Na pocz\u0105tku pa\u017adziernika wyjecha\u0142am z Pekinu odwiedzi\u0107 najbli\u017cszych w Lhasie. Przez miesi\u0105c ogl\u0105da\u0142am sobie krzykliwe tudzie\u017c subtelne zmiany \u2013 te zachodz\u0105ce systematycznie, i te w\u0142a\u015bciwe \u201edra\u017cliwym\u201d dniom sto\u0142ecznego kalendarza. Ca\u0142e miasto dyszy procesem ci\u0105g\u0142ej transformacji. Z pocz\u0105tku wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce idzie na lepsze, bo z naszego skrzy\u017cowania znik\u0142 wojskowy posterunek. Jasne, noc\u0105 cz\u0142owiek wci\u0105\u017c potyka\u0142 si\u0119 co krok o dziesi\u0105tki uzbrojonych \u017co\u0142nierzy na Barkhorze czy Cemonlingu, by\u0142o ich jednak znacznie mniej ni\u017c w marcu, gdy po prostu nie da\u0142o si\u0119 przebi\u0107 przez patrole.<\/p>\n
<\/p>\n
Z\u0142e wr\u00f3ci\u0142o jednak bardzo szybko, wype\u0142niaj\u0105c mundurami tybeta\u0144skie ulice i kwarta\u0142y, takie jak Karma Kunsang, kt\u00f3re mieszka\u0144cy miasta nazywaj\u0105 \u201eBagdadem\u201d. Przez tydzie\u0144 co rano budzi\u0142y nas kr\u0105\u017c\u0105ce tu\u017c nad dachami wojskowe helikoptery. Obserwuj\u0105c je z okna, nie mog\u0142am si\u0119 oprze\u0107 wra\u017ceniu, \u017ce lataj\u0105 tak nie w sprawie jakiego\u015b bandziora, tylko ca\u0142ej wymagaj\u0105cej zastraszenia zgrai \u201enie naszych\u201d.<\/p>\n
Pewnego popo\u0142udnia wybra\u0142am si\u0119 z Wang Lixiongiem na spacer czterema g\u0142\u00f3wnymi ulicami przy Barkhorze. To by\u0142 prawdziwy festiwal: Ludowa Policja Zbrojna, s\u0142u\u017cby specjalne, zast\u0119py kraw\u0119\u017cnik\u00f3w, stra\u017c miejska, tajniacy. Wsz\u0119dzie. Lekko licz\u0105c tysi\u0105c os\u00f3b. Mijaj\u0105c komisariat na Barkhorze, zauwa\u017cyli\u015bmy kilkudziesi\u0119ciu \u017co\u0142nierzy ustawionych w dw\u00f3ch kolumnach. \u0106wiczyli ciosy, chwyty, kopni\u0119cia, \u015bciany trz\u0119s\u0142y si\u0119 od bojowych wrzask\u00f3w, czerwone opaski na czo\u0142ach (um\u00f3wmy si\u0119, ironicznie) krzycza\u0142y: \u201eBudujemy harmoni\u0119, jedno\u015b\u0107 armii i spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d. Te popisy podziwiali tury\u015bci, r\u00f3wnie\u017c zupe\u0142nie os\u0142upiali cudzoziemcy. Wang Lixiong powiedzia\u0142, \u017ce podobne sceny musz\u0105 im przywodzi\u0107 na my\u015bl okupacj\u0119, ale partia komunistyczna najwyra\u017aniej czuje si\u0119 tak pewnie, \u017ce nie musi ju\u017c niczego ukrywa\u0107.<\/p>\n
Zupe\u0142nie inaczej wygl\u0105daj\u0105 okolice Potali oraz ulice Dekji i Namco \u2013 dor\u00f3wnuj\u0105ce cenami Pekinowi kulinarne zag\u0142\u0119bie Lhasy, nazywane przez wszystkich \u201echi\u0144sk\u0105 dzielnic\u0105\u201d. Ja ochrzci\u0142am j\u0105 \u201ekwarta\u0142em korupcji\u201d, w kt\u00f3rym jakie\u015b straszne typy jedz\u0105 i pij\u0105 na koszt podatnika. W porze obiadowej tamtejsze parkingi wygl\u0105daj\u0105 jak salony samochodowe, ale prawdziwej korupcji szuka\u0107 nale\u017cy w lokalach bardziej dyskretnych, zarezerwowanych dla wysokich oficer\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych. Znaj\u0105 ich tu tak dobrze, \u017ce nikt nie musi sk\u0142ada\u0107 zam\u00f3wie\u0144. Przy ka\u017cdym stoliku p\u0119ka po dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy yuan\u00f3w. Co do grosza publicznych.<\/p>\n
