Przemoc, zbrodnie, wojny i katastrofy \u2013 kiedy w\u0142\u0105czamy rano radio albo otwieramy gazet\u0119, zalewa nas fala smutnych wiadomo\u015bci. Nie pami\u0119tam dnia, w kt\u00f3rym nie informowano by o czym\u015b strasznym. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce nawet w tej epoce naszemu bezcennemu \u017cyciu ci\u0105gle co\u015b zagra\u017ca. Nigdy wcze\u015bniej ludzie nie odbierali tylu z\u0142ych wiadomo\u015bci. Ci\u0105g\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 strachu i napi\u0119cia zmusza ka\u017cdego wra\u017cliwego, wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cego cz\u0142owieka do zadawania sobie pyta\u0144 o stan naszego \u015bwiata.<\/p>\n
<\/p>\n
O ironio, \u017ar\u00f3d\u0142em najwi\u0119kszych problem\u00f3w s\u0105 pa\u0144stwa rozwini\u0119te. Nauka i technika dokona\u0142y wielu cud\u00f3w, wci\u0105\u017c jednak zmagamy si\u0119 z tymi samymi fundamentalnymi problemami. Bezprecedensowy dost\u0119p do o\u015bwiaty zdaje si\u0119 podsyca\u0107 niepok\u00f3j i niezadowolenie. Ro\u015bnie materialny dostatek, ale najwyra\u017aniej nie jest w stanie zapewni\u0107 nam pokoju i szcz\u0119\u015bcia ani u\u015bmierzy\u0107 cierpienia.<\/p>\n
Musimy zatem uzna\u0107, \u017ce z naszym post\u0119pem i rozwojem co\u015b jest nie tak, i zaradzi\u0107 temu, zanim narazimy na szwank przysz\u0142o\u015b\u0107 ludzko\u015bci. W \u017cadnym razie nie jestem przeciwnikiem nauki i techniki, kt\u00f3rym zawdzi\u0119czamy wygody, zdrowie i lepsze zrozumienie \u015bwiata, w jakim \u017cyjemy. Je\u015bli jednak skupimy si\u0119 tylko na nich, mo\u017cemy straci\u0107 z oczu to, co sprawia, \u017ce stawiamy na piedestale szczero\u015b\u0107 i bezinteresowno\u015b\u0107.<\/p>\n
Cho\u0107 zawdzi\u0119czamy im komfort, nauka i technika nie zast\u0105pi\u0105 wiekowych duchowych i humanistycznych warto\u015bci, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y nasz\u0105 cywilizacj\u0119 oraz kultury narodowe. Mimo osza\u0142amiaj\u0105cego rozwoju materialnego wci\u0105\u017c zmagamy si\u0119 ze starymi problemami i takim samym \u2013 o ile nie wi\u0119kszym \u2013 cierpieniem, stresem i l\u0119kiem. W tej sytuacji najlogiczniejszym wnioskiem wydaje si\u0119 szukanie r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy rozwojem technicznym a duchowym, co wymaga powrotu do podstawowych ludzkich warto\u015bci.<\/p>\n
Jestem przekonany, \u017ce wielu ludzi podziela moje zaniepokojenie kryzysem moralnym i b\u0119dzie chcia\u0142o w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w apel do podobnie my\u015bl\u0105cych humanist\u00f3w oraz adept\u00f3w religii o pomoc w budowaniu sprawiedliwszego, r\u00f3wniejszego i bardziej wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cego spo\u0142ecze\u0144stwa. Nie m\u00f3wi\u0119 tego jako buddysta, Tybeta\u0144czyk ani znawca \u015bwiatowej polityki (cho\u0107 z konieczno\u015bci wypowiadam si\u0119 o niej), lecz jako zwyk\u0142y cz\u0142owiek i wyznawca ludzkich warto\u015bci, kt\u00f3re stanowi\u0105 fundament nie tylko buddyzmu mahajany, ale wszystkich wielkich tradycji religijnych.<\/p>\n
Moim zdaniem: kluczem do rozwi\u0105zania globalnych problem\u00f3w jest humanizm; wsp\u00f3\u0142czucie stanowi filar \u015bwiatowego pokoju; wszystkie religie i humanistyczne ideologie or\u0119duj\u0105 za pokojem; na ka\u017cdym cz\u0142owieku ci\u0105\u017cy powszechna odpowiedzialno\u015b\u0107 za kszta\u0142towanie instytucji tak, by s\u0142u\u017cy\u0142y ludzkim potrzebom.<\/p>\n
Rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w przeobra\u017caniem postaw<\/p>\n
Cz\u0119\u015b\u0107 problem\u00f3w, z kt\u00f3rymi si\u0119 dzi\u015b zmagamy, ma charakter naturalny, zatem musimy si\u0119 z nimi pogodzi\u0107 i podchodzi\u0107 do nich spokojnie. Wielu innych przysparzamy wszak sobie sami i je\u015bli to zrozumiemy, mo\u017cemy im zaradzi\u0107. We\u017amy konflikty ideologiczne, polityczne i religijne, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce ludzie walcz\u0105 ze sob\u0105 o b\u0142ahostki i trac\u0105 z oczu wsp\u00f3lne cz\u0142owiecze\u0144stwo, czyni\u0105ce z nas jedn\u0105 rodzin\u0119. Musimy zawsze pami\u0119ta\u0107, \u017ce religie, ideologie i systemy polityczne maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 ludzkiemu szcz\u0119\u015bciu. Nie wolno traci\u0107 z oczu tego fundamentalnego celu i stawia\u0107 nad nim \u015brodk\u00f3w. Na pierwszym miejscu stoi cz\u0142owiek, a nie materia czy ideologia.<\/p>\n
Najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem dla ludzko\u015bci \u2013 i wszystkiego, co \u017cyje na naszej planecie \u2013 jest widmo zag\u0142ady nuklearnej. Nie musz\u0119 si\u0119 nad tym rozwodzi\u0107, pragn\u0119 jednak zaapelowa\u0107 do przyw\u00f3dc\u00f3w dysponuj\u0105cych broni\u0105 j\u0105drow\u0105 i decyduj\u0105cych przez to o przysz\u0142o\u015bci \u015bwiata, do uczonych w pocie czo\u0142a pracuj\u0105cych nad \u015brodkami jeszcze bardziej masowego ra\u017cenia oraz do wszystkich ludzi maj\u0105cych jakikolwiek wp\u0142yw na swoich polityk\u00f3w: otrze\u017awiejcie i zacznijcie robi\u0107 wszystko, \u017ceby zneutralizowa\u0107 ten arsena\u0142. Wiemy, \u017ce wojny nuklearnej nie da si\u0119 wygra\u0107, gdy\u017c nikt jej nie prze\u017cyje! Nie przera\u017ca was sama my\u015bl o takiej ewentualno\u015bci? Czy\u017c jedynym rozs\u0105dnym wyj\u015bciem nie jest wyeliminowanie przyczyny samozniszczenia, kiedy doskonale j\u0105 znamy, mamy na to czas i niezb\u0119dne \u015brodki? Cz\u0119sto zdarza si\u0119 nam nie m\u00f3c rozwi\u0105za\u0107 problemu, gdy\u017c nie rozumiemy jego genezy albo nie dysponujemy odpowiednimi narz\u0119dziami \u2013 w tym przypadku na szcz\u0119\u015bcie jest inaczej.<\/p>\n
Wszystkie istoty \u2013 tak ludzie, jak zwierz\u0119ta \u2013 pragn\u0105 spokoju, wygody i bezpiecze\u0144stwa. Wszystkie tak samo ceni\u0105 sobie \u017cycie, nawet najmniejsze owady uciekaj\u0105 przed zagro\u017ceniem. Wszystkie \u2013 dok\u0142adnie tak samo jak my \u2013 chc\u0105 \u017cy\u0107 i nie chc\u0105 umiera\u0107, cho\u0107 bez w\u0105tpienia r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mo\u017cliwo\u015bciami.<\/p>\n
Najog\u00f3lniej rzecz bior\u0105c, istniej\u0105 dwa rodzaje cierpie\u0144 i szcz\u0119\u015bcia: psychiczne i fizyczne, z kt\u00f3rych, moim zdaniem, bardziej dojmuj\u0105ce s\u0105 te pierwsze, postuluj\u0119 wi\u0119c \u0107wiczenie umys\u0142u, aby \u0142atwiej znosi\u0107 b\u00f3l i skuteczniej szuka\u0107 stabilnego zadowolenia. Mam te\u017c wizj\u0119 bardziej og\u00f3lnego i namacalnego szcz\u0119\u015bcia, na kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 spok\u00f3j wewn\u0119trzny, rozw\u00f3j materialny i, przede wszystkim, \u015bwiatowy pok\u00f3j. Uwa\u017cam, \u017ce aby je osi\u0105gn\u0105\u0107, musimy rozwin\u0105\u0107 poczucie odpowiedzialno\u015bci powszechnej, czyli troski o wszystkich bez wzgl\u0119du na wiar\u0119, ras\u0119, p\u0142e\u0107 i pochodzenie.<\/p>\n
Idea odpowiedzialno\u015bci powszechnej opiera si\u0119 na prostej konstatacji, \u017ce wszyscy chc\u0105 tego samego co ja. Ka\u017cdy pragnie szcz\u0119\u015bcia i wolno\u015bci od cierpienia. Je\u015bli jako inteligentni ludzie nie przyjmiemy tego do wiadomo\u015bci, na naszej planecie b\u0119dzie tylko wi\u0119cej b\u00f3lu. Je\u017celi postawimy na egoizm i zaczniemy traktowa\u0107 innych instrumentalnie, mo\u017cemy co\u015b chwilowo ugra\u0107, ale nie zyskamy trwa\u0142ego szcz\u0119\u015bcia i nie przyczynimy si\u0119 do \u015bwiatowego pokoju.<\/p>\n
W swojej pogoni za szcz\u0119\u015bciem ludzie si\u0119gaj\u0105 po \u015brodki, kt\u00f3re bywaj\u0105 okrutne i odpychaj\u0105ce. Ur\u0105gaj\u0105c swemu cz\u0142owiecze\u0144stwu, dla dora\u017anych korzy\u015bci zadaj\u0105 b\u00f3l bli\u017anim i innym istotom, na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 przysparzaj\u0105c w ten spos\u00f3b cierpie\u0144 sobie i otoczeniu. Urodzenie si\u0119 w ludzkim ciele jest samo w sobie rzadk\u0105 sposobno\u015bci\u0105, z kt\u00f3rej m\u0105drze zrobi\u0107 jak najlepszy u\u017cytek. Wymaga to patrzenia z szerokiej perspektywy \u017cycia jako takiego, aby zapobiec szukaniu zadowolenia i chwa\u0142y cudzym kosztem.<\/p>\n
Wszystko to wo\u0142a o nowe podej\u015bcie do globalnych wyzwa\u0144. Za spraw\u0105 handlu i zalewu wynalazk\u00f3w \u015bwiat staje si\u0119 coraz mniejszy i pe\u0142en wzajemnych zale\u017cno\u015bci. Jeste\u015bmy ze sob\u0105 sprz\u0119\u017ceni. W dawnych czasach wi\u0119kszo\u015b\u0107 problem\u00f3w dotyczy\u0142a rodziny i by\u0142a rozstrzygana w jej \u0142onie. Dzi\u015b jeste\u015bmy ze sob\u0105 zwi\u0105zani tak \u015bci\u015ble, \u017ce bez odpowiedzialno\u015bci powszechnej, globalnego braterstwa i poczucia przynale\u017cno\u015bci do jednej wielkiej ludzkiej rodziny, nie tylko nie osi\u0105gniemy \u015bwiatowego pokoju i szcz\u0119\u015bcia, ale nie sprostamy egzystencjalnym zagro\u017ceniom.<\/p>\n
