{"id":1927,"date":"2015-09-10T07:00:36","date_gmt":"2015-09-10T05:00:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/?p=1927"},"modified":"2021-05-25T09:47:05","modified_gmt":"2021-05-25T07:47:05","slug":"wang-lixiong-moje-zachodnie-chiny-wasz-turkiestan-wschodni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=1927","title":{"rendered":"Wang Lixiong: Moje zachodnie Chiny, wasz Turkiestan Wschodni"},"content":{"rendered":"

Ludzie pytaj\u0105, co s\u0105dz\u0119 o \u201eincydencie kunmi\u0144skim\u201d. Nie mam im wiele do powiedzenia. Rzecz nie w tym wydarzeniu, ale gdzie indziej \u2013 i to od bardzo dawna. Pisa\u0142em o tym w wydanej w 2007 roku ksi\u0105\u017cce \u201eMoje Chiny zachodnie, wasz Turkiestan Wschodni\u201d, za odpowied\u017a proponuj\u0119 wi\u0119c poni\u017cszy cytat.<\/p>\n

<\/p>\n

Czym jest \u201eXinjiang\u201d? Najpro\u015bciej rzecz ujmuj\u0105c, \u201enowym terytorium\u201d. Ta ziemia mo\u017ce by\u0107 jednak \u201enowa\u201d wy\u0142\u0105cznie dla kolonizatora, Ujgurzy zamieszkuj\u0105 j\u0105 bowiem od pokole\u0144. Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce nie znosz\u0105 s\u0142owa \u201eXinjiang\u201d, kt\u00f3re dla nich oznacza wch\u0142oni\u0119cie przez obce imperium, przechwa\u0142k\u0119 naje\u017ad\u017acy, \u015bwiadectwo nieszcz\u0119\u015b\u0107 i upokorze\u0144 rdzennej ludno\u015bci.<\/p>\n

Ale nawet w Chinach \u201enowe terytorium\u201d nie brzmi dobrze. Co i raz powtarza si\u0119, \u017ce Xinjiang nale\u017ca\u0142 do nich od najdawniejszych czas\u00f3w, sk\u0105d wi\u0119c ta \u201enowo\u015b\u0107\u201d? Rz\u0105dowi akademicy d\u0142ugo si\u0119 nad tym g\u0142owili i na koniec wykoncypowali, \u017ce idzie tu o \u201enowy powr\u00f3t starych terytori\u00f3w\u201d z aforyzmu Zuo Zongtanga (znanego lepiej jako Genera\u0142 Tsao, zdobywca tych ziem w latach 1875-76). Mocno to naci\u0105gane \u2013 ka\u017cdy widzi, \u017ce w tym uj\u0119ciu powinno by\u0107 \u201estare\u201d.<\/p>\n

Prze\u015bladuje mnie scena opisana przez zagranicznego dziennikarza: obraz siedmioletniego ujgurskiego ch\u0142opca, wiecz\u00f3r w wiecz\u00f3r \u015bci\u0105gaj\u0105cego i depcz\u0105cego chi\u0144sk\u0105 flag\u0119, kt\u00f3r\u0105 co rano kaza\u0142y wci\u0105ga\u0107 na maszt w\u0142adze. Sk\u0105d w malcu taka nienawi\u015b\u0107? Dzieci wydaj\u0105 si\u0119 idealnym probierzem napi\u0119\u0107 etnicznych \u2013 ich udzia\u0142 \u015bwiadczy o powszechnej, jednomy\u015blnej wrogo\u015bci.<\/p>\n

Dlatego w scenach gwa\u0142tu z Palestyny zawsze wida\u0107 dzieci. Narodow\u0105 mobilizacj\u0119 i zenit takiej nienawi\u015bci nazywam \u201epalestynizacj\u0105\u201d. Moim zdaniem w Xinjiangu zachodzi bli\u017aniaczy proces. Powierzchnia mo\u017ce jeszcze wydawa\u0107 si\u0119 w miar\u0119 spokojna, ale ludzkie serca wr\u0105.<\/p>\n