Z magii zosta\u0142y tylko nocne spacery i Lukhang. Cho\u0107 nad wysepk\u0105 wci\u0105\u017c unosi si\u0119 zapach ja\u0142owcowego dymu \u2013 ten aromat wiary, oddania i spokoju \u2013 dawno znik\u0142y sznury flag modlitewnych i okolice jeziora coraz bardziej przypominaj\u0105 chi\u0144ski park, obrastaj\u0105cy ichnimi architektonicznymi koszmarami.<\/p>\n
Zapieraj\u0105ca dech w piersi Potala pozostaje natomiast \u201enajbardziej reakcyjn\u0105, mroczn\u0105, okrutn\u0105 i barbarzy\u0144sk\u0105 budowl\u0105 starego Tybetu\u201d. Ciekawe, \u017ce przez ponad p\u00f3\u0142 wieku niepodzielnych rz\u0105d\u00f3w partii komunistycznej \u2013 \u201esynonimu post\u0119pu\u201d \u2013 nie uda\u0142o si\u0119 im wznie\u015b\u0107 niczego, co cho\u0107by ociera\u0142o si\u0119 o takie pi\u0119kno. Za to raz po raz strzelaj\u0105 sobie w stop\u0119, paskudz\u0105c krajobraz imitacjami placu Tiananmen. W tym roku, pogr\u0105\u017caj\u0105c si\u0119 coraz g\u0142\u0119biej w ob\u0142\u0119dzie komercjalizacji okolic pa\u0142acu, dodali dwa doskonale zb\u0119dne luksusowe przej\u015bcia podziemne. Postanowili te\u017c zerwa\u0107 stare p\u0142yty ze \u015bcie\u017cki wzd\u0142u\u017c m\u0142yn\u00f3w modlitewnych. Cho\u0107 cia\u0142a pielgrzym\u00f3w zd\u0105\u017cy\u0142y wyg\u0142adzi\u0107 i wy\u015bwieci\u0107 chropawe kamienie, nie uznano ich za godne cho\u0107by fotografii i powieziono na \u015bmietnik.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Pekin, 25 listopada 2010<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Na pocz\u0105tku pa\u017adziernika wyjecha\u0142am z Pekinu odwiedzi\u0107 najbli\u017cszych w Lhasie. Przez miesi\u0105c ogl\u0105da\u0142am sobie krzykliwe tudzie\u017c subtelne zmiany \u2013 te zachodz\u0105ce systematycznie, i te w\u0142a\u015bciwe \u201edra\u017cliwym\u201d dniom sto\u0142ecznego kalendarza. Ca\u0142e miasto dyszy procesem ci\u0105g\u0142ej transformacji. Z pocz\u0105tku wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce idzie na lepsze, bo z naszego skrzy\u017cowania znik\u0142 wojskowy posterunek. Jasne, noc\u0105 cz\u0142owiek wci\u0105\u017c […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16526,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[31,29],"class_list":["post-16523","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-marginalizacja","tag-oser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16523"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16525,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16523\/revisions\/16525"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16526"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}