{"id":16616,"date":"2025-12-10T06:21:36","date_gmt":"2025-12-10T05:21:36","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=16616"},"modified":"2025-12-31T07:01:33","modified_gmt":"2025-12-31T06:01:33","slug":"dalajlama-uzupelnienie-ludzka-wizja-pokoju-czterdziesci-lat-pozniej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=16616","title":{"rendered":"Dalajlama: Uzupe\u0142nienie. Ludzka wizja pokoju czterdzie\u015bci lat p\u00f3\u017aniej"},"content":{"rendered":"\n

Postanowi\u0142em spisa\u0107 swoje refleksje o \u015bwiatowym pokoju<\/a> w wieku pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat, w latach osiemdziesi\u0105tych dwudziestego stulecia. Dzi\u015b mam lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t i jeste\u015bmy w po\u0142owie trzeciej dekady dwudziestego pierwszego wieku. Cho\u0107 w mi\u0119dzyczasie \u015bwiat bardzo si\u0119 zmieni\u0142 \u2013 i na lepsze, i na gorsze \u2013 uwa\u017cam, \u017ce podstawowe kwestie, kt\u00f3re wtedy porusza\u0142em, wci\u0105\u017c s\u0105 aktualne. W rzeczy samej pok\u00f3j zn\u00f3w jest priorytetem, gdy\u017c gwa\u0142towny post\u0119p techniczny da\u0142 nowe narz\u0119dzia tym, kt\u00f3rzy nie wahaj\u0105 si\u0119 przed niczym, \u017ceby postawi\u0107 na swoim.<\/p>\n

<\/p>\n

Kiedy ludzie walczyli mieczami i w\u0142\u00f3czniami, wyrz\u0105dzali szkody o wiele mniejsze od niszczycielskiego potencja\u0142u broni masowego ra\u017cenia, kt\u00f3ra dzi\u015b jest w powszechnym u\u017cyciu. Opracowali j\u0105 najzdolniejsi, najlepiej wykszta\u0142ceni naukowcy i in\u017cynierowie, ulepszaj\u0105c \u2013 nawet je\u015bli nie mieli takiego zamiaru \u2013 narz\u0119dzia mordu.<\/p>\n

Dwudziesty wiek by\u0142 epok\u0105 wojen i rozlewu krwi. W swoim eseju pisa\u0142em o \u015bwiatowym kryzysie podstawowych warto\u015bci, kt\u00f3ry \u2013 je\u015bli nie za\u017cegnamy go na czas \u2013 mo\u017ce zagrozi\u0107 przysz\u0142o\u015bci rodzaju ludzkiego. Pod tym wzgl\u0119dem, niestety, nic si\u0119 nie zmieni\u0142o.<\/p>\n

Brzemi\u0119 odpowiedzialno\u015bci za sprawienie, by to nowe stulecie by\u0142o wiekiem dialogu i dyplomacji, a nie ludob\u00f3jstwa, spoczywa na nas wszystkich. Ludzie zawsze b\u0119d\u0105 si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107 i spiera\u0107, ale mog\u0105 \u2013 i powinni \u2013 rozwi\u0105zywa\u0107 problemy rozmawiaj\u0105c i dyskutuj\u0105c. Pisa\u0142em wi\u0119c o czterech kwestiach: humanitaryzmie w obliczu globalnych problem\u00f3w, wsp\u00f3\u0142czuciu jako filarze \u015bwiatowego pokoju, \u015bwiatowych religiach i wszystkich humanistach jako jego naturalnych or\u0119downikach oraz powszechnej odpowiedzialno\u015bci za kszta\u0142towanie instytucji, kt\u00f3re maj\u0105 zaspokaja\u0107 potrzeby ludzko\u015bci. Jako cz\u0142onek ludzkiej rodziny sam te\u017c stara\u0142em si\u0119 w ten spos\u00f3b s\u0142u\u017cy\u0107 sprawie pokoju, z czego zdam teraz pokr\u00f3tce spraw\u0119.<\/p>\n