Sheng Shicai, chi\u0144ski wata\u017cka, kt\u00f3ry w\u0142ada\u0142 Xinjiangiem w latach trzydziestych i czterdziesty XX wieku, jest dla Ujgur\u00f3w rze\u017anikiem. Wanga Lequana, twardog\u0142owego sekretarza partii, nazywaj\u0105 tu Wang Shicaiem, ale kiedy wsiad\u0142em w Urumczi do taks\u00f3wki z kupion\u0105 w\u0142a\u015bnie biografi\u0105 tego pierwszego, zatytu\u0142owan\u0105 \u201ePan zewn\u0119trznych granic\u201d, kierowca, Han, natychmiast rzuci\u0142: \u201eO, ten to potrafi\u0142 tu rz\u0105dzi\u0107\u201d.<\/p>\n

Polityka Komunistycznej Partii Chin pot\u0119guje dzi\u015b napi\u0119cie etniczne w Xinjiangu. Je\u015bli nie nast\u0105pi zmiana kursu, wkr\u00f3tce znajdziemy si\u0119 w punkcie bez powrotu, zaprzepaszczaj\u0105c wszelkie szanse na zdrowe relacje i oddalaj\u0105c si\u0119 od siebie z ka\u017cdym obrotem b\u0142\u0119dnego ko\u0142a. Xinjiang stanie si\u0119 wtedy kolejnym Bliskim Wschodem albo Czeczeni\u0105.<\/p>\n

Zapyta\u0142em kiedy\u015b m\u0142odego Ujgura, czy chcia\u0142by odby\u0107 pielgrzymk\u0119 do Mekki. Odpar\u0142, \u017ce tak, bardzo, ale nie mo\u017ce, poniewa\u017c Koran zabrania tego, kiedy ojczysty kraj znajduje si\u0119 pod okupacj\u0105. Nie powiedzia\u0142 nic wi\u0119cej, ale nie musia\u0142. Spe\u0142nienie marzenia wymaga\u0142o chwycenia za bro\u0144 i przegnania Chi\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n

Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, bardziej szokuj\u0105 mnie wykszta\u0142ceni Hanowie, cz\u0119sto wysoko postawieni. Na co dzie\u0144 wydaj\u0105 si\u0119 rozs\u0105dnymi, otwartymi sympatykami reform, ale s\u0142owo \u201eXinjiang\u201d budzi w nich mordercze instynkty. Gdyby ludob\u00f3jstwo mog\u0142o zagwarantowa\u0107 tam chi\u0144skie rz\u0105dy, my\u015bl\u0119, \u017ce przymkn\u0119liby oko na \u015bmier\u0107 milion\u00f3w Ujgur\u00f3w.<\/p>\n

Je\u017celi prze\u015bladowania maj\u0105 charakter polityczny, ustaj\u0105 po zmianie systemu i wszystkie nacje mog\u0105 budowa\u0107 wsp\u00f3lnie nowe spo\u0142ecze\u0144stwo, ale gdy mniejszo\u015b\u0107 uznaje, \u017ce represje s\u0105 dzie\u0142em wi\u0119kszo\u015bci, prze\u0142om polityczny nie rozwi\u0105zuje fundamentalnego problemu. Jedyn\u0105 opcj\u0105 jest wtedy niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Ten czynnik dzia\u0142a przeciwko transformacji Chin, bo zamiast pom\u00f3c utrzyma\u0107 w nich mniejszo\u015bci, os\u0142abi kontrol\u0119 pa\u0144stwa, uchylaj\u0105c furtk\u0119 do separacji.<\/p>\n

Dzia\u0142ania partyjnych przyw\u00f3dc\u00f3w cz\u0119sto przywodz\u0105 mi na my\u015bl cyrkowe akrobacje na g\u00f3rze krzese\u0142, ustawianych jedno na drugim. Partia jest w tym mistrzem i konstrukcja si\u0119ga ju\u017c bardzo wysoko, ale r\u00f3wnowaga nie b\u0119dzie trwa\u0107 wiecznie. Kiedy\u015b wszystkie klocki run\u0105 \u2013 z im wi\u0119kszej wysoko\u015bci, tym bardziej zaboli.<\/p>\n

