{"id":15742,"date":"2025-02-06T06:21:21","date_gmt":"2025-02-06T05:21:21","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=15742"},"modified":"2025-01-23T09:43:03","modified_gmt":"2025-01-23T08:43:03","slug":"gjal-dhondup-cuda-tybetanskiej-cywilizacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=15742","title":{"rendered":"Gjal Dhondup: Cuda tybeta\u0144skiej cywilizacji"},"content":{"rendered":"\n<p>W historii Tybetu mamy zatrz\u0119sienie rekord\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\n<p>Tybeta\u0144czycy (jeszcze jako spo\u0142ecze\u0144stwo pierwotne) jako pierwsi udomowili i hodowali konie, wynale\u017ali gr\u0119 w pi\u0142k\u0119 (polo, w VI wieku), modeli (w 779 roku, kiedy to buduj\u0105c klasztor Samje, wybrano reprezentatywne kobiety i m\u0119\u017cczyzn z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w, \u017ceby pozowali do pos\u0105g\u00f3w) i fast foody (campa).<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Mieli\u015bmy najd\u0142u\u017cej panuj\u0105c\u0105 dynasti\u0119 (ponad 1700 lat, od IX wieku przed do X wieku naszej ery), najdawniejsze uprawy prosa (pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy lat temu) i jako pierwsi posy\u0142ali\u015bmy student\u00f3w za granic\u0119 (Tonmi Sambhota wyruszy\u0142 w do Indii oko\u0142o 630 roku, ale w tym samym czasie uczy\u0142o si\u0119 tam \u2013 a tak\u017ce w Chinach Tang\u00f3w i w innych krajach \u2013 wielu m\u0142odych Tybeta\u0144czyk\u00f3w).<\/p>\n<p>Budowali\u015bmy pierwsze \u017celazne mosty, dzi\u0119ki kt\u00f3rym na drugi brzeg Driczu mog\u0142y przej\u015b\u0107 tysi\u0105ce \u017co\u0142nierzy, zdobili\u015bmy glin\u0119 tysi\u0105cem kolorowych wzor\u00f3w, byli\u015bmy mistrzami medycyny (z atlasami anatomicznymi i operowaniem oczu przy pomocy z\u0142otego no\u017ca), metalurgii oraz architektury (z cudami takimi jak Jumbu Lhakhang i Potala).<\/p>\n<p>Postawili\u015bmy najwi\u0119kszy pos\u0105g z br\u0105zu (w Taszilhunpo, wysokiego na ponad 26 metr\u00f3w Budd\u0119 Majtrej\u0119 z metrowymi palcami), eksponowali\u015bmy najwi\u0119ksze malowid\u0142a (gigantyczne thangki w wielu klasztorach), mamy najd\u0142u\u017csz\u0105 epopej\u0119 (ponad trzysta tom\u00f3w o kr\u00f3lu Gesarze), najd\u0142u\u017cej wystawian\u0105 oper\u0119 (od VII wieku), najstarszych listonoszy (ze srebrnymi dzwonkami ekspresowych kurier\u00f3w sprzed czternastu stuleci) oraz skarby takie jak per\u0142owa mandala z Potali, kt\u00f3re innym nawet si\u0119 \u015bni\u0142y.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W historii Tybetu mamy zatrz\u0119sienie rekord\u00f3w \u015bwiata. Tybeta\u0144czycy (jeszcze jako spo\u0142ecze\u0144stwo pierwotne) jako pierwsi udomowili i hodowali konie, wynale\u017ali gr\u0119 w pi\u0142k\u0119 (polo, w VI wieku), modeli (w 779 roku, kiedy to buduj\u0105c klasztor Samje, wybrano reprezentatywne kobiety i m\u0119\u017cczyzn z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w, \u017ceby pozowali do pos\u0105g\u00f3w) i fast foody (campa).<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15746,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[27,52],"class_list":["post-15742","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-historia","tag-obyczaj"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15742"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15745,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15742\/revisions\/15745"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15746"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}