\u017baden kraj nie rozwi\u0105\u017ce dzi\u015b samodzielnie swoich problem\u00f3w, gdy\u017c zbyt wiele zale\u017cy od interes\u00f3w, postawy i wsp\u00f3\u0142pracy innych pa\u0144stw. Jedynym realnym fundamentem \u015bwiatowego pokoju wydaje si\u0119 wi\u0119c globalne, humanistyczne podej\u015bcie do wsp\u00f3lnych wyzwa\u0144. Co to znaczy? Jak ju\u017c m\u00f3wi\u0142em, najpierw musimy sobie uprzytomni\u0107, \u017ce wszystkie istoty pragn\u0105 szcz\u0119\u015bcia i nie chc\u0105 cierpie\u0107. W tej sytuacji zabieganie tylko o w\u0142asny interes, nie ogl\u0105daj\u0105c si\u0119 na uczucia i aspiracje innych cz\u0142onk\u00f3w ludzkiej rodziny, jest tak niemoralne, jak niem\u0105dre i niepraktyczne. St\u0105d tylko krok do postawy nazywanej przez mnie \u201em\u0105drym egoizmem\u201d, kt\u00f3ry powinno przeku\u0107 si\u0119 w interes \u201ekompromisowy\u201d i wreszcie \u201ewsp\u00f3lny\u201d.<\/p>\n
Sie\u0107 powi\u0105za\u0144 na arenie mi\u0119dzynarodowej doprowadzi zapewne do \u017cyczliwszej wsp\u00f3\u0142pracy, nie tchniemy w ni\u0105 jednak prawdziwego ducha, je\u015bli b\u0119dziemy oboj\u0119tni wobec uczu\u0107 i odczu\u0107 innych. Ludzie, kt\u00f3rzy kieruj\u0105 si\u0119 chciwo\u015bci\u0105 i zazdro\u015bci\u0105, po prostu nie mog\u0105 \u017cy\u0107 zgodnie. Perspektywa duchowa mo\u017ce nie rozwi\u0105za\u0107 wszystkich zrodzonych z egoizmu problem\u00f3w politycznych, ale na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 pozwoli upora\u0107 si\u0119 z ich \u017ar\u00f3d\u0142em.<\/p>\n
Z drugiej strony, je\u015bli dalej b\u0119dziemy si\u0119 kierowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie dora\u017anym zyskiem, zatrujemy \u017cycie nast\u0119pnym pokoleniom. Liczba ludzi ro\u015bnie, zasoby topniej\u0105 w oczach. We\u017amy drzewa. Nikt nie wie, jakie skutki \u2013 dla klimatu, gleby, ekosystemu \u2013 b\u0119dzie mia\u0142a gwa\u0142towna deforestacja. Generujemy problemy, poniewa\u017c my\u015blimy o kr\u00f3tkoterminowych indywidualnych korzy\u015bciach, a nie o ca\u0142ej ludzkiej rodzinie, Ziemi i nast\u0119pstwach dla tego, co na niej \u017cyje. Je\u015bli nasze pokolenie nie zacznie bra\u0107 tego pod uwag\u0119, nast\u0119pne mo\u017ce nie sprosta\u0107 konsekwencjom.<\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142czucie jako filar \u015bwiatowego pokoju<\/p>\n
Wed\u0142ug psychologii buddyjskiej wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych problem\u00f3w wynika z po\u017c\u0105dania i przywi\u0105zania do rzeczy, kt\u00f3re bierzemy za samoistne byty. W pogo\u0144 za nimi zaprz\u0119gamy agresj\u0119 i wsp\u00f3\u0142zawodnictwo, kt\u00f3re zdaj\u0105 si\u0119 najskuteczniejszymi narz\u0119dziami, a te mentalne procesy przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na \u2013 z natury brutalne i wojownicze \u2013 dzia\u0142ania. Dzieje si\u0119 tak od zawsze, niemniej wsp\u00f3\u0142czesne realia pot\u0119guj\u0105 skutki. Czy mo\u017cemy zatem zapanowa\u0107 jako\u015b nad truciznami \u2013 g\u0142upoty, chciwo\u015bci i z\u0142o\u015bci \u2013 kt\u00f3re tkwi\u0105 u pod\u0142o\u017ca niemal wszystkich globalnych problem\u00f3w?<\/p>\n
Jako osoba ukszta\u0142towana przez buddyjsk\u0105 tradycj\u0119 mahajany jestem przekonany, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 i wsp\u00f3\u0142czucie stanowi\u0105 moraln\u0105 podwalin\u0119 \u015bwiatowego pokoju. Zaczn\u0119 od zdefiniowania tych postaw. Kiedy litujecie si\u0119 nad biednym, jest to z regu\u0142y bezinteresowne, podczas gdy mi\u0142o\u015b\u0107 do \u017cony, m\u0119\u017ca albo dzieci cz\u0119sto zasadza si\u0119 na przywi\u0105zaniu. Je\u015bli ono wyga\u015bnie, mo\u017ce te\u017c wyparowa\u0107 dobro\u0107. Tymczasem prawdziwa mi\u0142o\u015b\u0107 opiera si\u0119 na altruizmie. Wsp\u00f3\u0142czucie tego rodzaju jest po prostu reakcj\u0105 na \u2013 ka\u017cde \u2013 cierpienie.<\/p>\n
Takie w\u0142a\u015bnie wsp\u00f3\u0142czucie chcemy obudzi\u0107 i piel\u0119gnowa\u0107 w sobie, a\u017c stanie si\u0119 bezgraniczne. Nierozr\u00f3\u017cniaj\u0105ce, spontaniczne, niewyczerpane wsp\u00f3\u0142czucie wobec wszystkich czuj\u0105cych istot ewidentnie r\u00f3\u017cni si\u0119 od (naznaczonej ignorancj\u0105, po\u017c\u0105daniem i przywi\u0105zaniem) mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 obdarzamy przyjaci\u00f3\u0142 i krewnych. Mi\u0142o\u015b\u0107, o kt\u00f3rej m\u00f3wimy tutaj, nie wybiera i obejmuje nawet tych, kt\u00f3rzy nas krzywdz\u0105, wrog\u00f3w.<\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142czucie wynika z prostego faktu, \u017ce ka\u017cdy chce by\u0107 szcz\u0119\u015bliwy i wolny od cierpienia, co z kolei bierze si\u0119 z naturalnego poczucia w\u0142asnego \u201eja\u201d. Wszystkie istoty rodz\u0105 si\u0119 z podobnymi pragnieniami i powinny mie\u0107 r\u00f3wne prawo do ich zaspokajania. Kiedy por\u00f3wnuj\u0119 si\u0119 z innymi, dochodz\u0119 do wniosku, \u017ce s\u0105 oni wa\u017cniejsi, gdy\u017c jest ich bez liku, a ja jeden. Co wi\u0119cej, tybeta\u0144ska tradycja buddyjska uczy widzie\u0107 w ka\u017cdej czuj\u0105cej istocie w\u0142asn\u0105 matk\u0119 oraz okazywa\u0107 im wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i mi\u0142o\u015b\u0107, gdy\u017c odradzaj\u0105c si\u0119 od czasu bez pocz\u0105tku, wszyscy zd\u0105\u017cyli by\u0107 sobie nawzajem kochaj\u0105cymi rodzicami. W tym sensie tak\u017ce jeste\u015bmy wszech\u015bwiatow\u0105 rodzin\u0105.<\/p>\n
