![\"\"](\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Jieluobu-ChinskaWioska-Bhutan-KomitetPartii-Struktura-Tablica.png\")
<\/a><\/p>\n<\/p>\n
W tradycyjnych granicach Bhutanu \u2013 pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych od 21 wrze\u015bnia 1971 roku (miesi\u0105c d\u0142u\u017cej ni\u017c Chi\u0144ska Republika Ludowa) \u2013 stoj\u0105 ju\u017c 22 chi\u0144skie osady. Nic nie wskazuje, by by\u0142y owocem obiecywanych przez Pekin \u201eprzyjaznych i pokojowych konsultacji\u201d ani, jak okre\u015bla to Bhutan, \u201eprzyjaznej wsp\u00f3\u0142pracy\u201d.<\/p>\n
W 1998 roku Chiny i Bhutan zawar\u0142y traktat, gwarantuj\u0105cy \u201ewzajemne poszanowanie suwerenno\u015bci i integralno\u015bci terytorialnej\u201d oraz \u201eniepodejmowanie jednostronnych dzia\u0142a\u0144 w celu zmiany status quo na granicy\u201d. W 2015 roku chi\u0144scy \u017co\u0142nierze wkroczyli<\/a> na terytorium Bhutanu i zacz\u0119li tam wznosi\u0107 pierwsze budynki.<\/p>\n Z analizy zdj\u0119\u0107 satelitarnych wynika, \u017ce do tej pory Chiny zaj\u0119\u0142y dwa procent powierzchni Bhutanu, stawiaj\u0105c ponad 2200 zabudowa\u0144, w kt\u00f3rych mieszka obecnie siedem tysi\u0119cy os\u00f3b. Jak pisze w nowym raporcie<\/a> analityk Robert Barnett, \u201enic nie wskazuje, by Bhutan m\u00f3g\u0142 z tym co\u015b zrobi\u0107, a Pekin ponie\u015b\u0107 jakiekolwiek konsekwencje\u201d.<\/p>\n Chi\u0144skie wioski powstaj\u0105 w dw\u00f3ch rejonach. Osiem znajduje si\u0119 na zachodzie, w regionie, kt\u00f3ry na pocz\u0105tku XX wieku formalnie przekaza\u0142 Bhutanowi Trzynasty Dalajlama. Maj\u0105 one znaczenie strategiczne z uwagi na p\u0142askowy\u017c Doklam: 89 kilometr\u00f3w kwadratowych, kt\u00f3re s\u0105 \u201es\u0142abym punktem Indii\u201d i zapewniaj\u0105 Pekinowi przewag\u0119 w ewentualnym konflikcie z Delhi. Czterna\u015bcie innych pobudowano na p\u00f3\u0142nocnym wschodzie, w bejulu, \u201eukrytej krainie\u201d Khenpadzong i Menczumie. Te tereny nie maj\u0105 znaczenie strategicznego. Pekin zacz\u0105\u0142 zg\u0142asza\u0107 do nich pretensje dopiero w latach osiemdziesi\u0105tych XX wieku, \u017ceby mie\u0107 z czego \u201ezrezygnowa\u0107\u201d, pr\u00f3buj\u0105c wymusi\u0107 na Thimphu ust\u0119pstwa w Doklamie.<\/p>\n Presja Pekinu wydaje si\u0119 dzia\u0142a\u0107. Na nowych bhuta\u0144skich mapach Menczuma \u2013 zaj\u0119ta przez Chi\u0144czyk\u00f3w na pocz\u0105tku XXI wieku \u2013 nie jest ju\u017c oznaczana jako terytorium Bhutanu, cho\u0107 trzydzie\u015bci lat temu nale\u017ca\u0142a do niego nawet na mapach chi\u0144skich. Pierwsze medialne doniesienia o zaborze Menczumy pojawi\u0142y si\u0119 przed trzema laty. W marcu 2023 roku premier Bhutanu nazwa\u0142 je \u201efa\u0142szywymi\u201d. Nie znaczy to przecie\u017c, \u017ce by\u0142y nieprawdziwe w chwili publikacji, tylko \u017ce Bhutan najwyra\u017aniej \u201enie liczy ju\u017c na odzyskanie tych ziem\u201d.