{"id":1853,"date":"2015-08-27T07:15:41","date_gmt":"2015-08-27T05:15:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/?p=1853"},"modified":"2015-08-27T07:17:16","modified_gmt":"2015-08-27T05:17:16","slug":"wang-yao-wizyta-hu-yaobanga-w-tybecie-21-31-maja-1980-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=1853","title":{"rendered":"Wang Yao: Wizyta Hu Yaobanga w Tybecie, 21-31 maja 1980 roku"},"content":{"rendered":"<p>Hu Yaobang sta\u0142 na czele Grupy Roboczej Komitetu Centralnego Partii, kt\u00f3ra przeprowadzi\u0142a inspekcj\u0119 w Tybecie w dniach 21-31 maja 1980 roku. Wydarzenie to obserwowali z ogromnym zainteresowaniem wszyscy, kt\u00f3rym le\u017cy na sercu spo\u0142ecze\u0144stwo tybeta\u0144skie. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wizyta ta rozpoczyna\u0142a now\u0105 er\u0119 polityki ChRL wobec Tybetu.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Przez dziesi\u0119\u0107 lat, jakie up\u0142yn\u0119\u0142y od tego czasu, historia maszerowa\u0142a naprz\u00f3d, zostawiaj\u0105c za sob\u0105 imponuj\u0105ce \u015blady: w tym, bezspornie, otwarte drzwi, odrodzon\u0105 gospodark\u0119, zmiany w strukturze spo\u0142ecznej i podniesienie stopy \u017cyciowej ludno\u015bci. Co za\u015b si\u0119 tyczy samego Hu Yaobanga, do\u015bwiadczony biurokratycznymi wzlotami i upadkami, odszed\u0142 z tego \u015bwiata 15 kwietnia 1989 roku, nie spe\u0142niwszy swoich marze\u0144. Honory, jakie oddawano mu podczas pogrzebu, nie wynagrodz\u0105 przecie\u017c krzywd, kt\u00f3rych dozna\u0142 za \u017cycia. Przesz\u0142o\u015b\u0107 jest przesz\u0142o\u015bci\u0105. Chi\u0144ski zwyczaj ka\u017ce ostatecznie os\u0105dza\u0107 cz\u0142owieka po zamkni\u0119ciu wieka jego trumny. Niech tych kilka s\u0142\u00f3w o historycznym znaczeniu wizyty Hu w Tybecie b\u0119dzie ho\u0142dem dla wielkiego cz\u0142owieka i jego pami\u0119ci.<\/p>\n<p>Sk\u0142ad i program Grupy Roboczej<\/p>\n<p>Znaczenie tej Grupy Roboczej Komitetu Centralnego najlepiej ilustruj\u0105 s\u0142owa Wan Li: \u201eTo pierwsza Grupa Robocza, jak\u0105 powo\u0142ano po mianowaniu towarzysza Hu Yaobanga Sekretarzem Generalnym oraz utworzeniu nowego Sekretariatu na forum V Sesji Plenarnej XI Komitetu Centralnego\u201d. W jej sk\u0142ad wchodzi\u0142o pi\u0119\u0107 os\u00f3b: Hu Yaobang, Pierwszy Sekretarz i cz\u0142onek Sta\u0142ego Komitetu Biura Politycznego Komitetu Centralnego; Wan Li, cz\u0142onek Komitetu Centralnego i wicepremier; Ahpeiahwangjinmei [Ngabo Nga\u0142ang Dzigme], wiceprzewodnicz\u0105cy Og\u00f3lnochi\u0144skiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych; Yang Jingren, cz\u0142onek Komitetu Centralnego i przewodnicz\u0105cy Pa\u0144stwowej Komisji ds. Narodowo\u015bci; oraz Zhao Zhengqing, wiceminister w Departamencie Organizacji Komitetu Centralnego. Dla Grupy pracowa\u0142o wiele os\u00f3b, z kt\u00f3rych tylko ja nie by\u0142em zatrudniony w administracji rz\u0105dowej.