Pytanie: Wasza \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107, serdeczne pozdrowienia. Chc\u0119 zapyta\u0107 o przysz\u0142o\u015b\u0107 religijnego przyw\u00f3dztwa w Tybecie. Co Wasza \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 s\u0105dzi o perspektywie \u201edw\u00f3ch nast\u0119pc\u00f3w\u201d, jak w przypadku XI Panczenlamy?<\/p>\n
<\/p>\n
Dalajlama: W 1969 roku o\u015bwiadczy\u0142em oficjalnie, \u017ce to Tybeta\u0144czycy zdecyduj\u0105 o ewentualnej potrzebie dalszego trwania instytucji Dalajlamy. W 1992 roku og\u0142osi\u0142em, \u017ce gdy nadejdzie czas zjednoczenia naszej diaspory i rodak\u00f3w w ojczy\u017anie, nie b\u0119d\u0119 piastowa\u0142 \u017cadnego stanowiska. Brzemi\u0119 odpowiedzialno\u015bci spocznie w\u00f3wczas na ludziach, kt\u00f3rzy obecnie kieruj\u0105 sprawami kraju. Na wychod\u017astwie od 2001 roku wybieramy przyw\u00f3dc\u00f3w Centralnej Administracji Tybeta\u0144skiej na pi\u0119cioletnie kadencje, nie przywi\u0105zuj\u0119 wi\u0119c wi\u0119kszej wagi do kwestii Dalajlamy. P\u00f3ki \u017cyj\u0119, robi\u0119, co mog\u0119. I na tym ko\u0144cz\u0105 si\u0119 moje zobowi\u0105zania i rozwa\u017cania. Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce bardziej ode mnie instytucj\u0105 Dalajlamy interesuje si\u0119 Komunistyczna Partia Chin. Tak, mo\u017ce to doprowadzi\u0107 do sytuacji podobnej do tej z dwoma Panczenlamami. Stworzy to jedynie dodatkowy problem, nie przynosz\u0105c \u017cadnego po\u017cytku.<\/p>\n
Pytanie: Co pan s\u0105dzi o XI Panczenlamie mianowanym przez rz\u0105d Chin?<\/p>\n
Dalajlama: Z tego co s\u0142ysz\u0119, jest bardzo inteligentny i ogromnie zainteresowany religi\u0105. Wielu ludzi traktuje go jednak podejrzliwie, zatem wszystko w jego r\u0119kach. By\u0142oby dobrze, gdyby okaza\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry uosabia tak znajomo\u015b\u0107 ksi\u0105g, jak wyrastaj\u0105ce z niej urzeczywistnienie, ducha nauczania oraz praktyki doktryny Buddy.<\/p>\n
Pytanie: Chcia\u0142bym zapyta\u0107 Wasz\u0105 \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 o spotkania przedstawicieli rz\u0105du tybeta\u0144skiego z chi\u0144skimi komunistami. Dlaczego nigdy nie przynosz\u0105 one \u017cadnych rezultat\u00f3w? O jakie kwestie od dziesi\u0119cioleci rozbija si\u0119 ten proces?<\/p>\n
Dalajlama: Rz\u0105d Chin oficjalnie twierdzi, \u017ce nie ma \u017cadnego \u201eproblemu Tybetu\u201d, tylko kwestia osoby Dalajlamy. Tymczasem ja nie prosz\u0119 o nic dla siebie. Tu idzie o podstawowe prawa sze\u015bciu milion\u00f3w Tybeta\u0144czyk\u00f3w, ich religi\u0119 i kultur\u0119 oraz o \u015brodowisko naturalne. Niepokoj\u0105 mnie te w\u0142a\u015bnie sprawy i o nich trzeba rozmawia\u0107. B\u0119dzie to mo\u017cliwe dopiero wtedy, gdy rz\u0105d centralny uzna istnienie problemu Tybetu i potrzeb\u0119 poszukiwania rozwi\u0105zania, jak zdaje si\u0119 to czyni\u0107 w przypadku Xinjiangu. Jestem gotowy do wsp\u00f3\u0142pracy, poniewa\u017c mamy takie same priorytety: rozw\u00f3j kraju, stabilizacj\u0119, przyja\u017a\u0144. R\u00f3\u017cni\u0105 nas jednak metody \u2013 rz\u0105d Chin zdaje si\u0119 chcie\u0107 narzuca\u0107 stabilizacj\u0119 si\u0142\u0105, my za\u015b uwa\u017camy, \u017ce powinna wyrasta\u0107 ona z poczucia zadowolenia i zaufania.<\/p>\n