Ponad p\u00f3\u0142 wieku rz\u0105d\u00f3w komunist\u00f3w pogrzeba\u0142o humanistyczn\u0105 tradycj\u0119 i zmarginalizowa\u0142o humanistyk\u0119 w og\u00f3le. Nowe pokolenie aparatczyk\u00f3w uchodzi za dobrze wykszta\u0142cone, niemniej to zwyczajni technokraci, kt\u00f3rzy mo\u017ce i maj\u0105 wiedz\u0119, ale nie dusz\u0119. Biedni i s\u0142abi budz\u0105 w nich pogard\u0119. Dbaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie o w\u0142adz\u0119 oraz sztuk\u0119 jej wydzierania, a umiej\u0105 j\u0105 wykorzysta\u0107 tylko do ciemi\u0119\u017cenia innych. Ilekro\u0107 otwieraj\u0105 usta, wylewaj\u0105 si\u0119 z nich frazy, takie jak \u201estanowcza rozprawa\u201d, \u201emocne uderzenie\u201d, \u201esurowe kary\u201d. Na razie wydaje si\u0119 to dzia\u0142a\u0107, ale w istocie przypomina gaszenie pragnienia trucizn\u0105.<\/p>\n

Pozbawiona ducha humanizmu grupa trzymaj\u0105ca w\u0142adz\u0119 nie ma dost\u0119pu do p\u0142aszczyzn g\u0142\u0119bszych \u2013 kultury, historii, wiary, filozofii. Si\u0119ga wi\u0119c po \u015brodki proste, \u017ceby nie powiedzie\u0107 prostackie, traktuj\u0105c niepokoje jak po\u017cary. Tyle \u017ce problemy etniczne maj\u0105 charakter humanistyczny i wymagaj\u0105 takich rozwi\u0105za\u0144. Trudno oczekiwa\u0107 po partii prze\u0142omu, bowiem warto\u015bci nie da si\u0119 odbudowa\u0107 pstrykni\u0119ciem palc\u00f3w.<\/p>\n

Xinjiang by\u0142 dwukrotnie \u201eTurkiestanem Wschodnim\u201d (w 1933 i 1944 roku), lecz w minionym stuleciu Chiny widzia\u0142y wielu separatyst\u00f3w z \u201esowieck\u0105 republik\u0105\u201d komunist\u00f3w w\u0142\u0105cznie. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, lokalny problem z secesjonizmem wydaje si\u0119 wzmaga\u0107, ilekro\u0107 Pekin idzie z nim na wojn\u0119. Mo\u017cemy wi\u0119c spokojnie przyj\u0105\u0107, \u017ce mamy tu do czynienia z samospe\u0142niaj\u0105c\u0105 przepowiedni\u0105.<\/p>\n

W 2007 roku Komunistyczna Partia Chin sp\u0142odzi\u0142a \u201eDokument nr 7\u201d, w kt\u00f3rym stwierdza, \u017ce \u201eg\u0142\u00f3wnymi zagro\u017ceniami dla stabilno\u015bci Xinjiangu s\u0105 si\u0142y separatystyczne i nielegalna dzia\u0142alno\u015b\u0107 religijna\u201d. Najwyra\u017aniej zapo\u017cyczyli szablon z edyktu Mao Zedonga, kt\u00f3ry w 1962 roku (gdy \u201ebracia\u201d zmienili si\u0119 we wrog\u00f3w) orzek\u0142, \u017ce \u201eg\u0142\u00f3wnym zagro\u017ceniem dla Xinjiangu jest nowy sowiecki rewizjonizm\u201d. R\u00f3\u017cnica polega na przeniesieniu akcentu ze spraw zagranicznych na stosunki etniczne. Tak wygl\u0105da partyjna wytyczna i obecny fundament polityki twardej r\u0119ki w Xinjiangu.<\/p>\n

Im ta r\u0119ka jest ci\u0119\u017csza, tym wi\u0119cej s\u0142yszymy o terroryzmie. Dlaczego? Czy\u017cby istnia\u0142a tu relacja przyczynowo-skutkowa? Mo\u017cliwe, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 grup terrorystycznych i ich poczyna\u0144 stanowi wytw\u00f3r \u201eprzepowiedni\u201d KPCh. Cho\u0107 jej za\u0142o\u017cyciel uczy\u0142 dawno temu, \u017ce \u201enie ma nienawi\u015bci bez przyczyny\u201d, nikt w Pekinie nie zamierza si\u0119 zastanawia\u0107, sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 ona w Xinjiangu.<\/p>\n