<\/p>\n<p>Edgar Snow, stary przyjaciel przyw\u00f3dc\u00f3w partii, znaj\u0105cy dobrze styl ich pracy, powiedzia\u0142 kiedy\u015b: \u201eJe\u015bli najwy\u017csi cz\u0142onkowie Komitetu Centralnego robi\u0105 co\u015b publicznie, nic nie jest przypadkowe ani pozbawione znaczenia\u201d. Dotyczy\u0142o to oczywi\u015bcie i daty wizyty. By\u0142y przynajmniej trzy powody wybrania 22 maja na dzie\u0144 przyjazdu do Lhasy.<\/p>\n<p>Po pierwsze, data wskazywa\u0142a, \u017ce polityka rz\u0105du centralnego wobec Tybetu opiera si\u0119 na \u201eSiedemnastopunktowej Ugodzie\u201d. Dokument ten (kt\u00f3rego pe\u0142ny tytu\u0142 brzmi \u201eSiedemna\u015bcie Punkt\u00f3w na Rzecz Pokojowego Wyzwolenia Tybetu\u201d) podpisano w sali Qinzheng peki\u0144skiego Zhongnanhai 23 maja 1951 roku po d\u0142ugich dyskusjach i konsultacjach. Na czele delegacji Centralnego Rz\u0105du Ludowego sta\u0142 pe\u0142nomocnik Li Weihan, a na czele delegacji Regionalnego Rz\u0105du Tybetu \u2013 pe\u0142nomocnik Ahpeiahwangjinmei. Ugoda by\u0142a pierwszym porozumieniem mi\u0119dzy Komunistyczn\u0105 Parti\u0105 Chin a regionalnym rz\u0105dem tybeta\u0144skim, jakie zawarto po zwyci\u0119stwie w rewolucji domowej, oraz pierwsz\u0105 umow\u0105, opart\u0105 na kompromisie i harmonii, kt\u00f3r\u0105 mog\u0142y zaakceptowa\u0107 wszystkie si\u0142y polityczne w Tybecie. Przez d\u0142ugi czas stanowi\u0142a wi\u0119c podwalin\u0119 pracy i polityki w regionie.<\/p>\n<p>Po drugie, data ta wskazywa\u0142a, \u017ce Rz\u0105d Centralny chce szuka\u0107 rozwi\u0105za\u0144 poprzez konsultacje z ludno\u015bci\u0105 lokaln\u0105. Po trzecie, mia\u0142a pokaza\u0107, \u017ce Pekin pragnie przywr\u00f3cenia harmonijnej atmosfery wsp\u00f3\u0142pracy, jaka panowa\u0142a na pocz\u0105tku lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych.<\/p>\n<p><span lang=\"pl-PL\">Grupa Robocza wyl\u0105dowa\u0142a na podlhaskim lotnisku Gong Ga [Gongkar] 22 maja o godz. 10.00. Dwie godziny p\u00f3\u017aniej by\u0142a ju\u017c w Lhasie i rozpoczyna\u0142a spotkanie z przyw\u00f3dcami tybeta\u0144skimi. Hu Yaobang przeszed\u0142 natychmiast do rzeczy, pytaj\u0105c Paba-l\u0119 [Phagpa-lha Gelek Namgjal]: \u201eCo mamy jutro, towarzyszu Paba-la?\u201d. Doskonale oddawa\u0142o to uczucia i intencje Grupy. Na przyj\u0119ciu, jakie wydano 23 maja, by uczci\u0107 trzydziest\u0105 dziewi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 Siedemnastopunktowej Ugody, Wan Li u\u015bcisn\u0105\u0142 d\u0142o\u0144 Sangpodunzhengdunzhu [Sampho Tenzin Dhondup, kt\u00f3ry w 1982 roku opu\u015bci\u0142 Tybet i pozosta\u0142 w Indiach], m\u00f3wi\u0105c: \u201eOdegrali\u015bcie ogromn\u0105 rol\u0119 w historii. Dzi\u0119kuj\u0119!