Po pierwsze, zwraca\u0142em uwag\u0119 na to, co \u0142\u0105czy nas wszystkich: ka\u017cdy pragnie szcz\u0119\u015bcia i nikt nie chce cierpie\u0107. I apelowa\u0142em o piel\u0119gnowanie dobrego serca oraz podstawowych ludzkich warto\u015bci \u2013 wsp\u00f3\u0142czucia, przebaczenia, tolerancji, zadowolenia, samokontroli \u2013 kt\u00f3re nazywam \u201e\u015bwieckimi\u201d, poniewa\u017c s\u0105 wsp\u00f3lne r\u00f3\u017cnym religiom. Rozwija\u0142em to zagadnienie w dw\u00f3ch ksi\u0105\u017ckach, Etyce na nowe tysi\u0105clecie oraz Ponad religi\u0105, w kt\u00f3rych postuluj\u0119 system moralny oparty na uniwersalnych humanistycznych zasadach.<\/p>\n

Po wt\u00f3re \u2013 cho\u0107 jestem mnichem buddyjskim i najbardziej odpowiada mi buddyzm \u2013 powa\u017cam wszystkie tradycje duchowe i apeluj\u0119 o zgod\u0119 mi\u0119dzy \u015bwiatowymi religiami. Mimo filozoficznych rozbie\u017cno\u015bci ka\u017cda z nich potrafi kszta\u0142towa\u0107 dobrych ludzi, wszystkie powinny wi\u0119c widzie\u0107 ten potencja\u0142 i darzy\u0107 si\u0119 szacunkiem. M\u00f3wi\u0142em o tym w apelu O prawdziw\u0105 blisko\u015b\u0107 wyzna\u0144, namawiaj\u0105c do cenienia odmienno\u015bci doktryn, poniewa\u017c odpowiadaj\u0105 one predyspozycjom r\u00f3\u017cnych ludzi.<\/p>\n

Po trzecie, jestem Tybeta\u0144czykiem i \u201eDalajlam\u0105\u201d, w kt\u00f3rym rodacy pok\u0142adaj\u0105 nadziej\u0119 i wiar\u0119. Jeste\u015bmy zgodni, \u017ce nasz\u0105 kultur\u0119 \u2013 kultur\u0119 pokoju, wsp\u00f3\u0142czucia i niestosowania przemocy \u2013 nale\u017cy piel\u0119gnowa\u0107 dla dobra ca\u0142ego \u015bwiata. Robi\u0142em wi\u0119c wszystko, co mog\u0142em, aby ratowa\u0107 j\u0119zyk i dziedzictwo Tybetu, spu\u015bcizn\u0119 indyjskiego monastycznego uniwersytetu Nalanda. Apelowa\u0142em te\u017c o ochron\u0119 \u015brodowiska naturalnego Dachu \u015awiata. Wszystko to sta\u0142oby si\u0119 mo\u017cliwe \u2013 pozwalaj\u0105c te\u017c zachowa\u0107 nam to\u017csamo\u015b\u0107 \u2013 dzi\u0119ki pokojowemu, korzystnemu dla obu stron rozwi\u0105zaniu zadawnionego problemu.<\/p>\n

Po czwarte wreszcie, jestem przekonany o ogromnym znaczeniu staro\u017cytnej indyjskiej wiedzy o emocjach i umy\u015ble (oraz technik jego \u0107wiczenia takich jak medytacja) dla wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Uwa\u017cam te\u017c, \u017ce t\u0119 m\u0105dro\u015b\u0107 \u2013 rozpatrywan\u0105 z perspektywy \u015bwieckiej i uniwersalnej \u2013 mo\u017cna po\u0142\u0105czy\u0107 ze wsp\u00f3\u0142czesnym systemem o\u015bwiaty. Tradycja Nalandy nauczy\u0142a mnie utrzymywania spokoju umys\u0142u, wi\u0119c wiem, \u017ce t\u0119 wiedz\u0119 mo\u017cna upowszechnia\u0107 dla dobra ca\u0142ej ludzko\u015bci. Cho\u0107 tamto dawne zrozumienie dzia\u0142ania umys\u0142u i emocji mia\u0142o korzenie religijne, dzi\u015b nale\u017cy wpisa\u0107 je w kontekst edukacji powszechnej i \u015bwieckiej.<\/p>\n