Cytowana definicja z Dokumentu nr 7 dzieli i konfliktuje Han\u00f3w oraz rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w, poniewa\u017c i \u201eseparatyzm\u201d, i \u201enielegalna dzia\u0142alno\u015b\u0107 religijna\u201d dotycz\u0105 wy\u0142\u0105cznie Ujgur\u00f3w.<\/p>\n

Pekin, ma si\u0119 rozumie\u0107, powierzy\u0142 administracj\u0119 Hanom, obsadzaj\u0105c tym samym rdzenn\u0105 ludno\u015b\u0107 w roli dozorowanego. Doskonale wpisuje si\u0119 to w wizj\u0119, wedle kt\u00f3rej jedni maj\u0105 by\u0107 czujni, a drudzy \u2013 drudzy. Garstka terroryst\u00f3w nie stanowi wielkiego problemu, jest nim natomiast z pewno\u015bci\u0105 obr\u00f3cenie przeciwko Chinom pierwotnych mieszka\u0144c\u00f3w Xinjiangu.<\/p>\n

Pr\u00f3ba stabilizowania sytuacji przy pomocy rozwoju gospodarczego opiera si\u0119 na b\u0142\u0119dnym za\u0142o\u017ceniu, bowiem kwestia etniczna ma przede wszystkim charakter polityczny, a nie ekonomiczny. Spraw\u0119 postawiono wi\u0119c od razu na g\u0142owie, uniemo\u017cliwiaj\u0105c wypracowanie rozwi\u0105zania pot\u0119gowaniem presji politycznej.<\/p>\n

Pekin zach\u0142ystuje si\u0119 opowie\u015bciami o pieni\u0105dzach wpompowanych w region, ale tamci natychmiast odpowiadaj\u0105 pytaniem o warto\u015b\u0107 wydobytej ropy. Flagowym projektem \u201ewielkiego programu rozwijania ziem zachodnich\u201d jest \u201eprzesy\u0142anie gazu ziemnego na wsch\u00f3d\u201d. Mieszka\u0144cy Xinjiangu maj\u0105 pow\u00f3d pyta\u0107, czy \u201erozw\u00f3j\u201d nie oznacza aby \u201epl\u0105drowania\u201d ich ziem. Wzajemna wrogo\u015b\u0107 i nieufno\u015b\u0107 ka\u017ce widzie\u0107 w ka\u017cdym przedsi\u0119wzi\u0119ciu gospodarczym przejaw kolonializmu.<\/p>\n

Hanowie stanowi\u0105 40 procent populacji Xinjiangu, ale kontroluj\u0105 niemal ca\u0142e \u017cycie polityczne, gospodarcze i intelektualne. Maj\u0105 ogromn\u0105 przewag\u0119 przy dzieleniu d\u00f3br i nowych mo\u017cliwo\u015bci. Lokalna gospodarka jest uzale\u017cniona od Chin w\u0142a\u015bciwych. Ju\u017c j\u0119zyk stawia rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w na przegranej pozycji. Nieznajomo\u015b\u0107 mandary\u0144skiego wyklucza znalezienie dobrej pracy, wi\u0119kszo\u015b\u0107 eksponowanych stanowisk piastuj\u0105 Hanowie.<\/p>\n

Ogromnym problemem w Xinjiangu jest bezrobocie. Wielu m\u0142odych ludzi nie ma pracy. Hanowie mog\u0105 za ni\u0105 wyjecha\u0107, ale Ujgurzy nie maj\u0105 dok\u0105d. Nieraz patrzy\u0142em, jak marnuj\u0105 czas, bawi\u0105c si\u0119 i pr\u00f3\u017cnuj\u0105c. Takie obrazy zawsze mnie martwi\u0105, bo co mo\u017ce wynikn\u0105\u0107 z mieszanki rosn\u0105cej nienawi\u015bci i niemo\u017cno\u015bci sensownego spo\u017cytkowania m\u0142odzie\u0144czej energii?<\/p>\n