\u201d. Sangpodunzhengdunzhu \u2013 kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie zosta\u0142 zwolniony po sp\u0119dzeniu niemal dwudziestu lat w obozach pracy \u2013 i Ahpeiahwangjinmei byli jedynymi \u017cyj\u0105cymi cz\u0142onkami delegacji rz\u0105du tybeta\u0144skiego, kt\u00f3ra podpisa\u0142a Ugod\u0119. <\/span><\/p>\n<p>Przem\u00f3wienie<\/p>\n<p><span lang=\"pl-PL\">Hu Yaobang 29 maja wyg\u0142osi\u0142 w Lhasie niezwykle szczere, p\u0142omienne przem\u00f3wienie polityczne do pi\u0119ciu tysi\u0119cy kadr. G\u0142\u00f3wny slogan tego wyst\u0105pienia brzmia\u0142: \u201eBudujmy zjednoczony, dostatni i cywilizowany nowy Tybet\u201d (<\/span><span lang=\"pl-PL\"><em>Wei jianshe tuanjie, fuyu, wenmingde, xin Xizang xiang nuli douzheng<\/em>). Hu wymieni\u0142 sze\u015b\u0107 zada\u0144, przed kt\u00f3rymi stoi region: <\/span><\/p>\n<ol>\n<li>Pe\u0142na realizacja narodowej autonomii w regionie \u2013 tzn. pozwoli\u0107 Tybeta\u0144czykom rzeczywi\u015bcie by\u0107 panami w\u0142asnego \u017cycia.<\/li>\n<li>Zobowi\u0105zanie Rz\u0105du Centralnego do redukcji brzemienia ludu \u2013 zwolnienie z podatk\u00f3w rolnik\u00f3w i pasterzy na pi\u0119\u0107 lat, aby nar\u00f3d tybeta\u0144ski m\u00f3g\u0142 \u201estan\u0105\u0107 na nogi\u201d.<\/li>\n<li>Wypracowanie specjalnej polityki, kt\u00f3ra o\u017cywi gospodark\u0119 Tybetu, obejmuj\u0105c, zgodnie z warunkami lokalnymi, przedsi\u0119wzi\u0119cia prywatne. Na poziomie krajowym inicjatywa ta przybra\u0142a kszta\u0142t systemu odpowiedzialno\u015bci gospodarczej (gospodarstwo domowe).<\/li>\n<li>Podj\u0119cie ogromnego wysi\u0142ku na rzecz rozwoju rolnictwa i hodowli oraz produkcji d\u00f3br konsumpcyjnych w celu promowania dobrobytu gospodarczego i podnoszenia stopy \u017cyciowej ludno\u015bci.<\/li>\n<li>Podj\u0119cie wysi\u0142ku na rzecz rozwoju tybeta\u0144skiej nauki, kultury i edukacji oraz rozpocz\u0119cie przygotowa\u0144 do utworzenia Uniwersytetu Tybeta\u0144skiego.<\/li>\n<li>W\u0142a\u015bciwa realizacji polityki wobec kadr [nale\u017c\u0105cych do] mniejszo\u015bci narodowej, umacnianie jedno\u015bci mi\u0119dzy Hanami i Tybeta\u0144czykami oraz odes\u0142anie do kraju du\u017cej liczby kadr chi\u0144skich, kt\u00f3re od wielu lat pracowa\u0142y w Tybecie.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Oczywi\u015bcie pod zadaniami tymi podpisywali si\u0119 Tybeta\u0144czycy i gor\u0105co je popierali. Tak na wiecu, jak i po nim panowa\u0142a bardzo \u017cywa atmosfera. Hu Yaobang by\u0142 wspania\u0142ym oratorem; przem\u00f3wienie wielokrotnie przerywano burz\u0105 oklask\u00f3w, zw\u0142aszcza gdy m\u00f3wi\u0142:<\/p>\n<p>\u201e<span lang=\"pl-PL\">Nasza obecna sytuacja nie jest cudowna, poniewa\u017c nie poprawi\u0142 si\u0119 zbytnio los Tybeta\u0144czyk\u00f3w. W niekt\u00f3rych dziedzinach dokonano pewnych post\u0119p\u00f3w, niemniej og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c Tybeta\u0144czycy \u017cyj\u0105 w stosunkowym ub\u00f3stwie. W niekt\u00f3rych regionach stopa \u017cyciowa wr\u0119cz obni\u017cy\u0142a si\u0119. My, towarzysze z Biura Centralnego, a tak\u017ce przewodnicz\u0105cy Hua i liczni wiceprzewodnicz\u0105cy, jeste\u015bmy g\u0142\u0119boko zaniepokojeni t\u0105 