Bez wzgl\u0119du na to, czy wyznaje si\u0119 jak\u0105\u015b religi\u0119, ka\u017cdy ceni sobie mi\u0142o\u015b\u0107 i wsp\u00f3\u0142czucie. Potrzebujemy pomocy, przychodz\u0105c na \u015bwiat i go opuszczaj\u0105c. Skoro jeste\u015bmy uzale\u017cnieni od dobroci bli\u017anich w dzieci\u0144stwie i na staro\u015b\u0107, czy\u017c w mi\u0119dzyczasie sami nie powinni\u015bmy s\u0142u\u017cy\u0107 innym?<\/p>\n
Piel\u0119gnowanie dobrego serca (poczucia blisko\u015bci ze wszystkimi lud\u017ami) nie wymaga religijno\u015bci w potocznym rozumieniu tego s\u0142owa. I nie jest rzecz\u0105 wy\u0142\u0105cznie wierz\u0105cych, a ka\u017cdego, bez wzgl\u0119du na ras\u0119, wyznanie i pogl\u0105dy polityczne, zw\u0142aszcza za\u015b tych, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za cz\u0142onk\u00f3w ludzkiej rodziny i patrz\u0105 na \u015bwiat z szerszej perspektywy. To pot\u0119\u017cne nastawienie, kt\u00f3re nale\u017cy rozwija\u0107 i praktykowa\u0107. Szczeg\u00f3lnie w sile wieku, gdy cz\u0119sto si\u0119 zaniedbujemy za spraw\u0105 z\u0142udnego poczucia bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n
Je\u015bli b\u0119dziemy patrze\u0107 z szerszej perspektywy, pami\u0119ta\u0107, \u017ce wszyscy pragn\u0105 szcz\u0119\u015bcia i uciekaj\u0105 przed b\u00f3lem, oraz rozumie\u0107, \u017ce nie jeste\u015bmy p\u0119pkiem \u015bwiata zamieszkiwanego przez miliardy ludzi, dojdziemy do wniosku, \u017ce warto dzieli\u0107 si\u0119 z innymi. \u0106wiczenie si\u0119 w takiej postawie otwiera wrota autentycznego wsp\u00f3\u0142czucia, mi\u0142o\u015bci i szacunku. Jednostkowe szcz\u0119\u015bcie przestaje by\u0107 wtedy celem mozolnych zabieg\u00f3w, staj\u0105c si\u0119 automatycznym \u2013 i o wiele pot\u0119\u017cniejszym \u2013 skutkiem ubocznym procesu s\u0142u\u017cenia innym.<\/p>\n
Innym \u2013 niezwykle przydatnym na co dzie\u0144 \u2013 rezultatem rozwoju duchowego jest spok\u00f3j i jasno\u015b\u0107 umys\u0142u. Nasze \u017cycie nie przestaje p\u0142yn\u0105\u0107 i przynosi mn\u00f3stwo problem\u00f3w. \u0141atwiej je rozwi\u0105za\u0107, gdy mierzymy si\u0119 z nimi na trze\u017awo. Ow\u0142adni\u0119ci nienawi\u015bci\u0105, zazdro\u015bci\u0105 i gniewem, tracimy zdolno\u015b\u0107 miarodajnego os\u0105du. Kiedy nasze umys\u0142y s\u0105 za\u015blepione, wszystko mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107. W\u0142\u0105cznie z wojn\u0105. Innymi s\u0142owy, praktykowanie mi\u0142o\u015bci i wsp\u00f3\u0142czucia dobrze s\u0142u\u017cy ka\u017cdemu, zw\u0142aszcza za\u015b ludziom odpowiedzialnym za losy pa\u0144stw i mog\u0105cym k\u0142a\u015b\u0107 podwaliny \u015bwiatowego pokoju.<\/p>\n
\u015awiatowe religie dla powszechnego pokoju<\/p>\n
Zasady, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0142em do tej pory, propaguj\u0105 wszystkie \u015bwiatowe religie. Uwa\u017cam, \u017ce buddyzm, chrze\u015bcija\u0144stwo, konfucjanizm, hinduizm, islam, d\u017ainizm, judaizm, sikhizm, taoizm, zaratustryzm itd. podobnie widz\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, stawiaj\u0105 sobie za cel s\u0142u\u017cenie ludzko\u015bci dzi\u0119ki praktyce duchowej oraz czyni\u0105 ze swoich adept\u00f3w lepszych ludzi. Wszystkie propaguj\u0105 te\u017c kodeksy moralne w celu doskonalenia umys\u0142u, cia\u0142a i mowy, ucz\u0105c nie kra\u015b\u0107, nie zabija\u0107 i tak dalej. Wsp\u00f3lnym celem etyki propagowanej przez wielkich nauczycieli ludzko\u015bci jest bezinteresowno\u015b\u0107 \u2013 oraz sprowadzenie uczni\u00f3w ze z\u0142ej \u015bcie\u017cki na dobr\u0105.<\/p>\n
Wszystkie tradycje religijne widz\u0105 konieczno\u015b\u0107 kontrolowania nieokie\u0142znanego, egoistycznego, sprowadzaj\u0105cego na manowce umys\u0142u oraz wskazuj\u0105 duchow\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 pokoju, dyscypliny, etyki i m\u0105dro\u015bci. Cz\u0119sto powtarzam, \u017ce w tym sensie nios\u0105 jedno przes\u0142anie, r\u00f3\u017cni\u0105c si\u0119 metafizycznymi dogmatami zwi\u0105zanymi z miejscem, epok\u0105 i kultur\u0105. W codziennym \u017cyciu znacznie wa\u017cniejsze od doktrynalnych niuans\u00f3w s\u0105 przecie\u017c wsp\u00f3lne przykazania dobroci.<\/p>\n
