Jestem chi\u0144skim pisarzem i chcia\u0142bym powiedzie\u0107 kilka s\u0142\u00f3w o moim kraju. Wszyscy wiedz\u0105, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich trzydziestu lat w Chinach pobudowano niezliczone wie\u017cowce, lotniska i autostrady. M\u00f3j kraj ma drugi co do wielko\u015bci PKB na \u015bwiecie, a jego wyroby sprzedaje si\u0119 w ka\u017cdym zak\u0105tku naszej planety. Moi modnie ubrani, ochrypli od gadania rodacy zwiedzaj\u0105 Londyn, Nowy Jork, Tokio. Pe\u0142no ich w kasynach, ustawiaj\u0105 si\u0119 w kolejkach po torebki z logo Louisa Vuittona. Ludzie wzdychaj\u0105 z przej\u0119ciem, \u017ce Chiny powsta\u0142y, a Chi\u0144czycy s\u0105 bogaci. Lecz za fasad\u0105 pot\u0119gi i dostatku kryj\u0105 si\u0119 rzeczy, o kt\u00f3rych ma\u0142o kto wie, i to w\u0142a\u015bnie one czyni\u0105 m\u00f3j kraj bardzo dziwnym miejscem.<\/p>\n
<\/p>\n
\u017bycie w Chinach przypomina ogl\u0105danie spektaklu na gigantycznej scenie. Fabu\u0142a jest absurdalna, scenariusz niewiarygodny do tego stopnia, \u017ce nie ogarnia go wyobra\u017ania \u017cadnego pisarza.<\/p>\n
M\u00f3j kraj produkuje ska\u017cone melamin\u0105 mleko w proszku, pasie ryby i krewetki \u015brodkami antykoncepcyjnymi, chrzci podrabiane wino alkoholem przemys\u0142owym, konserwuje tofu ludzkimi ekskrementami, odzyskuje i sprzedaje do konsumpcji olej z restauracyjnych \u015bciek\u00f3w.<\/p>\n
W moim kraju system prawny dzia\u0142a w ten spos\u00f3b: przyjmuje si\u0119 niezliczone ustawy, tworzy g\u0119st\u0105 sie\u0107 procedur, rozporz\u0105dze\u0144 i s\u0105dowych interpretacji, a o tym, kto wygrywa spraw\u0119, i tak decyduj\u0105 na koniec przyw\u00f3dcy polityczni.<\/p>\n
W moim kraju wiele spraw w og\u00f3le nie trafia do s\u0105d\u00f3w, a nawet je\u015bli, s\u0119dziowie mog\u0105 odm\u00f3wi\u0107 ich rozpatrzenia. Kiedy do tego dochodzi, wyroki zapadaj\u0105 przed rozpocz\u0119ciem procesu.<\/p>\n
W moim kraju znika wiele niewinnych os\u00f3b. Niekt\u00f3rzy trac\u0105 wolno\u015b\u0107 bez postanowienia s\u0105du. S\u0105 i tacy, co pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 odwo\u0142ywa\u0107 do wy\u017cszych instancji zgodnie z ustanowionymi procedurami. Nazywa si\u0119 ich petentami. W moim kraju s\u0142owo to ma przykre konotacje, kojarzy si\u0119 z chorob\u0105 psychiczn\u0105 albo terroryzmem. Rz\u0105d przeznacza mn\u00f3stwo \u015brodk\u00f3w na odsy\u0142anie takich ludzi w rodzinne strony i izolowanie ich, r\u00f3wnie\u017c w domach wariat\u00f3w.<\/p>\n
Niedawno g\u0142o\u015bno by\u0142o o petencie, kt\u00f3ry jest niewidomym prawnikiem, rzecznikiem praw i przyrodzonej godno\u015bci cz\u0142owieka, a obecnie wi\u0119\u017aniem we w\u0142asnym domu. Wielu ludzi, w tym i ja, pr\u00f3buje go tam odwiedzi\u0107, ale przeganiaj\u0105 ich bandyci naj\u0119ci przez urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych.<\/p>\n
