Cho\u0107 Ujgurzy znajduj\u0105 si\u0119 dzi\u015b w bardzo trudnym po\u0142o\u017ceniu i nie mog\u0105 liczy\u0107 na wsparcie, kt\u00f3re otrzymuj\u0105 Tybeta\u0144czycy, patrz\u0119 w przysz\u0142o\u015b\u0107 z optymizmem. Obawiam si\u0119, \u017ce Tybet ma wi\u0119kszym problem.<\/p>\n
<\/p>\n
Ujgurzy s\u0105 wytrwali. Nasza kultura i gospodarka prze\u017cyj\u0105 Chi\u0144czyk\u00f3w. Nasza tradycja, j\u0119zyk, muzyka, kuchnia pozostaj\u0105 nietkni\u0119te. U\u017cywamy nawet w\u0142asnych kosmetyk\u00f3w.<\/p>\n
Mam wra\u017cenie, \u017ce zmagaj\u0105c si\u0119 z t\u0105 sam\u0105 dyktatur\u0105 i kolonizacj\u0105, Tybeta\u0144czycy nie s\u0105 sobie tak wierni. Wielu \u2013 najwyra\u017aniej na w\u0142asne \u017cyczenie \u2013 wtr\u0105ca obce s\u0142owa i frazy do codziennych rozm\u00f3w, je ichnie jedzenie i nie tylko s\u0142ucha chi\u0144skiej muzyki, ale komponuje w\u0142asn\u0105 w tym stylu. Chi\u0144czycy lubi\u0105 zaw\u0142aszcza\u0107 tybeta\u0144sk\u0105 kultur\u0119 i przedstawia\u0107 jako w\u0142asn\u0105. Niby j\u0105 badaj\u0105, prowadz\u0105 tak zwane \u201estudia\u201d, ale jednocze\u015bnie interpretuj\u0105 i pisz\u0105 po swojemu na nowo, co zdaje si\u0119 nie przeszkadza\u0107 tybeta\u0144skim intelektualistom. W ten spos\u00f3b \u2013 celowo albo nie\u015bwiadomie \u2013 pozwalaj\u0105 oni, by kultura tybeta\u0144ska niespostrze\u017cenie przesi\u0105ka\u0142a chi\u0144skimi tre\u015bciami.<\/p>\n
To zatracanie w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci jest tragiczne i b\u0119dzie mia\u0142o straszne konsekwencje. Nie ma nic wa\u017cniejszego od ojczystej kultury. Je\u015bli si\u0119 przy niej nie trwa, to si\u0119 j\u0105 w mgnieniu oka traci.<\/p>\n
Tybeta\u0144czycy nagminnie zawieraj\u0105 mieszane ma\u0142\u017ce\u0144stwa. W Centralnym Uniwersytecie Narodowo\u015bci w Pekinie pracuje ich bardzo wielu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ma chi\u0144skich partner\u00f3w albo nie ma dzieci, kt\u00f3re s\u0105 nies\u0142ychanie wa\u017cne. Sam mam dwoje, \u017cona jest w trzeciej ci\u0105\u017cy. Rodzinom wielodzietnym bywa ci\u0119\u017cko, ale to konieczne po\u015bwi\u0119cenie. Powtarzam Ujgurom, \u017ce nie je\u015bli nie potrafi\u0105 nic wnie\u015b\u0107 do naszej sprawy, to niech przynajmniej robi\u0105 dzieci. Minimum jedno. Pochwal\u0119 si\u0119, \u017ce swoim czepialstwem doprowadzi\u0142em do tego, \u017ce praktycznie wszyscy znajomi \u2013 wykszta\u0142ceni ludzie, pracownicy akademiccy \u2013 maj\u0105 co najmniej dw\u00f3jk\u0119 dzieci.<\/p>\n
Tymczasem Tybeta\u0144czycy nie pal\u0105 si\u0119 do posiadania cho\u0107by jednego potomka. Wydaje mi si\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 waszych intelektualist\u00f3w zwyczajnie nie chce mie\u0107 dzieci.<\/p>\n
Cho\u0107 s\u0105 \u015bwiadomi swojego pochodzenia, wielu m\u0142odych Tybeta\u0144czyk\u00f3w wie bardzo ma\u0142o o w\u0142asnej kulturze i religii. Trudno nawet zgadn\u0105\u0107, czy s\u0105 wierz\u0105cy. Te niby tybeta\u0144skie szko\u0142y \u015brednie w r\u00f3\u017cnych regionach Chin asymiluj\u0105 dzieci z przera\u017caj\u0105c\u0105 skuteczno\u015bci\u0105. Potwierdzaj\u0105 to solidne badania.<\/p>\n
Uwa\u017cam, \u017ce Tybeta\u0144czycy powinni szuka\u0107 wi\u0119zi z krajami o pokrewnej kulturze: z Indiami, z Tajlandi\u0105. Kultura tybeta\u0144ska b\u0142yskawicznie si\u0119 sinizuje. Gro\u017aba asymilacji i wch\u0142oni\u0119cia jest najzupe\u0142niej realna. Tymczasem Ujgurzy maj\u0105 mocne oparcie w pa\u0144stwach \u015brodkowoazjatyckich, w poczuciu blisko\u015bci i identyfikacji, kt\u00f3re daj\u0105 wsp\u00f3lne korzenie. Pomaga to zachowa\u0107 dystans wobec Chi\u0144czyk\u00f3w, ich kultury i j\u0119zyka.<\/p>\n
Kolejny problemem jest stopie\u0144, w jakim Tybeta\u0144czycy zdaj\u0105 si\u0119 na Dalajlam\u0119. Kt\u00f3rego\u015b dnia go zabraknie. Co wtedy zrobicie? Gdzie si\u0119 zwr\u00f3cicie?<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
wrzesie\u0144 2009 roku<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Oser spisa\u0142a rozmow\u0119 z Ilhamem Tohti<\/a> \u2013 profesorem i dzia\u0142aczem spo\u0142ecznym skazanym<\/a> w 2014 roku na kar\u0119 do\u017cywotniego pozbawienia wolno\u015bci \u2013 na kilka dnia przed jego (pierwszym) aresztowaniem za krytykowanie krwawej pacyfikacji protest\u00f3w<\/a> w Urumczi.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Cho\u0107 Ujgurzy znajduj\u0105 si\u0119 dzi\u015b w bardzo trudnym po\u0142o\u017ceniu i nie mog\u0105 liczy\u0107 na wsparcie, kt\u00f3re otrzymuj\u0105 Tybeta\u0144czycy, patrz\u0119 w przysz\u0142o\u015b\u0107 z optymizmem. Obawiam si\u0119, \u017ce Tybet ma wi\u0119kszym problem.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16091,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[44,29,60],"class_list":["post-16088","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-jezyk","tag-oser","tag-sinizacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16088","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16088"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16088\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16090,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16088\/revisions\/16090"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16091"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16088"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16088"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16088"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}