Id\u0105c do szko\u0142y, dzieci praktycznie nie s\u0142ysz\u0105 o ludzkich warto\u015bciach i przymiotach wewn\u0119trznych, kt\u00f3re pozostaj\u0105 u\u015bpione, spychane na margines przygotowaniami do osi\u0105gania cel\u00f3w materialnych. Tymczasem edukacja musi pomaga\u0107 w wykorzystywaniu inteligencji do czynienia dobra. Realistycznie, w oparciu o rozum i zdrowy rozs\u0105dek.<\/p>\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce w programie lekcji znajdzie si\u0119 kiedy\u015b \u201ekszta\u0142cenie serca\u201d. Tak jak wpajamy dzieciom dbanie o zdrowie fizyczne poprzez zachowanie higieny osobistej, musimy uczy\u0107 je tak\u017ce troski o zdrowie psychiczne za po\u015brednictwem higieny emocjonalnej, czyli poskramiania szkodliwych uczu\u0107, na przyk\u0142ad z\u0142o\u015bci i l\u0119ku. Nie mog\u0119 si\u0119 doczeka\u0107, kiedy zaczniemy pomaga\u0107 przedszkolakom i uczniom w byciu bardziej \u015bwiadomymi w\u0142asnych emocji i my\u015bli oraz odpowiedzialnymi za siebie i \u015bwiat.<\/p>\n

W tym celu anga\u017cowa\u0142em si\u0119 w liczne projekty z edukatorami z r\u00f3\u017cnych stron \u015bwiata, Azji, Europy i Ameryki, szukaj\u0105c sposob\u00f3w na zrealizowanie wizji kszta\u0142cenia serc. Z rado\u015bci\u0105 stwierdzam, \u017ce uczenie umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych i emocjonalnych wesz\u0142o ju\u017c na sta\u0142e do programu wielu szk\u00f3\u0142. Jak rozumiem, zaj\u0119cia te s\u0105 wci\u0105\u017c ulepszane, aby obejmowa\u0107 na przyk\u0142ad bezpo\u015brednie \u0107wiczenie \u2013 z korzy\u015bci\u0105 dla innych i ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 przymiot\u00f3w takich jak empatia i wsp\u00f3\u0142czucie. Tworz\u0105 one wszechstronne ramy do wpajania spo\u0142ecznych, emocjonalnych i etycznych kompetencji od przedszkola po wy\u017csze uczelnie. Pok\u0142adam wielkie nadzieje w pokoleniu, kt\u00f3re b\u0119dzie uczone piel\u0119gnowania tak serca, jak intelektu.<\/p>\n

Nadzieja na przysz\u0142o\u015b\u0107<\/p>\n

Nasz \u015bwiat ci\u0105gle si\u0119 kurczy za spraw\u0105 bezprzyk\u0142adnego rozwoju nauki i techniki. Przemys\u0142 i handel mi\u0119dzynarodowy tworz\u0105 globaln\u0105 gospodark\u0119, narz\u0119dzia komunikacji niweluj\u0105 granice odleg\u0142o\u015bci, j\u0119zyka i rasy. Ziemia sta\u0142a si\u0119 globaln\u0105 wiosk\u0105.<\/p>\n

Musimy przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci jedno\u015b\u0107 ludzkiej rodziny. Dawniej izolowane spo\u0142eczno\u015bci mog\u0142y uwa\u017ca\u0107 si\u0119 za ca\u0142kowicie niezale\u017cne, dzi\u015b jednak to, co dzieje si\u0119 w jakim\u015b zak\u0105tku \u2013 cho\u0107by zmiany klimatyczne czy wyczerpywanie surowc\u00f3w \u2013 zaraz odciska si\u0119 na ca\u0142ej planecie. Ka\u017cdy powa\u017cniejszy lokalny problem lepiej od razu traktowa\u0107 wi\u0119c jak spraw\u0119 globaln\u0105.<\/p>\n

Nie da si\u0119 ju\u017c przywo\u0142ywa\u0107 narodowych, rasowych i ideologicznych barier bez niszczycielskich konsekwencji. Wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 sprawia, \u017ce dbanie o cudze jest najlepsz\u0105 form\u0105 zabezpieczenia w\u0142asnego interesu.<\/p>\n

