{"id":16418,"date":"2025-08-11T06:21:00","date_gmt":"2025-08-11T04:21:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=16418"},"modified":"2025-08-12T07:48:59","modified_gmt":"2025-08-12T05:48:59","slug":"cering-jangzom-nasze-oddanie-dla-dalajlamy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=16418","title":{"rendered":"Cering Jangzom: Nasze oddanie dla Dalajlamy"},"content":{"rendered":"\n

Przyjazd do Dharamsali jest s\u0142odki i ci\u0119\u017cki niczym zanurzenie si\u0119 w miodzie. Dla tybeta\u0144skiej diaspory ten zat\u0142oczony kurort w indyjskich Himalajach pe\u0142ni rol\u0119 stolicy udr\u0119czonego narodu. W cieniu g\u00f3r Tybetu nasi dziadowie stworzyli dom dla tysi\u0119cy rodak\u00f3w uciekaj\u0105cych przed chi\u0144skim okupantem. Na tutejszych straganach sprzedaje si\u0119 momo<\/em> i laphing<\/em>, mnisi i tury\u015bci okr\u0105\u017caj\u0105 \u015bwi\u0105tynie, plakaty zapraszaj\u0105 na wyk\u0142ady, demonstracje i koncerty.<\/p>\n

<\/p>\n

No i jest tu Kundun, \u201eObecno\u015b\u0107\u201d, Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 Dalajlama, tak\u017ce uchod\u017aca, i jego stosunkowo skromny dom. Zauwa\u017caj\u0105 to natychmiast nowi uciekinierzy z Tybetu, znaj\u0105cy rezydencje innych wa\u017cnych lam\u00f3w. Rano cz\u0119sto t\u0142oczy si\u0119 tu kilkuset Tybeta\u0144czyk\u00f3w oczekuj\u0105cych na kr\u00f3tk\u0105 audiencj\u0119 \u2013 przywilej, o kt\u00f3rym mog\u0105 tylko marzy\u0107 miliony rodak\u00f3w w okupowanej ojczy\u017anie.<\/p>\n

Przysz\u0142am pod t\u0119 bram\u0119 6 lipca, w dniu dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych urodzin Dalajlamy. Ludzie szeptali, \u017ce dziedziniec jest ju\u017c pe\u0142ny. Antropolo\u017cka Da\u0142a Lokjicang, kt\u00f3ra si\u0119 tu wychowa\u0142a, poci\u0105gn\u0119\u0142a mnie do tylnego wej\u015bcia dla specjalnych go\u015bci. Przed nim tak\u017ce k\u0142\u0119bi\u0142o si\u0119 kilkaset os\u00f3b, licz\u0105cych, \u017ce przekonaj\u0105 do siebie ochron\u0119, kt\u00f3ra wpuszcza\u0142a do \u015brodka samochody z indyjskimi dygnitarzami i buddyjskimi hierarchami oraz urocze mongolskie dzieci w strojach ludowych. Przepchn\u0119\u0142a si\u0119 z nimi dziarska staruszka, ale zosta\u0142a grzecznie zawr\u00f3cona. Wielu czeka\u0142o od \u015bwitu, ale wszyscy byli rado\u015bni, pe\u0142ni energii, rozmodleni.<\/p>\n

Sta\u0142y\u015bmy za grup\u0105 uczni\u00f3w z Tybeta\u0144skiej Wioski Dzieci\u0119cej w Gopalpurze \u2013 jednej z bezp\u0142atnych szk\u00f3\u0142 tybeta\u0144skiego rz\u0105du na wychod\u017astwie \u2013 z kt\u00f3rej nagle dobieg\u0142 krzyk. Dzieci wo\u0142a\u0142y: \u201elhabaps<\/em>, lhabaps<\/em>\u201d, \u201ezst\u0105pi\u0142o b\u00f3stwo\u201d, a Da\u0142a wyja\u015bni\u0142a, \u017ce kto\u015b w\u0142a\u015bnie wszed\u0142 w trans.<\/p>\n