W moim kraju ludzie konaj\u0105 w aresztach na wiele osobliwych sposob\u00f3w, a funkcjonariusze opisuj\u0105 to wykazuj\u0105c ogromn\u0105 inwencj\u0119 literack\u0105: zmar\u0142 bawi\u0105c si\u0119 w chowanego, umar\u0142 we \u015bnie, w amoku albo pij\u0105c wod\u0119. Wszystkie te zgony \u0142\u0105czy jedno \u2013 si\u0144ce i obra\u017cenia.<\/p>\n
W moim kraju ka\u017cde miasto ma ekip\u0119 rozbi\u00f3rkow\u0105 wyposa\u017con\u0105 w buldo\u017cery i pa\u0142ki. Pierwsze s\u0142u\u017c\u0105 do r\u00f3wnania z ziemi\u0105 dom\u00f3w, drugie do ok\u0142adania ich upartych mieszka\u0144c\u00f3w. Niekt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 broni\u0107 swoich dom\u00f3w na kl\u0119czkach, inni krzycz\u0105, gro\u017c\u0105, \u017ce si\u0119 zabij\u0105, a nawet oblewaj\u0105 si\u0119 naft\u0105 i podpalaj\u0105. Nic jednak nie powstrzyma rozbi\u00f3rki i \u017caden urz\u0119dnik nie poniesie odpowiedzialno\u015bci za ewentualne ofiary w ludziach.<\/p>\n
W moim kraju wybory s\u0105 gr\u0105, o kt\u00f3rej wynikach decyduje rz\u0105d. Zawsze wygrywaj\u0105 jego kandydaci. Ludziom cz\u0119sto ka\u017ce si\u0119 wybiera\u0107 dw\u00f3ch z dw\u00f3ch. Zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c matematyczne zagadki, kiedy mandaty zdobywa trzech z dw\u00f3ch kandydat\u00f3w. Zwyci\u0119zc\u00f3w odbywaj\u0105cych si\u0119 co pi\u0119\u0107 lat wybor\u00f3w krajowych nazywa si\u0119 przedstawicielami ludu, lecz przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 reprezentuje wy\u0142\u0105cznie rz\u0105d.<\/p>\n
Pewna siedemdziesi\u0119ciolatka, na przyk\u0142ad, zasiada od ponad p\u00f3\u0142 wieku, nigdy nie zg\u0142osi\u0142a \u017cadnego wniosku i nie g\u0142osowa\u0142a przeciw. Ma prost\u0105 prac\u0119: podnosi tylko r\u0119k\u0119 i w ten spos\u00f3b zarabia na wygodne \u017cycie. W ostatnich latach niekt\u00f3rzy pr\u00f3bowali si\u0119 ubiega\u0107 o t\u0119 posad\u0119 bez aprobaty rz\u0105du. Niemal zawsze przegrywali, a bywa\u0142o, \u017ce gorzko \u017ca\u0142owali swojej decyzji.<\/p>\n
W moim kraju agendy rz\u0105du, kt\u00f3rych zadaniem jest niesienie pomocy, zajmuj\u0105 si\u0119 handlem lud\u017ami. Osoby niedorozwini\u0119te pracuj\u0105 niewolniczo w fabrykach i kopalniach, kobiety s\u0105 zmuszane do aborcji, noworodki odbiera si\u0119 gwa\u0142tem rodzicom i zamyka w sieroci\u0144cach. Je\u015bli najbli\u017cszych nie sta\u0107 na ich wykupienie, zostaj\u0105 komu\u015b sprzedane, tak\u017ce cudzoziemcom.<\/p>\n
W moim kraju zadaniem medi\u00f3w jest promowanie rz\u0105du, a nie rzetelne informowanie. System edukacyjny nie s\u0142u\u017cy przekazywaniu wiedzy, a trzymaniu w ciemnocie i zaszczepianiu lojalno\u015bci wobec w\u0142adzy. W rezultacie wielu doros\u0142ych nigdy nie osi\u0105ga intelektualnej dojrza\u0142o\u015bci. W moim kraju do dzi\u015b mn\u00f3stwo os\u00f3b wspomina z rozrzewnieniem zako\u0144czon\u0105 ponad trzydzie\u015bci lat temu katastrofaln\u0105 rewolucj\u0119 kulturaln\u0105 i wyznaje kult jednostki. Ludzie ci potrafi\u0105 zaprzecza\u0107 wielkiemu g\u0142odowi z pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i milionom jego ofiar.<\/p>\n