<\/p>\n Budowa o\u015bmiu osad w s\u0105siedztwie Doklamu jest elementem taktyki \u201ekonsolidacji\u201d, czyli tworzenia \u2013 jak na Morzu Po\u0142udniowochi\u0144skim \u2013 \u201efakt\u00f3w dokonanych\u201d, kt\u00f3rych druga strona nie jest w stanie zmieni\u0107 bez walki. Czterna\u015bcie wiosek na \u201etymczasowo okupowanym\u201d p\u00f3\u0142nocnym wschodzie pierwotnie mia\u0142o by\u0107 tylko kart\u0105 przetargow\u0105, ale w 2013 roku \u2013 gdy w\u0142adze w Thimphu og\u0142asza\u0142y, \u017ce \u201eporozumienie\u201d jest blisko \u2013 Chiny gwa\u0142townie przyspieszy\u0142y<\/a>, zaczynaj\u0105c stawia\u0107 790 zabudowa\u0144 w siedmiu nowych osadach i podnosz\u0105c administracyjnych status trzech starych \u201ewiosek\u201d do \u201emiast\u201d. Zdaniem Barnetta jest to \u201ekara\u201d dla Bhutanu za nieust\u0105pienie w sprawie Doklamu, czego Thimphu zrobi\u0107 nie mo\u017ce, gdy\u017c w 2007 roku zawar\u0142o z Indiami traktat, kt\u00f3ry zobowi\u0105zuje do \u201eniedopuszczania\u201d do sytuacji, \u201emog\u0105cych stanowi\u0107 zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa i interes\u00f3w drugiej strony\u201d.<\/p>\n Okrawany Bhutan \u2013 w przeciwie\u0144stwie do pa\u0144stw rejonu Morza Po\u0142udniowochi\u0144skiego \u2013 jest dla Chin formalnie \u201eprzyjacielem\u201d, wi\u0119c \u201ePekin toczy z Thimphu wojn\u0119 bez wroga\u201d (kt\u00f3rym Bhutan, cho\u0107by chcia\u0142, by\u0107 nie mo\u017ce ze wzgl\u0119du na dysproporcj\u0119 si\u0142). Bhuta\u0144czycy konsekwentnie popieraj\u0105 ChRL w ONZ i od pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych deklaruj\u0105 gotowo\u015b\u0107 rozwi\u0105zania \u201espor\u00f3w\u201d granicznych, jednak w Dolkamie maj\u0105 r\u0119ce zwi\u0105zane przez Indie, kt\u00f3re raczej nie zgodz\u0105 si\u0119 na \u017cadne ust\u0119pstwa wobec Pekinu.<\/p>\n Innymi s\u0142owy, walcz\u0105c o granic\u0119 i rywalizuj\u0105c z Delhi, Pekin uderza w Thimphu. Eksperci nie s\u0105 w stanie wyja\u015bni\u0107, po co Chiny ostentacyjnie zaprzeczaj\u0105 w\u0142asnej retoryce \u201epokojowego wsp\u00f3\u0142istnienia\u201d, buduj\u0105c ogromnym kosztem niczemu nies\u0142u\u017c\u0105ce \u201eobronne wioski<\/a>\u201d i \u201emiasta\u201d w odludnym p\u00f3\u0142nocno-wschodnim Bhutanie, kt\u00f3ry nie stanowi \u017cadnego zagro\u017cenia. Wed\u0142ug Barnetta robi\u0105 to, \u201ebo mog\u0105\u201d. Bhutan, Indie i spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa milcz\u0105 i udaj\u0105, \u017ce nie widz\u0105 zagarniania przez ChRL terytorium niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa \u2013 i ucierania si\u0119 nowej normy traktowania s\u0142abych przez silnych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Chiny gwa\u0142townie przyspieszy\u0142y budow\u0119 i rozbudow\u0119 \u201eobronnych\u201d osad na terenie Bhutanu, nie budz\u0105c wi\u0119kszego zainteresowania zagranicznych rz\u0105d\u00f3w i medi\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,17],"tags":[56,26,58],"class_list":["post-15472","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","category-hfpc","tag-indie","tag-polityka","tag-swiat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15472","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15472"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15472\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15474,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15472\/revisions\/15474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15472"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15472"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15472"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}