sytuacj\u0105. Czujemy si\u0119 bardzo \u017ale! Jedynym celem naszej Partii Komunistycznej jest praca na rzecz szcz\u0119\u015bcia ludu, robienie dla\u0144 rzeczy dobrych. Pracowali\u015bmy przez niemal trzydzie\u015bci lat, a poziom \u017cycia Tybeta\u0144czyk\u00f3w nie poprawi\u0142 si\u0119 w spos\u00f3b widoczny. Czy\u017c nie ponosimy za to winy? Je\u015bli nie postawimy sprawy jasno, ludzie nie przestan\u0105 mie\u0107 nam za z\u0142e. Cz\u0142onkowie partii tak tego nie zostawi\u0105!\u201d. <\/span><\/p>\n<p><span lang=\"pl-PL\">Jego s\u0142owa naprawd\u0119 poruszy\u0142y ludzi. Podziwiali go, jako prawdziwego komunist\u0119, za zalety w\u0142a\u015bciwe m\u0119\u017cowi stanu i szerokie horyzonty. By\u0142 otwarty i szczery, gotowy dzia\u0142a\u0107, stawiaj\u0105c czo\u0142o rzeczywisto\u015bci, zdecydowany wzi\u0105\u0107 na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107. Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej s\u0142owa Hu Yaobanga nadal budz\u0105 pot\u0119\u017cny odd\u017awi\u0119k. Tybeta\u0144czycy do dzi\u015b nosz\u0105 w sercach jego obraz i m\u00f3wi\u0105 o nim \u201e<em>sku-zhabs<\/em> Hu\u201d, \u201eszanowny pan Hu\u201d. <\/span><\/p>\n<p><span lang=\"pl-PL\">Dwie Serdeczne Rozmowy<\/span><\/p>\n<p>Hu Yaobang zaprosi\u0142 trzech wybitnych towarzyszy tybeta\u0144skich: Duojiecaidana [Dord\u017ce Ceten], Luosangsichenga [Lobsang Cultrim] oraz Pengcuozzhaxi [Phuncog Taszi], do hotelu, w kt\u00f3rym zatrzyma\u0142 si\u0119 w Lhasie. W saloniku otworzy\u0142 przed nimi serce, m\u00f3wi\u0105c:<\/p>\n<p>\u201e<span lang=\"pl-PL\">Jeste\u015bcie wyj\u0105tkowymi Tybeta\u0144czykami \u2013 przyw\u00f3dcami i komunistami: sprawa Tybetu opiera si\u0119 na was. Mam nadziej\u0119, \u017ce nadal b\u0119dziecie przyczynia\u0107 si\u0119 do budowy zjednoczonego, dostatniego i cywilizowanego nowego Tybetu. Nie zna\u0142em was wcze\u015bniej, ale teraz zostali\u015bmy przyjaci\u00f3\u0142mi. Sprawy Tybetu b\u0119d\u0105 zale\u017ca\u0142y od was. Je\u015bli pojawiaj\u0105 si\u0119 jakie\u015b problemy, mo\u017cecie przyj\u015b\u0107 z nimi bezpo\u015brednio do mnie\u201d. <\/span><\/p>\n<p>Tym trzem osobom powierzono p\u00f3\u017aniej odpowiedzialne stanowiska. Duojiecaidan zosta\u0142 dyrektorem Departamentu Edukacji TRA, pierwszym sekretarzem lhaskiego Komitetu Partii i przewodnicz\u0105cym Rz\u0105du Ludowego TRA. Obecnie piastuje funkcj\u0119 dyrektora Chi\u0144skiego Instytutu Tybetologii w Pekinie. Luosangsicheng zosta\u0142 dyrektorem Departamentu Organizacji Komitetu Partii TRA oraz wiceprzewodnicz\u0105cym Sta\u0142ego Komitetu regionalnego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych. Niestety wkr\u00f3tce potem zmar\u0142 na atak serca. Pengcuozzhaxi piastowa\u0142 r\u00f3\u017cne stanowiska. By\u0142 Dyrektorem ds. Wydawnictw administracji tybeta\u0144skiej, wiceprzewodnicz\u0105cym Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych oraz wiceprzewodnicz\u0105cym Akademii Nauk Spo\u0142ecznych. Obecnie jest wicedyrektorem Chi\u0144skiego Instytutu Tybetologii.