\u017byjemy na wygnaniu od niemal pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu pi\u0119ciu lat \u2013 nak\u0142ada to na nas wielk\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/p>\n
Sytuacja w ojczy\u017anie jest tak z\u0142a, \u017ce protesty naszych rodak\u00f3w przybra\u0142y ju\u017c posta\u0107 samospale\u0144. Za sprzeciw wobec chi\u0144skich rz\u0105d\u00f3w wielu cierpi w wi\u0119zieniach. Niemniej ich duch pozostaje silny jak chyba nigdy wcze\u015bniej.<\/p>\n
<\/p>\n
Na nas, Tybeta\u0144czykach \u017cyj\u0105cych na wychod\u017astwie, w wolnym \u015bwiecie, spoczywa zatem przede wszystkim ogromna odpowiedzialno\u015b\u0107 wobec braci i si\u00f3str w kraju. Musimy ich tu reprezentowa\u0107, pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 rzecznik\u00f3w, ale aby\u015bmy mogli czyni\u0107 to godnie i autentycznie, winni\u015bmy sami czu\u0107 ogrom ich cierpienia i b\u00f3lu.<\/p>\n
W Polsce jest was niewielu, nie zmniejsza to przecie\u017c zakresu zobowi\u0105zania. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce zarejestrowali\u015bcie wreszcie formalnie spo\u0142eczno\u015b\u0107 i mo\u017cecie dzia\u0142a\u0107 w majestacie prawa.<\/p>\n
Nasza d\u0142uga historia i jej dziedzictwo \u2013 religia i kultura \u2013 daj\u0105 nam powody do s\u0142usznej dumy. Na wygnaniu dane mi by\u0142o spotyka\u0107 si\u0119 z przedstawicielami i przyw\u00f3dcami wielu innych religii i kultur \u2013 pozwala to tak\u017ce doceni\u0107 w\u0142asn\u0105 spu\u015bcizn\u0119 i u\u015bwiadamia, \u017ce rzeczywi\u015bcie mamy si\u0119 czym szczyci\u0107.<\/p>\n
W VII\u2013IX wieku w\u0142adali\u015bmy pot\u0119\u017cnym imperium, wed\u0142ug historyk\u00f3w por\u00f3wnywalnym z pa\u0144stwami stworzonymi przez Chi\u0144czyk\u00f3w i Mongo\u0142\u00f3w.<\/p>\n
W VIII wieku przyj\u0119li\u015bmy buddyzm. Kluczow\u0105 rol\u0119 w procesie przenoszenia nauk odegrali wielcy mistrzowie \u015aantarakszita i Kamala\u015bila, s\u0142ynni nauczyciele filozofii i logiki. W tym dziele mia\u0142 sw\u00f3j udzia\u0142 tak\u017ce Padmasambhawa, je\u015bli jednak idzie o doktryn\u0119, przek\u0142ady i tradycj\u0119 zakonn\u0105, najwa\u017cniejszy by\u0142 \u015aantarakszita, kt\u00f3ry mimo s\u0119dziwego wieku \u2013 w swej ogromnej dobroci i szczodro\u015bci \u2013 nauczy\u0142 si\u0119 nawet naszego j\u0119zyka.<\/p>\n
Rytua\u0142y s\u0105 rzecz jasne wa\u017cne i dobre, niemniej nie mo\u017cna ogranicza\u0107 si\u0119 do nich. Praktyka musi opiera\u0107 si\u0119 na zrozumieniu i wiedzy. Ju\u017c dawni mistrzowie upominali, \u017ce tantra nie zast\u0105pi studi\u00f3w.<\/p>\n
Odziedziczyli\u015bmy wi\u0119c niezwyk\u0142\u0105, pe\u0142n\u0105 tradycj\u0119 buddyjsk\u0105. Jest ona kompletna \u2013 w tym sensie, \u017ce nie musimy szuka\u0107 niczego poza ni\u0105, dysponujemy pe\u0142nym przekazem nauk buddyjskich.<\/p>\n
To tradycja wielkiego monastycznego uniwersytetu Nalanda \u2013 wiedzy i do\u015bwiadczenia, nie tylko rytua\u0142u. Lubi\u0119 j\u0105 nazywa\u0107 tradycj\u0105 filozofii buddyjskiej i buddyjskiej nauki umys\u0142u. Jest ona bezcenna i interesuj\u0105ca nie tylko dla nas, nasza wiedza na temat umys\u0142u i mechanizm\u00f3w jego dzia\u0142ania jest dzi\u015b przedmiotem bada\u0144 uczonych na ca\u0142ym \u015bwiecie, zw\u0142aszcza w Stanach Zjednoczonych.<\/p>\n