W moim kraju ka\u017cde przedsi\u0119wzi\u0119cie akademickie musi le\u017ce\u0107 w interesie rz\u0105du. Uczeni fa\u0142szuj\u0105 histori\u0119 zgodnie z zapotrzebowaniem w\u0142adz. Ekonomi\u015bci przedstawiaj\u0105 teorie, kt\u00f3re potwierdzaj\u0105 s\u0142uszno\u015b\u0107 polityki rz\u0105du. W moim kraju prawdy objawiaj\u0105 przyw\u00f3dcy, a ich o\u015bwiadczenia wyznaczaj\u0105 wszystkie obszary dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka: polityk\u0119, gospodark\u0119, kultur\u0119, nawet hodowl\u0119.<\/p>\n
W moim kraju rz\u0105d szczyci si\u0119 zlikwidowaniem klas, lecz podzia\u0142y te wida\u0107 na ka\u017cdym kroku. Kasty wy\u017csze jedz\u0105 wykwintne potrawy, ni\u017csze produkty ska\u017cone i niebezpieczne dla zdrowia. Dzieci uprzywilejowanych chodz\u0105 do szk\u00f3\u0142 prywatnych, przeci\u0119tni posy\u0142aj\u0105 swoje do zwyk\u0142ych, trzeci na tej drabinie, robotnicy nap\u0142ywowi, do \u017ca\u0142osnych, a do\u0142y spo\u0142eczne \u2013 do \u017cadnych.<\/p>\n
M\u00f3j kraj rado\u015bnie importuje najnowocze\u015bniejsze odrzutowce i udziela pomocy innym pa\u0144stwom, cho\u0107 na naszych ulicach roi si\u0119 od \u017cebrak\u00f3w, wielu chorych nie sta\u0107 na opiek\u0119 lekarsk\u0105, mn\u00f3stwo dzieci nie chodzi do szko\u0142y, a miliony \u017cyj\u0105 w skrajnym ub\u00f3stwie.<\/p>\n
W moim kraju zach\u0119ca si\u0119 do donoszenia na innych. Rz\u0105d prowadzi teczk\u0119 ka\u017cdego obywatela od chwili jego narodzin do \u015bmierci. Znajduj\u0105 si\u0119 w niej niewinne uwagi, niestworzone oskar\u017cenia, niezliczone rzeczy, kt\u00f3rych sami o sobie nie wiemy. Tajni agenci spisuj\u0105 nasze s\u0142owa i czyny w zak\u0142adach pracy, szko\u0142ach, dzielnicach. Panuje duszna atmosfera: ludzie nie ufaj\u0105 rz\u0105dowi, pracownicy pracodawcom, uczniowie nauczycielom, a \u017cony nie wierz\u0105 m\u0119\u017com.<\/p>\n
W moim kraju istnieje dziwny system, kt\u00f3ry nagradza za k\u0142amstwo. Z czasem ludzie si\u0119 do niego przyzwyczajaj\u0105. K\u0142amanie przychodzi im tak naturalnie jak oddychanie i staje si\u0119 cnot\u0105.<\/p>\n
W moim kraju pisanie jest niebezpiecznym zaj\u0119ciem. Ludzie trafiaj\u0105 do wi\u0119zienia za esej lub kilka s\u0142\u00f3w prawdy. Pisarze nie mog\u0105 m\u00f3wi\u0107 o historii, krytykowa\u0107 tera\u017aniejszo\u015bci ani, strze\u017c Bo\u017ce, fantazjowa\u0107 o przysz\u0142o\u015bci. Wielu s\u0142\u00f3w nie mo\u017cna napisa\u0107 ani powiedzie\u0107, nie wolno porusza\u0107 licznych temat\u00f3w. Przed opublikowaniem ka\u017cda ksi\u0105\u017cka musi przej\u015b\u0107 przez surow\u0105 cenzur\u0119. Te, kt\u00f3re nie mog\u0105 ukaza\u0107 si\u0119 u nas, cz\u0119sto staj\u0105 si\u0119 bestsellerami za granic\u0105.<\/p>\n