Tradycje religijne, kt\u00f3re daj\u0105 ludziom pociech\u0119 i ukojenie, mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do rozmaitych lekarstw na r\u00f3\u017cne choroby, gdy\u017c staraj\u0105 si\u0119 pom\u00f3c u\u015bmierzy\u0107 cierpienie i znale\u017a\u0107 szcz\u0119\u015bcie. Mo\u017cna oczywi\u015bcie dzieli\u0107 w\u0142os na czworo, skupiaj\u0105c si\u0119 na r\u00f3\u017cnicach dogmatycznych, ale ludzkiemu sercu o wiele bli\u017csza jest wsp\u00f3lna sprawa. Ka\u017cda religia ma sw\u00f3j spos\u00f3b na kojenie b\u00f3lu i wk\u0142ad w \u015bwiatow\u0105 cywilizacj\u0119. Nie chodzi o nawracanie. Nigdy nie zale\u017ca\u0142o mi na przekonywaniu do buddyzmu ani na jego \u201esprawie\u201d. Staram si\u0119 natomiast my\u015ble\u0107, jak mog\u0119 przys\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 innym jako buddyjski humanista.<\/p>\n
Wskazuj\u0105c fundamentalne podobie\u0144stwa, nie wynosz\u0119 jednej religii ponad inne ani nie postuluj\u0119 nowego \u201e\u015bwiatowego\u201d wyznania. Wszystkie tradycje s\u0105 potrzebne, poniewa\u017c wzbogacaj\u0105 ludzi i cywilizacj\u0119. Nasze umys\u0142y r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 sk\u0142onno\u015bciami, potrzebuj\u0105 wi\u0119c odmiennych \u015bcie\u017cek do szcz\u0119\u015bcia i pokoju. Dok\u0142adnie tak samo jest z jedzeniem. Do jednych przemawia chrze\u015bcija\u0144stwo, inni wol\u0105 buddyzm, w kt\u00f3rym nie ma stw\u00f3rcy i wszystko zale\u017cy od naszych w\u0142asnych dzia\u0142a\u0144, i tak dalej. Wniosek jest prosty: ludzko\u015b\u0107 potrzebuje wszystkich \u015bwiatowych religii, dostosowanych do rozmaitych obyczaj\u00f3w, tradycji narodowych, duchowych potrzeb i indywidualnych predylekcji.<\/p>\n
Ciesz\u0105 mnie wi\u0119c r\u00f3\u017cne inicjatywy na rzecz lepszego zrozumienia mi\u0119dzy religiami. S\u0105 one szczeg\u00f3lnie potrzebne w\u0142a\u015bnie teraz. Skoro wszystkie tradycje stawiaj\u0105 sobie za cel popraw\u0119 losu ludzko\u015bci, z pewno\u015bci\u0105 mog\u0105 wsp\u00f3lnie pracowa\u0107 na rzecz \u015bwiatowego pokoju. Dialog mi\u0119dzyreligijny zapewni niezb\u0119dne poczucie wsp\u00f3lnoty. Warto przecie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie ma \u0142atwych, cudownych rozwi\u0105za\u0144. Nie zamieciemy pod dywan ewidentnych doktrynalnych r\u00f3\u017cnic ani nie zast\u0105pimy istniej\u0105cych wierze\u0144 uniwersaln\u0105 doktryn\u0105. Ka\u017cda religia wniesie co\u015b od siebie w spos\u00f3b przystaj\u0105cy do rozumienia \u015bwiata swoich wyznawc\u00f3w.<\/p>\n
Przed adeptami religii, kt\u00f3rzy chc\u0105 zrobi\u0107 co\u015b na rzecz \u015bwiatowego pokoju, stoj\u0105 dwa zadania. Przede wszystkim musimy promowa\u0107 wzajemne zrozumienie, kt\u00f3re zapewni poczucie jedno\u015bci, niezb\u0119dnej do wsp\u00f3lnego dzia\u0142ania. W tym celu musimy okazywa\u0107 sobie szacunek oraz podkre\u015bla\u0107 zbiorow\u0105 trosk\u0119 o przysz\u0142o\u015b\u0107 ludzko\u015bci. Trzeba te\u017c uzgodni\u0107 katalog podstawowych warto\u015bci duchowych, kt\u00f3re s\u0105 bliskie ka\u017cdemu sercu i dobrze mu s\u0142u\u017c\u0105. Innymi s\u0142owy, potrzebujemy wsp\u00f3lnego mianownika wszystkich \u015bwiatowych religii: humanistycznych idea\u0142\u00f3w. Te dwa kroki pomog\u0105 nam we wsp\u00f3lnym i indywidualnym k\u0142adzeniu duchowych podwalin \u015bwiatowego pokoju.<\/p>\n
Wsp\u00f3lnej pracy na rzecz pokoju pomaga widzenie w r\u00f3\u017cnych tradycjach instrument\u00f3w do piel\u0119gnowania dobrego serca: mi\u0142o\u015bci i szacunku dla bli\u017anich oraz autentycznego poczucia wsp\u00f3lnoty. Musimy skupi\u0107 si\u0119 na celu religii, a nie scholastycznych niuansach i ja\u0142owym intelektualizowaniu. Wierz\u0119, \u017ce mo\u017cemy wiele razem zrobi\u0107, je\u015bli od\u0142o\u017cymy na bok metafizyczne zawi\u0142o\u015bci, kt\u00f3re w istocie s\u0105 spraw\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 ka\u017cdego ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n
Mimo zwi\u0105zanej z rozwojem materialnym post\u0119puj\u0105cej sekularyzacji oraz pr\u00f3b zorganizowanego niszczenia warto\u015bci duchowych w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi wyznaje jak\u0105\u015b religi\u0119. Ta nieustaj\u0105ca wiara \u2013 jak\u017ce \u017cywa tak\u017ce pod zwalczaj\u0105cymi j\u0105 rz\u0105dami \u2013 stanowi niezaprzeczalny dow\u00f3d potencja\u0142u religii. T\u0119 duchow\u0105 energi\u0119 i moc mo\u017cna wykorzysta\u0107 do tworzenia warunk\u00f3w niezb\u0119dnych do \u015bwiatowego pokoju. Wielka w tym odpowiedzialno\u015b\u0107 wszystkich przyw\u00f3dc\u00f3w religijnych i humanist\u00f3w.<\/p>\n
