Ledwie opad\u0142a fala tsunami, kt\u00f3re w marcu 2011 roku zabra\u0142o w Japonii ponad osiemna\u015bcie tysi\u0119cy os\u00f3b, mieszkaj\u0105cy w Indiach Dalajlama wyrazi\u0142 pragnienie obycia \u201epielgrzymki\u201d do Ishinomaki. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej by\u0142em z nim w praktycznie zr\u00f3wnanej z ziemi\u0105 rybackiej wiosce.<\/p>\n
<\/p>\n
Dalajlama wysiad\u0142 z samochodu i zacz\u0105\u0142 b\u0142ogos\u0142awi\u0107 setki ludzi, kt\u00f3rzy czekali wzd\u0142u\u017c drogi. Przytula\u0142 ich do serca, ociera\u0142 \u0142zy. Kiedy wszed\u0142 do cudem ocala\u0142ej \u015bwi\u0105tyni, zacz\u0105\u0142 opowiada\u0107 o swojej ucieczce z Tybetu w 1959 roku. Ka\u017cde \u017cycie naznaczone jest strat\u0105 \u2013 stwierdzi\u0142 \u2013 ale ka\u017cda chwila stanowi te\u017c szans\u0119 na nowy pocz\u0105tek.<\/p>\n
Ko\u0144cz\u0105cy w\u0142a\u015bnie dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat Dalajlama sta\u0142 si\u0119 kim\u015b w rodzaju globalnego lekarza umys\u0142u, sk\u0142adaj\u0105cego domowe wizyty na ka\u017cdym kontynencie. Mnich, kt\u00f3ry powtarza, \u017ce jego religi\u0105 jest dobro\u0107 i \u017ce trzeba b\u0119dzie zmieni\u0107 doktryn\u0119, je\u015bli nauka wyka\u017ce, i\u017c buddyzm si\u0119 myli, osi\u0105gn\u0105\u0142 niezwyk\u0142y status duchowego nauczyciela, s\u0142uchanego ponad podzia\u0142ami w coraz bardziej podzielonym \u015bwiecie. W epoce zaniku moralnego przyw\u00f3dztwa uosabia g\u0142os ekumenicznej m\u0105dro\u015bci i wsp\u00f3\u0142czucia, w kt\u00f3rym szukaj\u0105 pociechy i rady miliony wyznawc\u00f3w wszystkich tradycji.<\/p>\n
Urodzony w oborze trzy godziny marszu od najbli\u017cszej drogi, Tenzin Gjaco (bo takie nosi imi\u0119) jest pierwszym Dalajlam\u0105, kt\u00f3ry przekroczy\u0142 granic\u0119 Azji. Cz\u0119sto m\u00f3wi, \u017ce opu\u015bciwszy Tybet \u2013 aby zapobiec wybuchowi otwartej wojny z Chinami \u2013 znalaz\u0142 dom w ca\u0142ym \u015bwiecie. Wiem, \u017ce nie s\u0105 to czcze s\u0142owa, bo podr\u00f3\u017cowa\u0142em z nim od Okinawy do Los Angeles i od D\u017aajpuru do Zurychu. M\u00f3wimy o buddyjskim przyw\u00f3dcy, kt\u00f3ry ze z\u0142ami w oczach interpretuje przypowie\u015bci Jezusa i rozmawia z chrze\u015bcijanami o Ewangelii, rzeczniku \u201e\u015bwieckiej etyki\u201d i ochotniczym \u201eobro\u0144cy islamu\u201d, pytaj\u0105cym rabin\u00f3w, jak zachowa\u0107 kultur\u0119 na wygnaniu, i nazywaj\u0105cym si\u0119 \u201euczniem Indii\u201d w znacznej mierze hinduistycznym przybranym domu.<\/p>\n
Przyk\u0142ad, kt\u00f3ry by\u0142by inspiruj\u0105cy w ka\u017cdych okoliczno\u015bciach, ma szczeg\u00f3lne znaczenie w czasie, gdy wielu z nas jest rozdartych przez konkuruj\u0105ce ze sob\u0105 ideologie. Rozmawiaj\u0105c z nim regularnie od p\u00f3\u0142 wieku, wiem, \u017ce pierwszym impulsem Dalajlamy jest szukanie wsp\u00f3lnej p\u0142aszczyzny z ka\u017cdym \u2013 dzieckiem, \u017co\u0142nierzem, chi\u0144skim aparatczykiem \u2013 kogo spotka. Ka\u017cdy dzie\u0144 zaczyna od modlitwy w intencji \u201echi\u0144skich braci i si\u00f3str\u201d, pieczo\u0142owicie odr\u00f3\u017cniaj\u0105c cz\u0119sto heroiczne jednostki od rz\u0105du, kt\u00f3ry niszczy Tybet. I cho\u0107 jest jednym z najbardziej szanowanych duchowych przyw\u00f3dc\u00f3w, uwa\u017ca religi\u0119 za luksus, kt\u00f3ry \u2013 jak herbata \u2013 dodaje smak do niezb\u0119dnej do \u017cycia wody codziennej dobroci i odpowiedzialno\u015bci za innych.<\/p>\n