Jedna z dziewczynek, podtrzymywana przez dwie kole\u017canki, zacz\u0119\u0142a \u015bpiewa\u0107 archaiczne wersy dziwnie wysokim g\u0142osem, podnosz\u0105c ku niebu z\u0142o\u017cone d\u0142onie. Natychmiast uchyli\u0142a si\u0119 brama i wpuszczono je do \u015brodka. Kiedy o tym p\u00f3\u017aniej rozmawia\u0142y\u015bmy, dosz\u0142y\u015bmy do wniosku, \u017ce najprawdopodobniej w tym samym czasie pojawi\u0142 si\u0119 w \u015bwi\u0105tyni Dalajlama.<\/p>\n

Kiedy dziewczynka znalaz\u0142a si\u0119 za p\u0142otem, zobaczy\u0142am j\u0105 wyra\u017aniej. Mia\u0142a najwy\u017cej szesna\u015bcie lat. Przez chwil\u0119 wymachiwa\u0142a r\u0119kami, a potem osun\u0119\u0142a si\u0119 na ziemi\u0119 i straci\u0142a przytomno\u015b\u0107. Kto\u015b z Zachodu pomy\u015bla\u0142by zapewne, \u017ce mia\u0142a atak epilepsji, ale na jej obeznanych z mistycznymi transami r\u00f3wie\u015bnikach wi\u0119ksze wra\u017cenie robi\u0142a nasza ekscytacja.<\/p>\n

Przed urodzinami \u201eObecno\u015bci\u201d by\u0142o wiele trans\u00f3w, mod\u0142\u00f3w i ceremonii. Wyrocznia Neczung, nazywana \u201epa\u0144stwow\u0105\u201d, udzieli\u0142a Dalajlamie osobistej przepowiedni (na kt\u00f3re zreszt\u0105 mog\u0105 tu liczy\u0107 tak\u017ce malutcy; w zesz\u0142ym roku sama pyta\u0142am, gdzie powinnam si\u0119 przeprowadzi\u0107). Buddyjska magia \u2013 metody komunikacji z naszymi b\u00f3stwami i zasi\u0119gania ich porad \u2013 jest jednocze\u015bnie tajemnicza i przyziemna.<\/p>\n

Dziewczynka odzyska\u0142a przytomno\u015b\u0107 po kilku minutach. Sprawia\u0142a wra\u017cenie zupe\u0142nie wyczerpanej. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej bez s\u0142owa wyja\u015bnienia wpuszczono nas wszystkich do \u015brodka. Tysi\u0105ce os\u00f3b wpatrywa\u0142y si\u0119 w Dalajlam\u0119, siedz\u0105cego na pode\u015bcie na ulubionym fotelu po\u015br\u00f3d ministr\u00f3w indyjskiego rz\u0105du (kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 mo\u017cna pewnie uzna\u0107 za znak rosn\u0105cego poparcia). Na ekranie wy\u015bwietlano filmy, mi\u0119dzy innymi z \u017cyczeniami<\/a> trzech by\u0142ych ameryka\u0144skich prezydent\u00f3w.<\/p>\n

Urodziny Dalajlamy przynios\u0142y rzadki wysyp artyku\u0142\u00f3w o Tybecie w \u015bwiatowych mediach, kt\u00f3re straci\u0142y zainteresowanie naszym losem w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Du\u017co rozmawia\u0142y\u015bmy o fatalistycznym tonie doniesie\u0144 nawet z tej radosnej okazji. Dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te urodziny by\u0142y \u201edecydujemy starciem\u201d Dalajlamy z chi\u0144skim rz\u0105dem: \u201eby\u0107 albo nie by\u0107\u201d narodu tybeta\u0144skiego.<\/p>\n