Bez wzgl\u0119du na to, czy uda si\u0119 nam zaprowadzi\u0107 pok\u00f3j na ca\u0142ym \u015bwiecie, zwyczajnie nie mamy wyboru i musimy o to zabiega\u0107. Je\u015bli dopu\u015bcimy do siebie z\u0142o\u015b\u0107, stracimy najlepsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ludzkiej inteligencji: zdolno\u015b\u0107 odr\u00f3\u017cniania dobra i z\u0142a. Gniew jest jednym z najwi\u0119kszych problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata.<\/p>\n
Indywidualna odpowiedzialno\u015b\u0107 za instytucje<\/p>\n
Gniew odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w konfliktach bliskowschodnich, po\u0142udniowoazjatyckich i tak dalej. Ich wsp\u00f3lnym mianownikiem jest niedostrzeganie cz\u0142owiecze\u0144stwa drugiej strony. Nie maj\u0105 charakteru czysto politycznego ani technicznego. I nie rozwi\u0105\u017ce si\u0119 ich si\u0142\u0105 ani nakr\u0119caniem wy\u015bcigu zbroje\u0144. Nazywam je duchowymi, poniewa\u017c wymagaj\u0105 wra\u017cliwo\u015bci i zrozumienia naszej wsp\u00f3lnej ludzkiej natury. Nienawi\u015b\u0107 i wojna nie zapewni\u0105 szcz\u0119\u015bcia nikomu, nawet tak zwanym zwyci\u0119zcom. Przemoc zawsze sprowadza cierpienie, w tym sensie jest wi\u0119c przeciwskuteczna. Najwy\u017cszy czas, by \u015bwiatowi przyw\u00f3dcy przestali patrze\u0107 przez pryzmat rasy, kultury i ideologii, a zobaczyli w drugiej stronie takich samych ludzi. Skorzystaj\u0105 na tym jednostki, spo\u0142eczno\u015bci, pa\u0144stwa i wreszcie ca\u0142y \u015bwiat.<\/p>\n
Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych problem\u00f3w jest pochodn\u0105 powojennego konfliktu mi\u0119dzy blokiem \u201ewschodnim\u201d a \u201ezachodnim\u201d, kt\u00f3re nawzajem si\u0119 demonizuj\u0105, nie okazuj\u0105c \u017cadnych wzgl\u0119d\u00f3w ani szacunku drugiej stronie, cho\u0107 obie sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 przecie\u017c z takich samych ludzi \u2013 dzieci, kobiet i m\u0119\u017cczyzn. Kluczow\u0105 rol\u0119 w wygaszaniu zorganizowanej wzajemnej nienawi\u015bci powinni odgrywa\u0107 liderzy, wszyscy prezydenci i gensekowie, ale w tym celu sami musieliby najpierw zobaczy\u0107 w sobie cz\u0142owieka.<\/p>\n
Jestem przekonany, \u017ce gdyby przyw\u00f3dcy wrogich blok\u00f3w znale\u017ali si\u0119 nagle na bezludnej wyspie, spontanicznie byliby dla siebie przede wszystkim lud\u017ami. Nieformalne spotkania bez \u017cadnej agendy najlepiej s\u0142u\u017c\u0105 budowaniu elementarnego zrozumienia, bez kt\u00f3rego trudno my\u015ble\u0107 o wsp\u00f3lnym rozwi\u0105zywaniu mi\u0119dzynarodowych problem\u00f3w. Nie da si\u0119 \u2013 zw\u0142aszcza maj\u0105c baga\u017c historycznych konflikt\u00f3w \u2013 prowadzi\u0107 rzeczowych negocjacji w duchu nienawi\u015bci i podejrzliwo\u015bci.<\/p>\n
Gdyby to ode mnie zale\u017ca\u0142o, \u015bwiatowi przyw\u00f3dcy spotykaliby si\u0119 raz do roku w jakim\u015b pi\u0119knym miejscu tylko po to, \u017ceby si\u0119 lepiej pozna\u0107 \u2013 i dopiero potem omawia\u0107 w\u0142asne albo globalne problemy. Jestem przekonany, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi wola\u0142aby, \u017ceby ich przedstawiciele obradowali w atmosferze cz\u0142owiecze\u0144stwa, wzajemnego szacunku i zrozumienia.<\/p>\n
Pog\u0142\u0119bianiu relacji mi\u0119dzyludzkich powinna sprzyja\u0107 turystyka zagraniczna. Oraz media \u2013 zw\u0142aszcza w pa\u0144stwach demokratycznych \u2013 cz\u0119\u015bciej pochylaj\u0105c si\u0119 nad tym, co nas \u0142\u0105czy, a nie dzieli. Wy\u0142onienie si\u0119 supermocarstw ograniczy\u0142o humanitarn\u0105 rol\u0119 instytucji mi\u0119dzynarodowych. Mam nadziej\u0119, \u017ce to si\u0119 zmieni i Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych b\u0119dzie mog\u0142a skuteczniej s\u0142u\u017cy\u0107 ca\u0142ej ludzko\u015bci i promowaniu wzajemnego zrozumienia. Dalsze zaw\u0142aszczanie takich agencji przez kilku pot\u0119\u017cnych graczy by\u0142oby prawdziw\u0105 tragedi\u0105. ONZ powinna by\u0107 instrumentem \u015bwiatowego pokoju \u2013 szanowanym przez wszystkich, gdy\u017c stanowi jedyne \u017ar\u00f3d\u0142o nadziei dla ma\u0142ych, ciemi\u0119\u017conych narod\u00f3w (a zatem i ca\u0142ej planety).<\/p>\n