M\u00f3j kraj potrafi wystrzeli\u0107 w kosmos rakiet\u0119, ale nie umie zbudowa\u0107 bezpiecznego mostu. M\u00f3j kraj buduje rz\u0105dz\u0105cym luksusowe pa\u0142ace i zamyka dzieci w rozlatuj\u0105cych si\u0119 budynkach. M\u00f3j kraj funduje miliony limuzyn aparatczykom, a uczniowie je\u017cd\u017c\u0105 do szk\u00f3\u0142 tekturowymi autobusami. Ledwie dwa dni temu w prowincji Gansu upchano sze\u015b\u0107dziesi\u0119cioro dzieci w dziewi\u0119cioosobowym aucie. W wypadku zgin\u0119\u0142o dziewi\u0119tna\u015bcioro. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pochodzi\u0142a z ubogich rodzin. Nigdy nie by\u0142y w McDonaldsie, KFC ani w zoo. Ich \u017cycie zgas\u0142o, nim si\u0119 zacz\u0119\u0142o.<\/p>\n
W moim kraju buduje si\u0119 ekstrawaganckie budynki dla niezwyk\u0142ych wydarze\u0144. Ilekro\u0107 jednak dzieje si\u0119 co\u015b wa\u017cnego, wielu obywateli uznawanych za \u201eniebezpieczne elementy\u201d musi ze \u0142zami w oczach opu\u015bci\u0107 w\u0142asne domy. Rz\u0105d twierdzi przy tym niezmiennie, \u017ce robi\u0105 to dobrowolnie.<\/p>\n
M\u00f3j kraj zbudowa\u0142 najwi\u0119ksz\u0105 biurokracj\u0119 na \u015bwiecie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi aparatu daje i bierze \u0142ap\u00f3wki. W\u0142adzy nadu\u017cywa si\u0119 w ka\u017cdy mo\u017cliwy spos\u00f3b, zmieniaj\u0105c j\u0105 w dojn\u0105 krow\u0119. Z publicznie dost\u0119pnych danych wynika, \u017ce na wystawne bankiety, wyjazdy i luksusowe samochody wyrzuca si\u0119 bajo\u0144skie sumy. M\u00f3wimy o dziewi\u0119ciuset miliardach yuan\u00f3w, czyli o ponad stu czterdziestu miliardach dolar\u00f3w rocznie. Zapyta kto\u015b, czemu pozwalaj\u0105 na to podatnicy. Z przykro\u015bci\u0105 informuj\u0119, \u017ce w moim kraju nie istnieje poj\u0119cie praw podatnika. U nas wszystko nazywa si\u0119 \u201elud\u201d.<\/p>\n
Zaraz us\u0142ysz\u0119, \u017ce nie ma si\u0119 czym podnieca\u0107, bo korupcja istnia\u0142a zawsze i wsz\u0119dzie. Zgoda, dalej jednak twierdz\u0119, \u017ce gdyby j\u0105 mierzono, r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy pi\u0119cioma a stoma stopniami nie sprowadza si\u0119 tylko do odczytu. W przypadku pierwszym m\u00f3wimy o usterkach, lecz w moim kraju powszechno\u015b\u0107 tego procederu oznacza katastrof\u0119. I jeszcze jedno: niech nikt nie sugeruje, \u017ce moi rodacy musz\u0105 pogodzi\u0107 si\u0119 z korupcj\u0105 tylko dlatego, \u017ce wyst\u0119puje ona gdzie indziej.<\/p>\n
Chi\u0144czycy nie zas\u0142uguj\u0105 na lepsze \u017cycie z uwagi na swoj\u0105 nisk\u0105 jako\u015b\u0107<\/span>. Wierzcie mi, nie chcecie us\u0142ysze\u0107, co s\u0105dz\u0119 o \u201ejako\u015bci\u201d ludzi m\u00f3wi\u0105cych takie brednie. Chi\u0144czycy nie powinni mie\u0107 za du\u017co swobody, poniewa\u017c znajduj\u0105 si\u0119 w szczeg\u00f3lnej sytuacji. Autorami \u201eszczeg\u00f3lnej sytuacji\u201d s\u0105 w\u0142a\u015bnie ludzie g\u0142osz\u0105cy t\u0119 tez\u0119. Chiny najbardziej potrzebuj\u0105 stabilizacji, a nie wolno\u015bci czy praw cz\u0142owieka. Zapewniam was, \u017ce sytuacj\u0119 destabilizuj\u0105 najbardziej rzecznicy tego w\u0142a\u015bnie