Jestem dziwnie spokojny, \u017ce je\u015bli p\u0142ynie w was tybeta\u0144ska krew, podpiszecie si\u0119 pod tym obur\u0105cz.<\/p>\n
Raz, mamy nadziej\u0119, \u017ce zatwierdzi si\u0119 standardowy j\u0119zyk tybeta\u0144ski. Osiemdziesi\u0105t sze\u015b\u0107 procent Tybeta\u0144czyk\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce powinien by\u0107 nim dialekt lhaski. To klucz do p\u0142ynnej komunikacji rodak\u00f3w z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n
Dwa, mamy nadziej\u0119, \u017ce pa\u0144stwo zacznie uznawa\u0107 stopnie naukowe nadawane przez tybeta\u0144skie klasztory. Edukacja monastyczna ma u nas bardzo d\u0142ug\u0105 histori\u0119 i wi\u0119cej ni\u017c solidne podstawy metodologiczne. Przyklasztorne szko\u0142y wyda\u0142y wielu z najwybitniejszych uczonych tego kraju. Teraz, gdy pa\u0144stwo ignoruje te dyplomy, ich posiadacze nie dostan\u0105 etatu w szkole prywatnej ani w instytucji publicznej. Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce wsz\u0119dzie brakuje kompetentnych, my\u015bl\u0105cych ludzi. A sprawa jest prosta jak drut \u2013 dorampa: licencjat, cokrampa: magisterium, lharampa: doktorat.<\/p>\n
Trzy, mamy nadziej\u0119, \u017ce powstanie jednolity program edukacyjny dla ca\u0142ego Tybetu. Wszystkiego poza mandary\u0144skim nale\u017cy uczy\u0107 w j\u0119zyku ojczystym. W kilku regionach tego dopi\u0119to i mog\u0105 by\u0107 dumni z rezultat\u00f3w. Bariera j\u0119zykowa uniemo\u017cliwia wielu dzieciom przytomne uczestniczenie w lekcjach. Zapytaj tybeta\u0144skiego malca, po naszemu, ile jest jeden i jeden, a powie ci: dwa. Teraz powt\u00f3rz zabaw\u0119 po mandary\u0144sku. Dupa? Nazywamy te dzieciaki najm\u0142odszymi t\u0142umaczami na \u015bwiecie.<\/p>\n
Cztery, mamy nadziej\u0119, \u017ce tybeta\u0144ska historia, muzyka i sztuka ludowa znajd\u0105 drog\u0119 do program\u00f3w nauczania w pi\u0119ciu prowincjach.<\/p>\n
Pi\u0119\u0107, mamy nadziej\u0119, \u017ce tam, gdzie mieszkamy, na wsi czy w mie\u015bcie, powstan\u0105 tybeta\u0144skie szko\u0142y i uczelnie. Z powod\u00f3w materialnych wielu Tybeta\u0144czyk\u00f3w osiedla si\u0119 w chi\u0144skich metropoliach. Marz\u0105 o miejscach, w kt\u00f3rych ich dzieci dowiedzia\u0142yby si\u0119 czego\u015b o ojczystym j\u0119zyku i kulturze, plac\u00f3wek takich nie ma jednak w Qinghai, Sichuanie, Gansu ani Yunnanie. Wszyscy liczymy na to, \u017ce pa\u0144stwo si\u0119 wreszcie obudzi.<\/p>\n
Sze\u015b\u0107, mamy nadziej\u0119, \u017ce tybeta\u0144ski zostanie zadekretowany j\u0119zykiem urz\u0119dowym na naszych ziemiach. Teraz niby nim jest, ale nie jest. Rzu\u0107cie okiem na jakiekolwiek wa\u017cne spotkanie czy dokument. Mandary\u0144ski. Kropka.<\/p>\n
Siedem, mamy nadziej\u0119, \u017ce pa\u0144stwo pochyli si\u0119 nad tybeta\u0144skoj\u0119zyczn\u0105 telewizj\u0105. Dorobili\u015bmy si\u0119 program\u00f3w, kt\u00f3re ciesz\u0105 si\u0119 szalon\u0105 popularno\u015bci\u0105 w Qinghai oraz Tybeta\u0144skim Regionie Autonomicznym, pozostaj\u0105 jednak niedost\u0119pnie w Sichuanie, Gansu i Yunnanie. Zatem prosimy.<\/p>\n
Osiem, mamy nadziej\u0119, \u017ce ka\u017cdy Tybeta\u0144czyk pos\u0142any do szko\u0142y w Chinach b\u0119dzie uczony rodzimej historii i kultury.<\/p>\n
Dziewi\u0119\u0107, mamy nadziej\u0119, \u017ce pa\u0144stwo zacznie kszta\u0142ci\u0107, zawodowo, rzesze tybeta\u0144skich fachowc\u00f3w.<\/p>\n
Dziesi\u0119\u0107, mamy nadziej\u0119, \u017ce w Tybecie egzaminy \u2013 na urz\u0119dnika pa\u0144stwowego czy te\u017c pracownika bud\u017cet\u00f3wki \u2013 sk\u0142ada\u0107 mo\u017cna b\u0119dzie w j\u0119zyku ojczystym. P\u00f3ki co zajmuje to ledwie garstk\u0119 student\u00f3w; przekierowujemy ich pytania o \u201erozw\u00f3j\u201d do kategorii \u201efikcja\u201d.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
[Grudzie\u0144 2010 roku]<\/p>\n