{"id":16195,"date":"2025-06-19T06:21:38","date_gmt":"2025-06-19T04:21:38","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=16195"},"modified":"2025-06-20T07:37:18","modified_gmt":"2025-06-20T05:37:18","slug":"oser-moj-apel-o-rzetelne-dziennikarstwo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=16195","title":{"rendered":"Oser: M\u00f3j apel o rzetelne dziennikarstwo"},"content":{"rendered":"\n<p>Musz\u0119 odnie\u015b\u0107 si\u0119 do opublikowanego 16 czerwca <a href=\"https:\/\/cn.nytimes.com\/world\/20250616\/dalai-lama-age-birthday-tibet\/zh-hant\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">artyku\u0142u<\/a> z chi\u0144skoj\u0119zycznej wersji \u201eNew York Timesa\u201d.<\/p>\n<p>Pisz\u0105 tam, \u017ce \u201eDalajlama ma ju\u017c prawie dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat i tybeta\u0144ska diaspora martwi si\u0119 o przysz\u0142o\u015b\u0107 swojej nacji\u201d. Oburza mnie \u2013 jako Tybetank\u0119 \u2013 takie dziennikarstwo, przeinaczanie fakt\u00f3w i wyrywanie ich z kontekstu. To nie s\u0105 problemy z przek\u0142adem, tylko brak odpowiedzialno\u015bci w obliczu kwestii kluczowych dla przysz\u0142o\u015bci narodu.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Zacznijmy od tego, \u017ce \u201estan zdrowia Dalajlamy si\u0119 pogarsza i coraz rzadziej pojawia si\u0119 on publicznie\u201d. Nie ma to nic wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105. Cho\u0107 Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 ko\u0144czy dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat, niemal codziennie udziela audiencji wiernym i zagranicznym go\u015bciom. Jest w cudownej formie w por\u00f3wnaniu z innymi przyw\u00f3dcami politycznymi i religijnymi w tym wieku. Taka pisanina podsyca narracj\u0119 \u201ezbli\u017caj\u0105cego si\u0119 ko\u0144ca\u201d, kt\u00f3ra nie tylko jest fa\u0142szywa, ale stawia pod wielkim znakiem zapytania etyk\u0119 dziennikarzy.<\/p>\n<p>Po drugie, m\u00f3wi si\u0119 nam, \u017ce Dalajlama \u201estworzy\u0142 system biurokratyczny, kt\u00f3ry pozwoli\u0142 zachowa\u0107 rodzim\u0105 kultur\u0119 rozproszonym Tybeta\u0144czykom\u201d. To wyj\u0105tkowe \u015bwiadectwo braku zrozumienia historycznego kontekstu Gaden Phodrangu, istniej\u0105cej od XVII wieku instytucji politycznej i religijnej. Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 nie \u201estworzy\u0142\u201d \u017cadnego systemu, tylko dokona\u0142 g\u0142\u0119bokich reform ustrojowych. Doskonale \u015bwiadomy uwarunkowa\u0144 wygnania, z w\u0142asnej inicjatywy wycofywa\u0142 si\u0119 z politycznych prerogatyw, propaguj\u0105c demokracj\u0119. Innymi s\u0142owy, dokona\u0142 nies\u0142ychanie nowoczesnego wyboru w niewiarygodnie trudnych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n<p>Po trzecie, pisz\u0105, \u017ce \u201eDalajlama powiedzia\u0142 te\u017c, i\u017c jego inkarnacja mo\u017ce by\u0107 doros\u0142ym i niekoniecznie m\u0119\u017cczyzn\u0105\u201d. Serio? Kiedy to powiedzia\u0142? I w jakim kontek\u015bcie? Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 od lat prze\u0142amuje stereotypy, tak\u017ce dotycz\u0105ce wieku i p\u0142aci, ale to nie jest aktualne o\u015bwiadczenie i ma nie \u017cadnego zwi\u0105zku ze zbli\u017caj\u0105cymi si\u0119 okr\u0105g\u0142ymi urodzinami ani delikatn\u0105 spraw\u0105 sukcesji religijnej i politycznej. Fraza \u201epowiedzia\u0142 te\u017c\u201d mo\u017ce zosta\u0107 odczytana jako deklaracja, co \u2013 zwa\u017cywszy na skomplikowan\u0105 kwesti\u0119 reinkarnacji i globalne zainteresowanie \u2013 jest skrajnie nieodpowiedzialne i zwyczajnie g\u0142upie.<\/p>\n<p>Zadanie medi\u00f3w nie polega tylko na relacjonowaniu, ale tak\u017ce na pojmowaniu i \u2013 wiernym \u2013 t\u0142umaczeniu kontekstu. Tymczasem cytowany artyku\u0142 jest \u015bwiadectwem braku zrozumienia i wyj\u0105tkowej dezynwoltury w trzech kluczowych kwestiach: stanu zdrowia, ustroju i sukcesji. W tej sytuacji \u0142atwo mog\u0119 sobie wyobrazi\u0107 dodatkowe manipulowanie chi\u0144skim przek\u0142adem.<\/p>\n<p>Dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te urodziny Dalajlamy nie s\u0105 symbolem \u201eniepokoju\u201d ani \u201ezmartwienia\u201d, tylko okazj\u0105 do podsumowania narodowych do\u015bwiadcze\u0144 okupacji, wygnania, transformacji ustrojowej i duchowej wytrwa\u0142o\u015bci. Stan zdrowia Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci, plan sukcesji i systemowe reformy kryj\u0105 w sobie g\u0142\u0119bi\u0119 i si\u0142\u0119, o kt\u00f3r\u0105 nawet nie ociera si\u0119 to dziennikarstwo. Mam nadziej\u0119, \u017ce media b\u0119d\u0105 informowa\u0107 o Tybecie rzetelnie i z szacunkiem. New York Timesie, sta\u0107 ci\u0119 na wi\u0119cej. Jeste\u015bmy otwarci na dociekliwo\u015b\u0107 i krytyk\u0119, ale nie przek\u0142amania, przemilczenia i brak odpowiedzialno\u015bci za s\u0142owo.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/NYT-16Czerwca.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-16206\" src=\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/NYT-16Czerwca-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/NYT-16Czerwca-225x300.jpg 225w, https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/NYT-16Czerwca-768x1024.jpg 768w, https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/NYT-16Czerwca.jpg 1170w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Pekin, 17 czerwca 2025<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Musz\u0119 odnie\u015b\u0107 si\u0119 do opublikowanego 16 czerwca artyku\u0142u z chi\u0144skoj\u0119zycznej wersji \u201eNew York Timesa\u201d. Pisz\u0105 tam, \u017ce \u201eDalajlama ma ju\u017c prawie dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat i tybeta\u0144ska diaspora martwi si\u0119 o przysz\u0142o\u015b\u0107 swojej nacji\u201d. Oburza mnie \u2013 jako Tybetank\u0119 \u2013 takie dziennikarstwo, przeinaczanie fakt\u00f3w i wyrywanie ich z kontekstu. To nie s\u0105 problemy z przek\u0142adem, tylko brak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16196,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[49,29,26,58],"class_list":["post-16195","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-dalajlama","tag-oser","tag-polityka","tag-swiat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16195"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16195\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16207,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16195\/revisions\/16207"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16196"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}