pogl\u0105du. <\/span><\/p>\n Pod koniec 2009 roku przenikn\u0105\u0142em do gangu prowadz\u0105cego piramid\u0119 finansow\u0105. Po pewnym czasie doszed\u0142em do wniosku, \u017ce jest ona Chinami w miniaturze. Pewien badacz nazwa\u0142 takie spo\u0142ecze\u0144stwo \u201eprymitywnym\u201d, sugeruj\u0105c, \u017ce sk\u0142ada si\u0119 ono z trzech rodzaj\u00f3w ludzi: k\u0142amc\u00f3w, \u015blepych i g\u0142uchych. Jest wiadomo\u015b\u0107 dobra \u2013 Chiny id\u0105 naprz\u00f3d. Coraz wi\u0119cej w nim k\u0142amc\u00f3w, coraz mniej niewidomych.<\/p>\n Henry Maine okre\u015bla przej\u015bcie od tradycyjnych, wi\u0105\u017c\u0105cych jednostki kast do spo\u0142ecze\u0144stw nowoczesnych, w kt\u00f3rych ludzie s\u0105 niezale\u017cni, jako ewolucj\u0119 od statusu do kontraktu. Je\u015bli faktycznie jest to wyznacznik nowoczesno\u015bci, Chiny pozostaj\u0105 pa\u0144stwem prymitywnym.<\/p>\n Jeszcze dwadzie\u015bcia lat temu w moim kraju wszystko zale\u017ca\u0142o od statusu. To, co cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142 robi\u0107, nie zale\u017ca\u0142o od jego mo\u017cliwo\u015bci czy kompetencji, tylko od tego, kim by\u0142 jego ojciec. Je\u015bli w czasie rewolucji kulturalnej uznano kogo\u015b za \u201eskurwysyna\u201d, \u201eskurwysynem\u201d mia\u0142 by\u0107 i jego syn oraz, wiele lat p\u00f3\u017aniej, wnuk.<\/p>\n Czy dokonali\u015bmy pod tym wzgl\u0119dem jakiego\u015b post\u0119pu? Tak, ale niewielkiego.<\/p>\n W moim kraju dzieci i wnuki aparatczyk\u00f3w s\u0105 aparatczykami, a robotnicy nap\u0142ywowi pozostaj\u0105 nimi r\u00f3wnie\u017c w drugim i trzecim pokoleniu. Wszelka w\u0142adza, pieni\u0105dze i zasoby zosta\u0142y zmonopolizowane. W tym wy\u015bcigu dziecko zwyk\u0142ych ludzi jest w\u0142a\u015bciwie bez szans. Nie ma u nas miejsca na Obam\u00f3w i Steve’\u00f3w Jobs\u00f3w.<\/p>\n W moim kraju trudno jest zwi\u0105za\u0107 koniec z ko\u0144cem. W ostatnich latach skomplikowa\u0142o si\u0119 to jeszcze bardziej z powodu wysokich podatk\u00f3w, wyg\u00f3rowanych cen mieszka\u0144, inflacji i niskich zarobk\u00f3w. Kiedy\u015b taks\u00f3wkarz to by\u0142 kto\u015b, ale niedawno us\u0142ysza\u0142em od jednego z nich, \u017ce od kilku miesi\u0119cy nie kupowa\u0142 mi\u0119sa. \u201eWie\u017cowce wyrastaj\u0105 jak grzyby po deszczu \u2013 westchn\u0105\u0142 mijaj\u0105c pi\u0119kny apartamentowiec \u2013 tylko dlaczego mnie \u017cyje si\u0119 coraz gorzej?\u201d.<\/p>\n M\u00f3j kraj jest ju\u017c najwi\u0119kszym konsumentem towar\u00f3w luksusowych. Powoli luksusem staje si\u0119 tu ju\u017c samo \u017cycie i umieranie. Jak w popularnej piosence, wedle kt\u00f3rej cz\u0142eka nie sta\u0107 na por\u00f3d, szko\u0142\u0119, mieszkanie, \u015blub, chorob\u0119 i pogrzeb.