\u015blili\u015bmy t\u0119 dyscyplin\u0119. W czasach dynastii Song pewien wybitny pi\u0142karz pono\u0107 zosta\u0142 nawet premierem. W latach dwudziestych i trzydziestych poprzedniego stulecia nale\u017celi\u015bmy do najlepszych na kontynencie. Japonia mog\u0142a by\u0107 silniejsza militarnie, ale na boisku nie mia\u0142a z nami szans. Doskona\u0142ego napastnika Li Huitanga nazywano wtedy \u201epi\u0142karskim kr\u00f3lem Azji\u201d.<\/p>\n
Ale to tylko wspomnienia. Dzi\u015b jedynym jasnym punktem jest dru\u017cyna kobieca, \u201e\u017belazne R\u00f3\u017ce\u201d, kt\u00f3re radz\u0105 sobie doskonale, co tylko pogarsza spraw\u0119 i jeszcze bardziej upokarza m\u0119\u017cczyzn. Je\u015bli Chi\u0144czycy mogli wygrywa\u0107, dowodz\u0105c swej m\u0119sko\u015bci przed siedemdziesi\u0119ciu laty, co dzieje si\u0119 teraz? I dlaczego wypadamy tak marnie na tle kobiet?<\/p>\n
Niekt\u00f3rzy m\u0119drcy prawi\u0105, \u017ce \u017cyjemy w epoce kobiecego yin, i dumaj\u0105, co dolega naszemu yang. Inni dowodz\u0105, i\u017c problem wynika z faktu, \u017ce sport uprawia ledwie promil naszej pot\u0119\u017cnej populacji. S\u0105 i tacy, kt\u00f3rzy wykorzystuj\u0105 pi\u0142karski kryzys do wo\u0142ania o zmiany. Nie b\u0119dzie lepiej, s\u0142yszymy, p\u00f3ki nie zaprowadzi si\u0119 rz\u0105d\u00f3w prawa, przejrzystych zasad i radykalnych reform. Wedle tej diagnozy fundamentalnym problemem futbolu s\u0105 archaiczne rz\u0105dy partii komunistycznej. Nie brak te\u017c oskar\u017ce\u0144 o korupcj\u0119. I to nie tylko w\u015br\u00f3d s\u0119dzi\u00f3w, ale i zawodnik\u00f3w. Jeszcze inni eksperci obarczaj\u0105 win\u0105 nasz\u0105 kultur\u0119. Z pozoru, przekonuj\u0105, potrafimy gra\u0107 zespo\u0142owo \u2013 popatrzcie tylko na te tamy, kana\u0142y czy Wielki Mur \u2013 lecz w praktyce skomercjalizowane Chiny odwracaj\u0105 si\u0119 od wsp\u00f3lnych warto\u015bci. W takich czasach wszyscy chc\u0105 strzela\u0107 gole, a nie sta\u0107 na bramce. \u017badna z tych interpretacji nie przekonuje mnie do ko\u0144ca, wszystkie jednak daj\u0105 do my\u015blenia. Przegl\u0105damy si\u0119 w pi\u0142ce jak w lustrze, pytaj\u0105c o nasze miejsce przy \u015bwiatowym stole.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Sierpie\u0144 2008 roku<\/p>\n
Tekst nie traci na aktualno\u015bci; 5 wrze\u015bnia 2024 roku reprezentacja narodowa Chin przegra\u0142a 7:0 z Japoni\u0105 w eliminacjach mistrzostw \u015bwiata, co okrzykni\u0119to \u201enarodowym upokorzeniem\u201d.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Miernikiem pozycji Chin w \u015bwiecie nie s\u0105 wyniki w rzucie dyskiem czy dziesi\u0119cioboju, ani nawet osza\u0142amiaj\u0105cy rozw\u00f3j gospodarczy tudzie\u017c postmodernistyczne drapacze chmur \u2013 tylko pi\u0142ka no\u017cna. A tu jeste\u015bmy ju\u017c nie chorym cz\u0142owiekiem Azji, lecz ca\u0142ej planety. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15345,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[51],"class_list":["post-15342","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-chinczykow","tag-chiny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15342","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15342"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15342\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15349,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15342\/revisions\/15349"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15345"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}