Pytanie: Witam Wasz\u0105 \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107. Niezale\u017cnie od ewentualnych zwrot\u00f3w politycznych wci\u0105\u017c pog\u0142\u0119bia si\u0119 przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy zwyk\u0142ymi Tybeta\u0144czykami a Hanami. Wielu Tybeta\u0144czyk\u00f3w naiwnie uwa\u017ca, \u017ce jedynym problemem s\u0105 chi\u0144skie rz\u0105dy w Tybecie, podczas gdy my jeste\u015bmy ofiarami tego samego dyktatorskiego re\u017cimu. Co s\u0105dzi o tym Wasza \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107?<\/p>\n
Dalajlama: Nasze wzajemne relacje nie zacz\u0119\u0142y si\u0119 w 1949 czy 1950 roku, lecz trwaj\u0105 od ponad tysi\u0105ca lat. Raz by\u0142y doskona\u0142e, innym razem gorsze. Obecnie najlepsze nie s\u0105. Przyczyn\u0105 tego stanu rzeczy jest polityka rz\u0105du, nie ludzie. Dlatego te\u017c tak wa\u017cne s\u0105 dzi\u015b stosunki mi\u0119dzy nimi. W wolnych krajach, w kt\u00f3rych \u017cyj\u0105 Tybeta\u0144czycy i Chi\u0144czycy, staramy si\u0119 tworzy\u0107 wsp\u00f3lne stowarzyszenia \u2013 i to dzia\u0142a. Problem w tym, \u017ce dictum Deng Xiaopinga, kt\u00f3ry kaza\u0142 szuka\u0107 prawdy w faktach, pozostaje pustym frazesem. Hu Yaobang pr\u00f3bowa\u0142 zrozumie\u0107 sytuacj\u0119. O jego postawie, polegaj\u0105cej na poszukiwaniu prawdy w kontaktach z lud\u017ami, a nie urz\u0119dowych raportach, m\u00f3wi\u0142 niedawno [premier] Wen Jiabao. Wiele problem\u00f3w Chin bierze si\u0119 z braku badania rzeczywisto\u015bci w jawny, przejrzysty spos\u00f3b, co pomog\u0142oby cho\u0107by zmniejszy\u0107 korupcj\u0119.<\/p>\n
Pytanie: Inna sprawa. Czy ma pan spos\u00f3b na zapewnienie dobrych relacji mi\u0119dzy Tybeta\u0144czykami a Hanami?<\/p>\n
Dalajlama: Wiele podr\u00f3\u017cuj\u0119 i wsz\u0119dzie widz\u0119, \u017ce jeste\u015bmy takimi samymi lud\u017ami. Dzi\u0119ki temu z wszystkimi czuj\u0119 si\u0119 dobrze. Tybeta\u0144czyk\u00f3w i Chi\u0144czyk\u00f3w \u0142\u0105cz\u0105 w dodatku historyczne wi\u0119zi. Je\u015bli b\u0119dziemy wobec siebie szczerzy i zaczniemy rozmawia\u0107 jak r\u00f3wny z r\u00f3wnym, wszystkie problemy znikn\u0105. Ci\u0105gle spotykam si\u0119 z Chi\u0144czykami; s\u0105 otwarci i mog\u0119 si\u0119 do nich zbli\u017cy\u0107. K\u0142opoty rodz\u0105 si\u0119 z podejrze\u0144 i w\u0105tpliwo\u015bci \u2013 nie dotyczy to tylko naszych nacji, lecz ca\u0142ego \u015bwiata. I ten problem trzeba rozwi\u0105za\u0107. Ilekro\u0107 rozmawiam z lud\u017ami, powtarzam, \u017ce jeste\u015bmy tacy sami. R\u00f3\u017cnice religijne, kulturowe i j\u0119zykowe s\u0105 drugorz\u0119dne. Najwa\u017cniejsze jest nasze cz\u0142owiecze\u0144stwo. Kiedy by\u0142em w Pekinie w latach 1954-55, cz\u0119sto dyskutowa\u0142em o marksizmie. Podoba\u0142a mi si\u0119 idea internacjonalizmu.<\/p>\n