<\/p>\n Kreatywno\u015b\u0107 nie jest mocn\u0105 stron\u0105 spo\u0142ecze\u0144stw, kt\u00f3rymi rz\u0105dzi status. Dlatego te\u017c m\u00f3j kraj tak ma\u0142o wnosi do przemys\u0142u, rolnictwa czy kultury, celuj\u0105c przy tym w podrabianiu i fa\u0142szowaniu. Jestem przekonany, \u017ce bez reformy przegni\u0142ego systemu nie damy ludzko\u015bci nowych idei ani \u017cadnych innowacji. Mo\u017cemy mie\u0107 mn\u00f3stwo pieni\u0119dzy, znacznie jednak gorzej z kultur\u0105. Chiny mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 pot\u0119g\u0105 militarn\u0105, nie zapewni\u0105 jednak obywatelom poczucia bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n Chi\u0144czycy maj\u0105 wiele wyja\u015bnie\u0144 problem\u00f3w, kt\u00f3re trapi\u0105 m\u00f3j kraj. Ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 utrzyma\u0107 w\u0142adz\u0119, wini\u0105 \u201enisk\u0105 jako\u015b\u0107 materia\u0142u ludzkiego\u201d, co t\u0142umaczy konieczno\u015b\u0107 kontroli i nadzoru. Konserwaty\u015bci obja\u015bniaj\u0105 wszystko odej\u015bciem od tradycyjnych warto\u015bci moralnych. Wedle pewnych grup religijnych m\u00f3j kraj zmaga si\u0119 z tyloma trudno\u015bciami, gdy\u017c Chi\u0144czycy grzesz\u0105, bo nie boj\u0105 si\u0119 gniewu bo\u017cego.<\/p>\n Moim zdaniem wszystko bierze si\u0119 z przegni\u0142ego systemu. Tam, gdzie nic nie ogranicza w\u0142adzy, musi panowa\u0107 korupcja. Je\u015bli prawo jest tylko martwym s\u0142owem, rz\u0105dz\u0105cy uczyni\u0105 ze\u0144 narz\u0119dzie prze\u015bladowania poddanych. W takim systemie armia i policja strzeg\u0105 tylko monopolu na w\u0142adz\u0119 i siej\u0105 terror, za nic maj\u0105c bezpiecze\u0144stwo obywateli. Nikt tu nie bierze odpowiedzialno\u015bci za przesz\u0142o\u015b\u0107, tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n Wszystko sprowadza si\u0119 do dora\u017anych korzy\u015bci. Gdzie zasad\u0105 jest nieprzestrzeganie zasad, liczy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie brak skrupu\u0142\u00f3w, a zwyci\u0119\u017caj\u0105 ci, co graj\u0105 najbardziej nieczysto. W tym systemie ka\u017cdy jest bandyt\u0105, zatem nikt nie odczuwa skruchy. Upokorzenie ma charakter powszechny, wi\u0119c mimo zalewu frazes\u00f3w o \u201eharmonijnym spo\u0142ecze\u0144stwie\u201d ka\u017cdy chce po prostu uciec w bezpieczne miejsce.<\/p>\n Ten przegni\u0142y system jest skrzy\u017cowaniem stalinizmu-maoizmu z chi\u0144sk\u0105 imperialn\u0105 kultur\u0105 polityczn\u0105, krzy\u017c\u00f3wk\u0105 prawa d\u017cungli z tradycyjnym u nas oszuka\u0144stwem i komunizmem. Po kilkudziesi\u0119ciu latach ten stw\u00f3r sta\u0142 si\u0119 potworem. Jest pr\u00f3\u017cny, tyra\u0144ski i arogancki. Nigdy nie przyznaje si\u0119 do b\u0142\u0119d\u00f3w. Niszczy ludzi w imi\u0119 sprawiedliwo\u015bci, a potem w tym samym trybie rehabilituje. Przypisuje sobie ka\u017cd\u0105 rzecz dobr\u0105, za wszelkie niepowodzenia wini\u0105c innych. Chce rz\u0105dzi\u0107 wszystkim. Uznaje tylko jedn\u0105 wiar\u0119, wiar\u0119 w siebie. Pozwala chwali\u0107 tylko jedno, siebie. Jest w\u0142a\u015bcicielem ka\u017cdej gazety, szko\u0142y i \u015bwi\u0105tyni. Bez jego zgody nie mog\u0105 nawet kwitn\u0105\u0107 kwiaty.