A przede wszystkim jest uosobieniem realizmu. Stoj\u0105c na czele swojego pa\u0144stwa od czwartego roku \u017cycia, nie dba o niepraktyczne wizje i romantyczne gesty. Doskonale wie, \u017ce w VIII wieku tybeta\u0144ska armia zaj\u0119\u0142a stolic\u0119 Chin, kt\u00f3re dzi\u015b stanowi\u0105 dla Tybetu \u015bmiertelne zagro\u017cenie. Doskonale rozumie, \u017ce nie ma wiecznych granic. By\u0142em z nim dziesi\u0119\u0107 razy w Japonii, sp\u0119dzaj\u0105c u jego boku ca\u0142e dnie. I zawsze najbardziej wzrusza\u0142 mnie moment, gdy wchodzili\u015bmy do pokoju pe\u0142nego zap\u0142akanych Chi\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy wydawali ci\u0119\u017cko zarobione pieni\u0105dze, \u017ceby wyjecha\u0107 z Republiki Ludowej i cho\u0107 przez chwil\u0119 ogl\u0105da\u0107 Dalajlam\u0119.<\/p>\n
Dla buddyst\u00f3w jest wielkim mistrzem, kt\u00f3ry powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na staro\u017cytne traktaty, wykazuje, \u017ce chronienie \u015brodowiska naturalnego stanowi powinno\u015b\u0107 ka\u017cdego cz\u0142owieka na Ziemi. Dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w jest jednym z trzech Dalajlam\u00f3w, kt\u00f3rzy pisali histori\u0119 narodu. A dla nas wszystkich \u2013 sumieniem \u015bwiata i uciele\u015bnieniem wiary w \u201ezdrowy rozs\u0105dek, empiryczne do\u015bwiadczenie i zdobycze nauki\u201d. Urodzony demokrata, w 2011 roku zrzek\u0142 si\u0119 ostatnich prerogatyw politycznych, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 rodak\u00f3w wola\u0142aby, \u017ceby decydowa\u0142 za nich. Cz\u0119sto powtarza, \u017ce mo\u017ce by\u0107 ostatnim Dalajlam\u0105 \u2013 cho\u0107 nie duchowym przyw\u00f3dc\u0105 Tybetu \u2013 gdy\u017c po jego \u015bmierci Pekin najprawdopodobniej osadzi na tronie partyjn\u0105 marionetk\u0119.<\/p>\n
To niezwyk\u0142y paradoks, \u017ce zak\u0142ada\u0142 tybeta\u0144skie klasztory i osiedla w Indiach i na ca\u0142ym \u015bwiecie, podczas gdy Tybet cierpia\u0142 w jarzmie obcego osadnictwa i niszczycielskiej polityki. Cho\u0107 w r\u00f3\u017cnych krajach uosabia otuch\u0119 i nadziej\u0119, jego rodak\u00f3w cierpienie popycha do samospale\u0144 i nawo\u0142ywania do zbrojnego oporu. Witany w wielu pa\u0144stwach jako honorowy go\u015b\u0107, nie mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107 do w\u0142asnej ojczyzny. Jednym z jego najcenniejszych dar\u00f3w \u2013 zw\u0142aszcza w tej epoce kr\u00f3tkiej koncentracji \u2013 jest wszak\u017ce pami\u0119tanie o szerszej perspektywie i my\u015blenie d\u0142ugoterminowe.<\/p>\n
Nazajutrz po przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla w 1989 roku, zasypa\u0142em go dziennikarskimi pytaniami. Cho\u0107 Tybeta\u0144czycy \u015bwi\u0119towali wsz\u0119dzie wielkie zwyci\u0119stwo, Dalajlama by\u0142 jak zawsze wywa\u017cony i dalekowzroczny. Zastanawia\u0142 si\u0119, czy zrobi\u0142 do\u015b\u0107, cho\u0107 z drugiej strony m\u00f3g\u0142 przecie\u017c tylko dzie\u0144 w dzie\u0144 dawa\u0107 z siebie wszystko, wierz\u0105c \u2013 jak jego nauczyciele Mahatma Gandhi i Martin Luther King \u2013 \u017ce ostatecznie zwyci\u0119\u017cy prawda. Za dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat (i w nast\u0119pnych stuleciach) b\u0119dzie pami\u0119tany jako jeden z pierwszych globalnych \u2013 i najbardziej wp\u0142ywowych \u2013 przyw\u00f3dc\u00f3w.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
5 lipca 2025<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n