W rzeczy samej jest to apokaliptyczna historia. Pekin og\u0142osi\u0142, \u017ce zamierza mianowa\u0107 nast\u0119pnego Dalajlam\u0119. Trzydzie\u015bci lat temu chi\u0144ska s\u0142u\u017cba bezpiecze\u0144stwa uprowadzi\u0142a innego inkarnowanego buddyjskiego przyw\u00f3dc\u0119, Panczenlam\u0119<\/a>. Sze\u015bcioletni Gendun Czokji Nima zosta\u0142 najm\u0142odszym wi\u0119\u017aniem politycznym na \u015bwiecie i je\u015bli \u017cyje, dzi\u015b jest jednym z najd\u0142u\u017cej osadzonych. Chiny mianowa\u0142y w\u0142asnego Panczena, kt\u00f3rym Tybeta\u0144czycy gardz\u0105, ogl\u0105daj\u0105c go jedynie pod przymusem.<\/p>\n

Gdyby nie tragiczne okoliczno\u015bci, by\u0142oby to nawet \u015bmieszne. Ateistyczna partia komunistyczna ro\u015bci sobie prawo do mianowania religijnych przyw\u00f3dc\u00f3w, nie dostrzegaj\u0105c szale\u0144stwa w\u0142asnych dzia\u0142a\u0144. Najwyra\u017aniej widz\u0105, \u017ce Dalajlama i Tybeta\u0144czycy s\u0105 ze sob\u0105 zwi\u0105zani, ale nie potrafi\u0105 zrozumie\u0107 si\u0142y i g\u0142\u0119bi tej wi\u0119zi.<\/p>\n

Po siedmiuset latach linia Dalajlamy jest fundamentem naszej to\u017csamo\u015bci. Mamy \u017cyj\u0105cego po\u015br\u00f3d nas \u015bwi\u0119tego, ziemsk\u0105 emanacj\u0119 Czenrezika, Bodhisattwy Wsp\u00f3\u0142czucia, kt\u00f3rego nauki o dobroci, dialogu i niestosowaniu przemocy wskazuj\u0105 nam drog\u0119 przez \u017cycie. Nawet w Tybecie \u2013 gdzie posiadanie jego zdj\u0119cia jest przest\u0119pstwem \u2013 miliony ludzi nosz\u0105 w sercu obraz Obecno\u015bci.<\/p>\n

Ta wi\u0119\u017a trwa z pokolenia na pokolenie. Kiedy odchodzi Dalajlama, mnisi \u2013 kieruj\u0105c si\u0119 medytacyjnymi wizjami, znakami i precyzyjnymi testami \u2013 wskazuj\u0105 jego nowe wcielenie. Zewn\u0119trzny \u015bwiat nie ma poj\u0119cia o szczeg\u00f3\u0142ach tego procesu, lecz wierni niewzruszenie ufaj\u0105 skodyfikowanej tradycji.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie to sam Czternasty Dalajlama postawi\u0142 pod znakiem zapytania dalsze trwanie tej instytucji. W 2011 roku postanowi\u0142 \u201eabdykowa\u0107\u201d, przekazuj\u0105c ostatnie prerogatywy polityczne demokratycznie wybranym przyw\u00f3dcom tybeta\u0144skiej administracji na wychod\u017astwie. Odk\u0105d o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce to Tybeta\u0144czycy zdecyduj\u0105, czy b\u0119dzie nast\u0119pny Dalajlama, zasypano go b\u0142aganiami z kraju i ze \u015bwiata, by pozosta\u0142 z nami w tym i nast\u0119pnych \u017cywotach.<\/p>\n

Kiedy w przeddzie\u0144 urodzin Kundun oznajmi\u0142<\/a>, \u017ce linia b\u0119dzie trwa\u0107 \u2013 powierzaj\u0105c odpowiedzialno\u015b\u0107 za odnalezienie inkarnacji Trustowi Gaden Phodrang, czyli w\u0142asnemu Biuru \u2013 rodacy eksplodowali rado\u015bci\u0105. Wyzwanie rzucone chi\u0144skiemu pa\u0144stwu zelektryzowa\u0142o nar\u00f3d, mobilizuj\u0105c Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 ponad podzia\u0142ami pokoleniowymi i granicami pa\u0144stwowymi \u2013 do dalszej walki. Obietnica powrotu w nast\u0119pnym \u017cyciu sta\u0142a si\u0119 balsamem na nasze udr\u0119czone serca.<\/p>\n