Drugim elementem naszego dziedzictwa, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 darem dla \u015bwiata, jest tradycyjna medycyna tybeta\u0144ska. Doskonale udokumentowane przypadki dowodz\u0105, \u017ce nasze leki potrafi\u0105 pom\u00f3c tam, gdzie medycyna alopatyczna okazuje si\u0119 wci\u0105\u017c bezradna.<\/p>\n
Podkre\u015blam raz jeszcze \u2013 buddyzm to nie tylko modlitwa i rytua\u0142. To logika, epistemologia, skarb, kt\u00f3rym winni\u015bmy si\u0119 dzieli\u0107, ale w tym celu najpierw musimy go pozna\u0107.<\/p>\n
Studia buddyjskie nie powinny by\u0107 \u2013 jak wci\u0105\u017c zdaje si\u0119 wierzy\u0107 wielu Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 domen\u0105 li tylko mnich\u00f3w i mniszek, ale ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. To moje nowe przes\u0142anie: macie by\u0107 buddystami na miar\u0119 XXI wieku, studiowa\u0107, debatowa\u0107, przekazywa\u0107 innym skarb naszego dziedzictwa.<\/p>\n
Nie wystarczy, \u017ce wydaje si\u0119 wam, i\u017c przyjmujecie schronienie w Buddzie, Dharmie i Sandze. Trzeba najpierw wiedzie\u0107, czym s\u0105 te Trzy Klejnoty. Kim jest Budda, czym jest Dharma, czym Sangha. Niekt\u00f3rzy s\u0105dz\u0105, \u017ce Sangha to po prostu ludzie w bordowych i \u017c\u00f3\u0142tych szatach. Nic bardziej b\u0142\u0119dnego, \u015bwiat jest dzi\u015b pe\u0142ny fa\u0142szywych lam\u00f3w, mamy ich zatrz\u0119sienie. Buddyzm to nauka przyczynowo\u015bci, karmy, przyczyny i skutku. Sk\u0105d bierze si\u0119 Budda, co czyni Budd\u0105? Pytam: wiecie? Nie wiecie, a musicie to wiedzie\u0107, \u017ceby nie wpada\u0107 w pu\u0142apk\u0119 \u015blepej wiary. Wiara musi si\u0119 zasadza\u0107 na znajomo\u015bci i zrozumieniu zasady przyczyny i skutku.<\/p>\n
Powtarzam: studia buddyjskie s\u0105 wam po prostu niezb\u0119dne. Stare traktaty omawiaj\u0105 r\u00f3\u017cne szko\u0142y my\u015blenia i filozofii, przybli\u017caj\u0105c mnogo\u015b\u0107 pogl\u0105d\u00f3w.<\/p>\n
Lamowie w szatach, jak d\u0142ugo tu jeste\u015bcie? [Jeden: \u201edrugi raz po kilkuletniej przerwie\u201d; drugi: \u201eod o\u015bmiu lat, po uko\u0144czeniu cz\u0119\u015bci programu studi\u00f3w w Drepungu\u201d.] Musicie studiowa\u0107 filozofi\u0119 i logik\u0119, debatowa\u0107. Nie wolno ogranicza\u0107 si\u0119 do odprawiania rytua\u0142\u00f3w i wr\u00f3\u017cenia. Macie zna\u0107 filozofi\u0119 i jej r\u00f3\u017cne szko\u0142y. Autentyczna praktyka stoi w\u0142a\u015bnie na tym fundamencie.<\/p>\n
Przypomnia\u0142em t\u0119 anegdot\u0119 przed kilkoma dniami w Stanach Zjednoczonych: do klasztoru w Khamie przychodz\u0105 pielgrzymi, pytaj\u0105 o opata, a jego mnich odpowiada, \u017ce poszed\u0142 straszy\u0107 wie\u015bniak\u00f3w. Buddyzm to nie jest przera\u017canie piek\u0142ami ani \u015blepa wiara.<\/p>\n
Jeszcze jedno \u2013 cz\u0119sto zaczyna si\u0119 udzielanie nauk od podkre\u015blenia znaczenia lamy, nauczyciela. Uwa\u017cam, \u017ce nie jest to w\u0142a\u015bciwe, poniewa\u017c mo\u017ce by\u0107 rozumiane opacznie. Jako ch\u0119\u0107 wywy\u017cszenia si\u0119, wyniesienia nad innych. Nie ma w tym sensu ani po\u017cytku. Nauki winaji m\u00f3wi\u0105 o roli mnich\u00f3w, podkre\u015blaj\u0105 znaczenie wyrzeczenia i status gelong\u00f3w \u2013 oraz widzenia ich w spos\u00f3b czysty \u2013 ale ludzie musz\u0105 rozumie\u0107 te pouczenia nale\u017cycie, w kontek\u015bcie, bowiem ma to by\u0107 pomoc\u0105 w\u0142a\u015bnie dla nich i dla ich praktyki.<\/p>\n