<\/p>\n Mo\u017ce by\u0107 s\u0142aby, ale umie si\u0119 regenerowa\u0107. Jest \u015bmiertelnie chory, ale i \u015bmiertelnie niebezpieczny, t\u0119py, lecz niezwykle wra\u017cliwy \u2013 najmniejszy powiew, dowolna b\u0142ahostka potrafi\u0105 przyprawi\u0107 go o atak furii. Ten system przypomina gnij\u0105cy wrz\u00f3d, kt\u00f3ry zatruwa ka\u017cd\u0105 kropl\u0119 krwi, ka\u017cd\u0105 kom\u00f3rk\u0119 w organizmie mego kraju. I kiedy\u015b doprowadzi nas wszystkich do katastrofy.<\/p>\n Tysi\u0105ce lat wojen i kl\u0119sk zawinionych przez cz\u0142owieka nauczy\u0142y ludzi jednego: w\u0142adza jest potworem, kt\u00f3ry zabija. Trzeba wi\u0119c wzi\u0105\u0107 go na \u0142a\u0144cuch, zamkn\u0105\u0107 w klatce. Zamiast jednak walczy\u0107 o lepszy system, wielu Chi\u0144czyk\u00f3w wci\u0105\u017c marzy o m\u0105drym i \u0142askawym w\u0142adcy, mniej strasznym potworze. Moim zdaniem marzenie to pozostanie tylko rojeniem, bo bez \u0142a\u0144cucha bestia b\u0119dzie wci\u0105\u017c atakowa\u0107. Taka jej natura.<\/p>\n Jak potw\u00f3r ryczy, ludzie si\u0119 kul\u0105. Godz\u0105 si\u0119 milcze\u0107 za cen\u0119 \u017cycia. Zapominaj\u0105 o prawach w\u0142asnych i prawach innych. Stoj\u0105 biernie, kiedy buldo\u017cer rozje\u017cd\u017ca dom s\u0105siada. Gdy przytrafia si\u0119 to im, oboj\u0119tnie patrz\u0105 inni.<\/p>\n Przed miesi\u0105cem m\u00f3wi\u0142em o spoczywaj\u0105cej na Chi\u0144czykach odpowiedzialno\u015bci. Jako obywatele musimy wiedzie\u0107, \u017ce ka\u017cdy z nas jest w\u0142a\u015bcicielem naszego kraju. Jeste\u015bmy odpowiedzialni za to, co w nim dobre, i za to, co z\u0142e. Nie wolno nam udawa\u0107, \u017ce nie mamy nic wsp\u00f3lnego z problemami Chin. \u017byjemy na tej samej planecie i nikogo nie sta\u0107 na bierno\u015b\u0107. Kiedy odbieraj\u0105 wolno\u015b\u0107 jednemu cz\u0142owiekowi, wolny nie jest nikt. Kto\u015b powiedzia\u0142, \u017ce Chiny dzia\u0142aj\u0105 tak jakby nie mia\u0142y granic. Maj\u0105. Wyznaczamy je my. System trwa, poniewa\u017c utrzymujemy go przy \u017cyciu. W ten czy inny spos\u00f3b sami nim jeste\u015bmy. Kiedy zmienia si\u0119 na lepsze, to dlatego, \u017ce nad tym pracujemy. Je\u015bli staje si\u0119 gorszy, dzieje si\u0119 tak za nasz\u0105 spraw\u0105.<\/p>\n Je\u015bli ten kraj ma by\u0107 lepszy, najpierw lepsi musimy sta\u0107 si\u0119 my. Banda niewolnik\u00f3w nigdy nie zbuduje wielkiego pa\u0144stwa, mog\u0105 zrobi\u0107 to tylko nowocze\u015bni obywatele, m\u0105drzy i odpowiedzialni. Tacy, kt\u00f3rzy kochaj\u0105 nie tylko siebie, ale i sw\u00f3j kraj. Dbaj\u0105 nie tylko o prawa w\u0142asne, ale i prawa innych. Broni\u0105 nie tylko swoich mieszka\u0144, ale i dom\u00f3w s\u0105siad\u00f3w. Nie uchylaj\u0105 si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci i m\u00f3wi\u0105 na g\u0142os, gdy milcz\u0105 wszyscy naoko\u0142o. Id\u0105 naprz\u00f3d, kiedy innym nogi p\u0119ta wahanie. Praca nad sob\u0105 jest zaj\u0119ciem godnym najwy\u017cszego szacunku. Z pewno\u015bci\u0105 napotykamy w niej wiele przeszk\u00f3d, lecz mimo to coraz wi\u0119cej Chi\u0144czyk\u00f3w zaczyna sobie zdawa\u0107 spraw\u0119 ze spoczywaj\u0105cej na nich odpowiedzialno\u015bci. Zrywaj\u0105 z milczeniem, m\u00f3wi\u0105 prawd\u0119, spokojnie wskazuj\u0105 drog\u0119. Niekt\u00f3rzy za to cierpi\u0105, nie daj\u0105 si\u0119 jednak zastraszy\u0107 ani uciszy\u0107.