Dla mnie i naszej spo\u0142eczno\u015bci walka o Tybet jest bardzo osobista. Ca\u0142e pokolenia p\u0142ac\u0105 za ni\u0105 cen\u0119 osierocenia, bezpa\u0144stwowo\u015bci, roz\u0142\u0105ki z bliskimi i ojczyzn\u0105. To tak\u017ce wojna duchowa: pokoju z przemoc\u0105, wsp\u00f3\u0142czucia z okrucie\u0144stwem, przetrwania z zag\u0142ad\u0105. Pod przewodem Obecno\u015bci staramy si\u0119 wyzwoli\u0107 nie tylko siebie, ale tak\u017ce Chi\u0144czyk\u00f3w ze stworzonego przez nich samych wi\u0119zienia.<\/p>\n

Indie potrzebowa\u0142y niemal dw\u00f3ch wiek\u00f3w na zerwanie kajdan brytyjskiego kolonializmu. Rdzenni mieszka\u0144cy Kanady i innych pa\u0144stw walczyli jeszcze d\u0142u\u017cej. Tybeta\u0144czycy nie s\u0105 sami i nie do\u015bwiadczaj\u0105 gwa\u0142tu jako pierwsi \u2013 wydaj\u0105 si\u0119 jednak wyj\u0105tkowi. Przewodzi nam kr\u00f3l-filozof, kt\u00f3ry dzie\u0144 w dzie\u0144 oddaje w\u0142asne z\u0142oto szko\u0142om, sieroci\u0144com, szpitalom i uchod\u017aczym osiedlom. Nasze oddanie dla niego nie jest \u015blep\u0105 wiar\u0105. W \u015bwiecie skorumpowanych polityk\u00f3w Dalajlama pa\u0142a blaskiem klejnotu humanitaryzmu.<\/p>\n

Setki milion\u00f3w Chi\u0144czyk\u00f3w praktykuj\u0105 dzi\u015b buddyzm. Miliony innych \u201ewierz\u0105 w Budd\u0119\u201d. \u0141atwo sobie wyobrazi\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107, w kt\u00f3rej ci ludzie sympatyzuj\u0105 z Tybeta\u0144czykami, uznaj\u0105c ich godno\u015b\u0107 i podmiotowo\u015b\u0107. W tej wizji jutra o nasz\u0105 wolno\u015b\u0107 wo\u0142aj\u0105 miliony.<\/p>\n

Ale p\u00f3ki nie nadejdzie ten dzie\u0144, chi\u0144skie pa\u0144stwo b\u0119dzie nadal nazywa\u0107 Dalajlam\u0119 \u201ewilkiem w szatach mnicha\u201d oraz wi\u0119zi\u0107, torturowa\u0107 i kneblowa\u0107 tych, kt\u00f3rzy odmawiaj\u0105 podporz\u0105dkowania. Partia zdaje si\u0119 nie rozumie\u0107 jednej rzeczy. Im silniej uciskaj\u0105 Tybeta\u0144czyk\u00f3w, tym bardziej upewniaj\u0105 nas, \u017ce nie jeste\u015bmy i nigdy nie b\u0119dziemy Chi\u0144czykami. Bez wzgl\u0119du na to, kim b\u0119dzie nieszcz\u0119\u015bnik, kt\u00f3rego mianuj\u0105 swoim Dalajlam\u0105, wszyscy odwr\u00f3cimy si\u0119 do niego plecami.<\/p>\n

W tym samym czasie Chiny pot\u0119guj\u0105 represje w Tybecie. Ponad milion tybeta\u0144skich dzieci internowano<\/a> w ichnich szko\u0142ach. Rodzinom odbiera si\u0119 czterolatk\u00f3w, \u017ceby wpaja\u0107 im ni\u017cszo\u015b\u0107 rodzimej kultury, j\u0119zyka i religii. Wojna o zniszczenie tybeta\u0144skiej cywilizacji za po\u015brednictwem naszych dzieci toczy si\u0119 w klasztorach, szko\u0142ach, domach.<\/p>\n