Widz\u0119 w tym \u017ar\u00f3d\u0142o nadziei. Pal\u0105ca potrzeba wsp\u00f3\u0142pracy mo\u017ce tylko ludzko\u015b\u0107 wzmocni\u0107. Pomo\u017ce nam zrozumie\u0107, \u017ce najpewniejszym fundamentem nowego \u015bwiatowego porz\u0105dku s\u0105 nie tylko jak najszersze sojusze polityczne i gospodarcze, ale tak\u017ce szczere praktykowanie mi\u0142o\u015bci i wsp\u00f3\u0142czucia przez ka\u017cdego cz\u0142owieka. Je\u015bli chcemy lepszej, szcz\u0119\u015bliwszej i bardziej cywilizowanej przysz\u0142o\u015bci w stabilniejszym, zgodnym i spokojniejszym \u015bwiecie, musimy nauczy\u0107 si\u0119 widzie\u0107 w sobie braci i siostry.<\/p>\n

Bez wzgl\u0119du na okoliczno\u015bci musimy by\u0107 optymistami. Zniech\u0119cenie to pierwsza sk\u0142adowa pora\u017cki. Trzeba nam pewno\u015bci siebie, cierpliwo\u015bci i wytrwa\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Mamy si\u0119 czym martwi\u0107. Je\u015bli pozostaniemy kr\u00f3tkowzroczni, przysz\u0142e pokolenia b\u0119d\u0105 zmaga\u0107 si\u0119 z ogromnymi problemami. Musimy zrozumie\u0107, \u017ce wszyscy pragniemy szcz\u0119\u015bcia oraz nie chcemy cierpie\u0107, i z tego wzgl\u0119du \u2013 czuj\u0105c przynale\u017cno\u015b\u0107 do jednej ludzkiej rodziny \u2013 najlepiej jak umiemy s\u0142u\u017cy\u0107 w\u0142asnym braciom i siostrom. Pok\u00f3j nast\u0105pi tylko wtedy, gdy b\u0119dziemy rozwi\u0105zywa\u0107 problemy za pomoc\u0105 dialogu i wzajemnego szacunku, a nie przemocy i broni. Cierpienia, jakie przynosz\u0105 tylu ludziom konflikty w Ukrainie, Gazie i innych miejscach, napawaj\u0105 mnie wielkim smutkiem.<\/p>\n

G\u0142\u0119boko wierz\u0119, \u017ce ka\u017cdy z nas mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do tego, by \u015bwiat by\u0142 \u2013 dzi\u015b i jutro \u2013 lepszym miejscem. Apeluj\u0119 do wszystkich, kt\u00f3rzy tak jak ja pragn\u0105 trwa\u0142ego pokoju, o piel\u0119gnowanie poczucia odpowiedzialno\u015bci powszechnej oraz przekonania, \u017ce kluczem do sensownego \u017cycia i lepszej, sprawiedliwszej wsp\u00f3lnej przysz\u0142o\u015bci jest dobre serce. Okazujmy wi\u0119cej wsp\u00f3\u0142czucia ka\u017cdemu, nie tylko rodzinie i bliskim.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

2025<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Postanowi\u0142em spisa\u0107 swoje refleksje o \u015bwiatowym pokoju w wieku pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat, w latach osiemdziesi\u0105tych dwudziestego stulecia. Dzi\u015b mam lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t i jeste\u015bmy w po\u0142owie trzeciej dekady dwudziestego pierwszego wieku. Cho\u0107 w mi\u0119dzyczasie \u015bwiat bardzo si\u0119 zmieni\u0142 \u2013 i na lepsze, i na gorsze \u2013 uwa\u017cam, \u017ce podstawowe kwestie, kt\u00f3re wtedy porusza\u0142em, wci\u0105\u017c s\u0105 aktualne. W […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16617,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[49,58],"class_list":["post-16616","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-dalajlama","tag-swiat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16616","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16616"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16616\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16816,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16616\/revisions\/16816"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16617"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16616"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16616"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16616"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}