<\/p>\n Ponad dwa tysi\u0105ce lat temu Konfucjusz m\u00f3wi\u0142, \u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 nale\u017cy tylko pa\u0144stwu sprawiedliwemu. Moim zdaniem bycie obywatelem spo\u0142ecze\u0144stwa nowoczesnego wymaga krytykowania rz\u0105du, je\u015bli nie post\u0119puje on w\u0142a\u015bciwie, i niespuszczanie go z oka, nawet gdy zachowuje si\u0119 jak wypada. Taka jest moja wiara i zamierzam to robi\u0107 do ko\u0144ca \u017cycia.<\/p>\n Mam nadziej\u0119, \u017ce nie uwa\u017cacie mnie za wroga klasowego ani wichrzyciela. Chc\u0119 tylko wzi\u0105\u0107 potwora na \u0142a\u0144cuch. Tak, krytykuj\u0119 m\u00f3j kraj, ale to nie znaczy, \u017ce go nienawidz\u0119. Przeciwnie, kocham ten kraj, majestatyczne g\u00f3ry, rzeki i wielk\u0105 cywilizacj\u0119. Chyl\u0119 g\u0142ow\u0119 przed jego cierpieniami. Kocham go za nie jeszcze bardziej. Tak, krytykuj\u0119 przegni\u0142y system, lecz nie chc\u0119 ogl\u0105da\u0107 rozlewu krwi, gdy m\u00f3j kraj b\u0119dzie si\u0119 zmienia\u0107 na lepsze. Mam nadziej\u0119, \u017ce b\u0119dzie czyni\u0142 to z wdzi\u0119kiem. Mam nadziej\u0119, \u017ce ju\u017c wkr\u00f3tce rozkwitn\u0105 w nim kwiaty wolno\u015bci, a dzieci b\u0119d\u0105 si\u0119 u\u015bmiecha\u0107 bez l\u0119ku. \u017be ten naznaczony cierpieniem kraj starej cywilizacji stanie si\u0119 dla wszystkich ziemi\u0105 dostatku, pokoju i wolno\u015bci.<\/p>\n <\/p>\n listopad 2011<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Murong Xuecun to pseudonim Hao Quna, popularnego pisarza i blogera, nieprzejednanego krytyka cenzury<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jestem chi\u0144skim pisarzem i chcia\u0142bym powiedzie\u0107 kilka s\u0142\u00f3w o moim kraju. Wszyscy wiedz\u0105, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich trzydziestu lat w Chinach pobudowano niezliczone wie\u017cowce, lotniska i autostrady. M\u00f3j kraj ma drugi co do wielko\u015bci PKB na \u015bwiecie, a jego wyroby sprzedaje si\u0119 w ka\u017cdym zak\u0105tku naszej planety. Moi modnie ubrani, ochrypli od gadania rodacy zwiedzaj\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1710,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[26],"class_list":["post-1709","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-chinczykow","tag-polityka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1709","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1709"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1711,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1709\/revisions\/1711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}