Skoro wszystkie pa\u0144stwa s\u0105 zale\u017cne od siebie bardziej ni\u017c kiedykolwiek, musimy zacz\u0105\u0107 my\u015ble\u0107 ponad granicami, skupiaj\u0105c si\u0119 na ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej. O ile nie zbudujemy atmosfery autentycznej wsp\u00f3\u0142pracy \u2013 przy pomocy szczerego zrozumienia, a nie si\u0142y b\u0105d\u017a gro\u017aby jej u\u017cycia \u2013 problemy b\u0119d\u0105 tylko narasta\u0107. Je\u015bli pa\u0144stwa biedniejsze nie zdo\u0142aj\u0105 poprawi\u0107 swego losu, jak na to zas\u0142uguj\u0105, sfrustrowane, b\u0119d\u0105 przysparza\u0107 problem\u00f3w bogatym. Osi\u0105gni\u0119ciu pokoju \u2013 do kt\u00f3rego klucz stanowi ludzka satysfakcja \u2013 nie sprzyjaj\u0105 tak\u017ce narzucane, niechciane p\u0119ta spo\u0142eczne, polityczne i kulturowe.<\/p>\n
Ka\u017cdy cz\u0142owiek w ka\u017cdym pa\u0144stwie powinien mie\u0107 prawo do szcz\u0119\u015bcia. A na arenie mi\u0119dzynarodowej \u2013 ka\u017cdy kraj, z najmniejszymi w\u0142\u0105cznie. Nie twierdz\u0119, \u017ce jaki\u015b ustr\u00f3j jest lepszy i powinien obowi\u0105zywa\u0107 wsz\u0119dzie. Przeciwnie. Pluralizm polityczny i ideologiczny dobrze s\u0142u\u017cy ludziom, odzwierciadlaj\u0105c nasz\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i pomagaj\u0105c w nieustaj\u0105cym poszukiwaniu szcz\u0119\u015bcia. Ka\u017cda spo\u0142eczno\u015b\u0107, w my\u015bl zasady samostanowienia, powinna m\u00f3c swobodnie kszta\u0142towa\u0107 ustr\u00f3j polityczny i spo\u0142eczno-gospodarczy.<\/p>\n
Sprawiedliwo\u015b\u0107, harmonia i pok\u00f3j zale\u017c\u0105 od wielu czynnik\u00f3w. Powinni\u015bmy my\u015ble\u0107 o nich w kategoriach korzy\u015bci d\u0142ugofalowych, nie dora\u017anych. Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119 z ogromu stoj\u0105cych przed nami wyzwa\u0144, ale widz\u0119 tylko jeden punkt odniesienia: wsp\u00f3lne cz\u0142owiecze\u0144stwo. Pa\u0144stwa musz\u0105 uwzgl\u0119dnia\u0107 interesy s\u0105siad\u00f3w nie dlatego, \u017ce wierz\u0105 w ludzko\u015b\u0107, tylko za spraw\u0105 wsp\u00f3lnych, fundamentalnych interes\u00f3w wszystkich zainteresowanych. Znakiem czasu jest powo\u0142ywanie organizacji regionalnych, takich jak Wsp\u00f3lnoty Europejskie czy Stowarzyszenie Narod\u00f3w Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej. Mam nadziej\u0119, \u017ce powstanie ich znacznie wi\u0119cej, zw\u0142aszcza tam, gdzie rozw\u00f3j i stabilno\u015b\u0107 s\u0105 towarem deficytowym.<\/p>\n
Jak nigdy potrzebujemy dzi\u015b wzajemnego zrozumienia i poczucia odpowiedzialno\u015bci powszechnej. A wi\u0119c dobrego serca, bo bez niego nie ma mowy o powszechnym szcz\u0119\u015bciu ani trwa\u0142ym pokoju. Nie da si\u0119 go zadekretowa\u0107. Ludzko\u015b\u0107, o kt\u00f3rej braterstwo wo\u0142amy, jest zorganizowana w narodowe pa\u0144stwa, wi\u0119c to one musz\u0105 by\u0107 klockami, z kt\u00f3rych zbuduje si\u0119 pok\u00f3j. Mamy za sob\u0105 pr\u00f3by tworzenia sprawiedliwszych i r\u00f3wniejszych spo\u0142ecze\u0144stw oraz stoj\u0105cych na ich stra\u017cy szlachetnych instytucji. Niestety wszystkie te idee zosta\u0142y wypaczone przez partykularne, egoistyczne interesy. Dzi\u015b t\u0119 erozj\u0119 etyki wida\u0107 szczeg\u00f3lnie w polityce. Niekt\u00f3rzy or\u0119duj\u0105 wr\u0119cz, \u017ceby trzyma\u0107 si\u0119 od niej jak najdalej, gdy\u017c sta\u0142a si\u0119 synonimem amoralno\u015bci. Nieetyczna polityka nie s\u0142u\u017cy ludziom, a pozbawiony zasad cz\u0142owiek potrafi zmieni\u0107 si\u0119 w besti\u0119. Wszak\u017ce polityka nie musi by\u0107 \u201ebrudna\u201d. Strzeliste idea\u0142y i szlachetne idee, kt\u00f3re mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 ludzko\u015bci, zosta\u0142y podkopane przez instrumenty naszej kultury politycznej. St\u0105d podejrzliwo\u015b\u0107, z jak\u0105 osoby wierz\u0105ce patrz\u0105 na \u201ekonszachty\u201d przyw\u00f3dc\u00f3w religijnych z politykami.<\/p>\n
Nie zgadzam si\u0119 z popularn\u0105 tez\u0105, \u017ce w polityce nie ma miejsca na religi\u0119 i etyk\u0119, a praktykuj\u0105cy powinni zaszywa\u0107 si\u0119 w pustelniach. Wydaje mi si\u0119 zbyt jednostronna, upraszczaj\u0105c kwestie relacji jednostki ze spo\u0142ecze\u0144stwem i roli religii w naszym \u017cyciu. Moralno\u015b\u0107 jest tak samo wa\u017cna dla polityka, jak eremity. Dzieje si\u0119 bardzo \u017ale, gdy przyw\u00f3dcy i w\u0142adcy zapominaj\u0105 o zasadach. Bez wzgl\u0119du na to, czy wierzymy w Boga, czy w karm\u0119, etyka jest fundamentem ka\u017cdej religii.<\/p>\n
