{"id":17682,"date":"2026-10-01T06:21:00","date_gmt":"2026-10-01T04:21:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=17682"},"modified":"2026-09-08T07:44:17","modified_gmt":"2026-09-08T05:44:17","slug":"john-ackerly-demonstracje-w-tybecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=17682","title":{"rendered":"John Ackerly: Demonstracje w Tybecie"},"content":{"rendered":"\n

Jaki wp\u0142yw maj\u0105 demonstracje w Tybecie? Przynosz\u0105 tylko represje i aresztowania czy te\u017c przyczyniaj\u0105 si\u0119 do budowania ruchu? Zadaj\u0119 sobie to pytanie od czterdziestu lat, wi\u0119c cz\u0119sto zwracam si\u0119 do ekspert\u00f3w. Wydarzenia z 1987 roku<\/a> prze\u015bladuj\u0105 mnie do dzisiaj. Nie przez to, co wtedy widzieli\u015bmy, tylko dlatego, \u017ce ci\u0105gle przedstawia si\u0119 nas jako \u201epod\u017cegaczy\u201d. I nie robi\u0105 tego wy\u0142\u0105cznie Chi\u0144czycy, ale tak\u017ce niekt\u00f3rzy Tybeta\u0144czycy i inni. Moje zdj\u0119cia nazywa si\u0119 \u201eikonicznymi\u201d, jednak ma\u0142o kto pami\u0119ta dzi\u015b o okoliczno\u015bciach, w jakich powsta\u0142y. Dlatego wracam do tej historii.<\/p>\n

<\/p>\n

Demonstracje, kt\u00f3re przetoczy\u0142y si\u0119 przez Lhas\u0119 w 1987 roku, zamkn\u0119\u0142y proces liberalizacji, rozpoczynaj\u0105c (trwaj\u0105c\u0105 do dzi\u015b) er\u0119 represji<\/a>, masowych aresztowa\u0144 i systematycznego gwa\u0142cenia praw cz\u0142owieka. Ale sta\u0142y si\u0119 fundamentami upodmiotowienia i umocnienia to\u017csamo\u015bci. Demonstranci \u2013 uwa\u017ca\u00a0tybeta\u0144ski historyk<\/a> Cering Siakja \u2013 upomnieli si\u0119 o publiczn\u0105 przestrze\u0144, odbieraj\u0105c pa\u0144stwu monopol na uprawianie polityki. Rozpostarcie tybeta\u0144skiej flagi, skandowanie niepodleg\u0142o\u015bciowych hase\u0142 czy cho\u0107by samo wyj\u015bcie na ulic\u0119 przywraca\u0142o godno\u015b\u0107 i dawa\u0142o poczucie sprawstwa.<\/p>\n

Uczestnicy rozumieli, \u017ce protest mo\u017ce oznacza\u0107 wi\u0119zienie, bicie, a nawet \u015bmier\u0107, wi\u0119c gotowo\u015b\u0107 do dzia\u0142ania stworzy\u0142a niezwykle silne poczucie solidarno\u015bci. Wyroki i cierpienia demonstrant\u00f3w wesz\u0142y do wsp\u00f3lnej historii, a wi\u0119\u017aniowie polityczni stali si\u0119 symbolami po\u015bwi\u0119cenia i odwagi. Zdj\u0119cia Tenzina Dziampy, kt\u00f3re zrobi\u0142em 1 pa\u017adziernika 1987 roku w Lhasie, s\u0105 dzi\u015b cz\u0119\u015bci\u0105 tej historii.<\/p>\n

Protesty sta\u0142y si\u0119 te\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em moralnej si\u0142y. Ich g\u0142\u00f3wnymi adresatami<\/a> nie by\u0142y tylko zachodnie rz\u0105dy, spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa i Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych, ale tak\u017ce sami Tybeta\u0144czycy.<\/p>\n

Oceniane przez pryzmat dora\u017anych zmian politycznych, demonstracje nie odnios\u0142y skutku, pot\u0119guj\u0105c tylko represje. Z perspektywy tybeta\u0144skiej to\u017csamo\u015bci by\u0142y jednak nies\u0142ychanie znacz\u0105ce. Przerywaj\u0105c narzucone milczenie, Tybeta\u0144czycy podtrzymywali \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105 i kulturow\u0105.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

5 wrze\u015bnia 2026<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

John Ackerly by\u0142 jednym z kilku zachodnich \u015bwiadk\u00f3w \u2013 i dokumentalist\u00f3w \u2013 pierwszych tybeta\u0144skich demonstracji niepodleg\u0142o\u015bciowych po \u015bmierci Mao. Po powrocie do Stan\u00f3w Zjednoczonych zacz\u0105\u0142 pomaga\u0107 Tybeta\u0144czykom i przez wiele lat kierowa\u0142 organizacj\u0105 International Campaign for Tibet (ICT<\/a>).<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jaki wp\u0142yw maj\u0105 demonstracje w Tybecie? Przynosz\u0105 tylko represje i aresztowania czy te\u017c przyczyniaj\u0105 si\u0119 do budowania ruchu? Zadaj\u0119 sobie to pytanie od czterdziestu lat, wi\u0119c cz\u0119sto zwracam si\u0119 do ekspert\u00f3w. Wydarzenia z 1987 roku prze\u015bladuj\u0105 mnie do dzisiaj. Nie przez to, co wtedy widzieli\u015bmy, tylko dlatego, \u017ce ci\u0105gle przedstawia si\u0119 nas jako \u201epod\u017cegaczy\u201d. I […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17687,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[19],"class_list":["post-17682","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-swiata","tag-protesty-polityczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17682","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17682"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17682\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17704,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17682\/revisions\/17704"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17687"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17682"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17682"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}