<\/p>\n<p>W drugiej z Serdecznych Rozm\u00f3w wzi\u0119li udzia\u0142 czo\u0142owi przedstawiciele Starego Tybetu. Hu zaprosi\u0142 na ni\u0105 dw\u00f3ch dawnych znajomych: Xuekangtudengnim\u0119 [Szolkhang Thupten Nima] i Qiabagesangwangdui [Czapei Kelsang \u0141angdu]. Wraz z Hu byli oni cz\u0142onkami delegacji m\u0142odzie\u017cy chi\u0144skiej, kt\u00f3ra w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych z\u0142o\u017cy\u0142a wizyty w Moskwie i Bukareszcie. Cho\u0107 up\u0142yn\u0119\u0142o trzydzie\u015bci lat, nie zapomnia\u0142 o starych przyjacio\u0142ach. Trzyma\u0142 ich za r\u0119ce i gaw\u0119dzi\u0142 z nimi z widoczn\u0105 rado\u015bci\u0105. Wspominaj\u0105c dawn\u0105 przyja\u017a\u0144, wyrazi\u0142 nadziej\u0119, \u017ce stan\u0105 oni na czele patriotycznych przyw\u00f3dc\u00f3w starego Tybetu, by wsp\u00f3lnie budowa\u0107 Tybet nowy. Wkr\u00f3tce potem Xuekangtudengnima zosta\u0142 wicedyrektorem Tybeta\u0144skiego Departamentu Kultury i wiceprzewodnicz\u0105cym OLPKK TRA, a Qiabagesangwangdui dyrektorem Banku Ludowego TRA.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1993<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/HuYaobang-PrzedstawiaHuJinato-Guizhou.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1855\" src=\"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/HuYaobang-PrzedstawiaHuJinato-Guizhou-300x195.jpg\" alt=\"HuYaobang-PrzedstawiaHuJinato-Guizhou\" width=\"300\" height=\"195\" srcset=\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/HuYaobang-PrzedstawiaHuJinato-Guizhou-300x195.jpg 300w, https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/HuYaobang-PrzedstawiaHuJinato-Guizhou.jpg 950w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Prof. Wang Yao \u2013 jeden z pionier\u00f3w i najwi\u0119kszych autorytet\u00f3w chi\u0144skiej tybetologii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hu Yaobang sta\u0142 na czele Grupy Roboczej Komitetu Centralnego Partii, kt\u00f3ra przeprowadzi\u0142a inspekcj\u0119 w Tybecie w dniach 21-31 maja 1980 roku. Wydarzenie to obserwowali z ogromnym zainteresowaniem wszyscy, kt\u00f3rym le\u017cy na sercu spo\u0142ecze\u0144stwo tybeta\u0144skie. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wizyta ta rozpoczyna\u0142a now\u0105 er\u0119 polityki ChRL wobec Tybetu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1854,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[27,26],"class_list":["post-1853","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-chinczykow","tag-historia","tag-polityka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1853","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1853"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1858,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1853\/revisions\/1858"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}