Moralno\u015b\u0107, wsp\u00f3\u0142czucie, obyczajno\u015b\u0107, m\u0105dro\u015b\u0107 i tak dalej stanowi\u0142y podwaliny wszystkich cywilizacji. Aby m\u00f3c budowa\u0107 lepszy \u015bwiat, te przymioty nale\u017cy piel\u0119gnowa\u0107 i systematycznie wpaja\u0107 w sprzyjaj\u0105cym temu \u015brodowisku. Od najwcze\u015bniejszego dzieci\u0144stwa. Nie mo\u017cemy czeka\u0107 na nast\u0119pne pokolenie. To my musimy da\u0107 nowe \u017cycie podstawowym ludzkim warto\u015bciom. Zgoda, nadziej\u0105 na przysz\u0142o\u015b\u0107 jest nowe pokolenie, ale tylko o tyle, o ile w tej chwili zaprowadzimy \u2013 na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105 \u2013 radykalne zmiany w systemie o\u015bwiaty. Potrzebujemy rewolucji w sferze naszego stosunku do praktykowania fundamentalnych warto\u015bci.<\/p>\n
Nie wystarczy krzycze\u0107 o konieczno\u015bci powstrzymania moralnego upadku, musimy co\u015b w tej sprawie zrobi\u0107. Skoro obecne rz\u0105dy nie poczuwaj\u0105 si\u0119 do takich \u201ereligijnych\u201d powinno\u015bci, humani\u015bci i przyw\u00f3dcy duchowi musz\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 o\u017cywi\u0107 podstawowe warto\u015bci przy pomocy istniej\u0105cych organizacji spo\u0142ecznych, obywatelskich, kulturalnych, edukacyjnych i wyznaniowych. A je\u015bli wymaga tego sytuacja, powo\u0142ywa\u0107 w tym celu instytucje nowe. Tylko w ten spos\u00f3b mo\u017cemy przyczyni\u0107 si\u0119 do budowania stabilnych fundament\u00f3w pokoju.<\/p>\n
\u017byj\u0105c w spo\u0142ecze\u0144stwie, musimy dzieli\u0107 los wsp\u00f3\u0142obywateli oraz praktykowa\u0107 tolerancj\u0119 i wsp\u00f3\u0142czucie nie tylko wobec bliskich, ale tak\u017ce wrog\u00f3w. To test naszej si\u0142y moralnej. Musimy dawa\u0107 \u015bwiadectwo w\u0142asnym \u017cyciem, nie mo\u017cemy liczy\u0107, \u017ce przekonamy innych o warto\u015bci religii samym gadaniem. I praktykowa\u0107 cnoty oraz dokonywa\u0107 po\u015bwi\u0119ce\u0144, kt\u00f3rych oczekujemy od innych. Naczelnym celem religii jest s\u0142u\u017cenie ludzko\u015bci. Dlatego te\u017c zawsze i wsz\u0119dzie trzeba u\u017cywa\u0107 jej do niesienia pokoju i szcz\u0119\u015bcia, a nie pospolitego nawracania.<\/p>\n
Religia nie zna pa\u0144stwowych granic. Powinna by\u0107 do dyspozycji tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 tak\u0105 potrzeb\u0119. Wa\u017cne, by wybiera\u0107 wiar\u0119, kt\u00f3ra najlepiej nam s\u0142u\u017cy. Uczynienie tego nie oznacza odrzucenia innych ani swego \u015brodowiska. Przeciwnie, praktykuj\u0105cy nie powinni odcina\u0107 si\u0119 od spo\u0142ecze\u0144stwa, \u017cyj\u0105c z nim w zgodzie. Wybieraj\u0105c eskapizm, nikomu nie pomagamy, a przecie\u017c s\u0142u\u017cba to g\u0142\u00f3wne zadanie religii.<\/p>\n
W zwi\u0105zku z tym nie wolno nam zapomina\u0107 o dw\u00f3ch rzeczach: sprawdzaniu si\u0119 i poprawianiu. Zawsze musimy by\u0107 \u015bwiadomi swojego nastawienia wobec bli\u017anich i korygowa\u0107 je, gdy tylko w czym\u015b uchybimy.<\/p>\n
Na koniec s\u0142owo o rozwoju materialnym. Na Zachodzie \u2013 kt\u00f3ry paradoksalnie si\u0119 nim chlubi \u2013 s\u0142ysza\u0142em wiele utyskiwa\u0144 na ten temat. Sam nie widz\u0119 nic z\u0142ego w post\u0119pie jako takim, o ile s\u0142u\u017cy on cz\u0142owiekowi. G\u0142\u0119boko wierz\u0119, \u017ce najlepszym panaceum na wi\u0119kszo\u015b\u0107 problem\u00f3w ludzko\u015bci jest harmonijne po\u0142\u0105czenie rozwoju materialnego z duchowym.<\/p>\n
Musimy by\u0107 wszak\u017ce \u015bwiadomi ogranicze\u0144. Cho\u0107 nauka i technika da\u0142y nam bardzo wiele, nie s\u0105 w stanie zapewni\u0107 trwa\u0142ego szcz\u0119\u015bcia. W Stanach Zjednoczonych, zapewne najbardziej rozwini\u0119tym pa\u0144stwie, jest mn\u00f3stwo cierpienia, poniewa\u017c wiedza techniczna mo\u017ce zapewni\u0107 tylko komfort fizyczny.<\/p>\n
Chc\u0105c przyczyni\u0107 si\u0119 do odnowy ludzkich warto\u015bci i osi\u0105gni\u0119cia trwa\u0142ego szcz\u0119\u015bcia, musimy czerpa\u0107 ze wsp\u00f3lnego dziedzictwa wszystkich narod\u00f3w. Oby to, co tu napisa\u0142em, przypomina\u0142o o pilnej konieczno\u015bci piel\u0119gnowania tego, co czyni z nas jedn\u0105 rodzin\u0119 na Ziemi.<\/p>\n
Skre\u015bli\u0142em te s\u0142owa,\u00a0
\u017ceby podzieli\u0107 si\u0119 tym,\u00a0
co le\u017cy mi na sercu.\u00a0
Ilekro\u0107 spotykam \u201eobcego\u201d,\u00a0
m\u00f3wi\u0119 sobie, \u017ce oto widz\u0119\u00a0
krewnego z naszej ludzkiej rodziny.
Ta postawa utwierdza mnie\u00a0
w mi\u0142o\u015bci i szacunku dla wszystkich.
Oby to moje spontaniczne pragnienie
wnios\u0142o co\u015b do budowania
\u015bwiatowego pokoju.
Modl\u0119 si\u0119 o \u017cyczliwsz\u0105,
bardziej troskliw\u0105 i wyrozumia\u0142\u0105
ludzk\u0105 rodzin\u0119 na tej Ziemi.
Oto m\u00f3j gor\u0105cy apel
do wszystkich, kt\u00f3rym
marzy si\u0119 wolno\u015b\u0107 od cierpie\u0144
i nieustaj\u0105ce szcz\u0119\u015bcie.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
1984<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n