Pekin pr\u00f3buje wymaza\u0107 samo s\u0142owo Tybet, zast\u0119puj\u0105c nasz\u0105 ojczyzn\u0119 swoim \u201eXizangiem<\/a>\u201d. Jak w ka\u017cdej sprawie, mo\u017ce liczy\u0107 na ochoczych kolaborant\u00f3w. W ostatnim czasie wiele francuskich muze\u00f3w<\/a> dokona\u0142o tej wymiany. Pod wp\u0142ywem protest\u00f3w cz\u0119\u015b\u0107 si\u0119 z tego wycofa\u0142a, ale Guimet, narodowe muzeum sztuki azjatyckiej pozostaje wierne linii partii.<\/p>\n

Sama znalaz\u0142am si\u0119 w \u015brodku tej historii, kiedy francuski przek\u0142ad mojej powie\u015bci W\u0142asnymi cia\u0142ami mierzymy t\u0119 ziemi\u0119<\/em> zosta\u0142 nominowany do nagrody literackiej Guimeta. Wiedzia\u0142am, \u017ce b\u0119dzie nie\u017ale, gdy na swojej stronie nazwali mnie \u201eChink\u0105\u201d. Jak zrobi\u0142 si\u0119 z tego skandal, skasowali wszystko, co tam o mnie napisali. M\u00f3j wydawca pisa\u0142 do nich w tej sprawie, ale nie odpowiedzieli.<\/p>\n

Tak mniej wi\u0119cej wygl\u0105da tybeta\u0144ska codzienno\u015b\u0107. Pr\u00f3buj\u0105 nas wymaza\u0107, ale to niemo\u017cliwe, gdy\u017c Tybet utrzymuj\u0105 przy \u017cyciu tysi\u0105ce lat kultury, kt\u00f3rej pi\u0119kno przenika ca\u0142y \u015bwiat. Nie za po\u015brednictwem naszych cia\u0142, tylko idei, metafizyki, wizji.<\/p>\n

Dharamsala opustosza\u0142a wkr\u00f3tce po urodzinach Obecno\u015bci. Ludzie wr\u00f3cili do dom\u00f3w albo pojechali za Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci\u0105 do Ladakhu na kolejne celebracje tu\u017c przy granicy Tybetu. Da\u0142a m\u00f3wi mi, \u017ce wszystko spowi\u0142a mg\u0142a, kt\u00f3r\u0105 zrodzi\u0142y g\u00f3ry naszej ojczyzny, aby chroni\u0107 przed s\u0142o\u0144cem sw\u00f3j \u015bnieg.<\/p>\n

Wymazywani na oczach \u015bwiata, zatopieni w mgle, miodzie, niby-domu, szukamy schronienia, czekaj\u0105c na dzie\u0144, w kt\u00f3rym b\u0119dziemy mogli wr\u00f3ci\u0107 do siebie.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

6 sierpnia 2025<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Cering Jangzom<\/a> urodzi\u0142a si\u0119 w Nepalu. Mieszka w Kanadzie. W 2022 roku wyda\u0142a doskonale przyj\u0119t\u0105 i nagradzan\u0105 powie\u015b\u0107 <\/em>W\u0142asnymi cia\u0142ami mierzymy t\u0119 ziemi\u0119<\/a>.<\/em><\/p>\n

Za Globe and Mail<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przyjazd do Dharamsali jest s\u0142odki i ci\u0119\u017cki niczym zanurzenie si\u0119 w miodzie. Dla tybeta\u0144skiej diaspory ten zat\u0142oczony kurort w indyjskich Himalajach pe\u0142ni rol\u0119 stolicy udr\u0119czonego narodu. W cieniu g\u00f3r Tybetu nasi dziadowie stworzyli dom dla tysi\u0119cy rodak\u00f3w uciekaj\u0105cych przed chi\u0144skim okupantem. Na tutejszych straganach sprzedaje si\u0119 momo i laphing, mnisi i tury\u015bci okr\u0105\u017caj\u0105 \u015bwi\u0105tynie, plakaty […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16420,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[49,24,46],"class_list":["post-16418","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-dalajlama","tag-diaspora","tag-sztuka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16418","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16418"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16418\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16430,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16418\/revisions\/16430"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}