\u201ePrzyjrzyj si\u0119 \u2013 powiedzia\u0142 mi kiedy\u015b znajomy Ujgur. \u2013 Dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t dziewi\u0119\u0107 procent klient\u00f3w ma\u0142ych knajpek to Ujgurzy, kt\u00f3rzy p\u0142ac\u0105 z w\u0142asnej kieszeni, natomiast dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t dziewi\u0119\u0107 procent bywalc\u00f3w du\u017cych restauracji to Hanowie, wydaj\u0105cy pieni\u0105dze publiczne\u201d. Frustracja mniejszo\u015bci etnicznych bierze si\u0119 przede wszystkim z rzucaj\u0105cych si\u0119 w oczy kontrast\u00f3w. Rzeczywi\u015bcie, w ekskluzywnych lokalach w Xinjiangu nie u\u015bwiadczy si\u0119 rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w, widzi si\u0119 tam tylko Chi\u0144czyk\u00f3w i s\u0142yszy ich j\u0119zyk.<\/p>\n

Ka\u017cda czara kiedy\u015b si\u0119 przelewa. Do tego czasu mo\u017cna co\u015b zrobi\u0107, ale potem sytuacja wymyka si\u0119 spod kontroli i przeradza na przyk\u0142ad w wojn\u0119 palesty\u0144sko-izraelsk\u0105, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 nie mie\u0107 ani rozwi\u0105zania, ani ko\u0144ca. Nie wiem, jak daleko jeste\u015bmy od punktu krytycznego, ale nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce je\u015bli re\u017cim nie zmieni obecnego kursu, wkr\u00f3tce si\u0119 tam znajdziemy.<\/p>\n

Pekin zdaje si\u0119 wierzy\u0107, \u017ce maj\u0105c pe\u0142n\u0105 w\u0142adz\u0119, mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 na wszystko, nie ogl\u0105daj\u0105c si\u0119 na uczucia rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w. Typowym tego przyk\u0142adem by\u0142o rozsypanie proch\u00f3w Wanga Zhena (jednego z \u201eo\u015bmiu nie\u015bmiertelnych\u201d przyw\u00f3dc\u00f3w partii i pierwszego genseka w Xinjiangu) na Niebia\u0144skich Wzg\u00f3rzach, kt\u00f3re dla Ujgur\u00f3w s\u0105 \u015bwi\u0119tym \u017ar\u00f3d\u0142em wody. Nie musz\u0119 chyba t\u0142umaczy\u0107 stosunku muzu\u0142man\u00f3w do czysto\u015bci, fizycznej tudzie\u017c metaforycznej, a co za tym idzie i ska\u017cenia ca\u0142ej wody truch\u0142em niewiernego i mordercy.<\/p>\n

Dekady panowania nad Xinjiangiem zaszczepi\u0142y rz\u0105dowi Chin arogancj\u0119, kt\u00f3ra kaza\u0142a przed\u0142o\u017cy\u0107 \u2013 i w dodatku nag\u0142o\u015bni\u0107 \u2013 spe\u0142nienie kaprysu jednego cz\u0142owieka nad uczucia dziesi\u0119ciu milion\u00f3w ujgurskich muzu\u0142man\u00f3w, kt\u00f3rzy nie tylko nie mogli nic z tym zrobi\u0107, ale wci\u0105\u017c musz\u0105 pi\u0107 t\u0119 wod\u0119. Nietrudno przecie\u017c wyobrazi\u0107 sobie, co czuj\u0105, ilekro\u0107 po ni\u0105 si\u0119gaj\u0105, wiedz\u0105c, \u017ce gdyby byli niepodlegli, nigdy by do tego nie dosz\u0142o.<\/p>\n

Meczetom nie wolno prowadzi\u0107 szk\u00f3\u0142ek koranicznych. Jak wyt\u0142umaczy\u0107 wierz\u0105cym, \u017ce nie mog\u0105 naucza\u0107 swojej religii? Nie znalaz\u0142szy ich u siebie, poszukaj\u0105 szk\u00f3\u0142 w Pakistanie i Afganistanie. Dzi\u0119ki temu niekt\u00f3rzy trafi\u0105 do talib\u00f3w, d\u017cihadyst\u00f3w i oboz\u00f3w szkoleniowych dla terroryst\u00f3w. A potem wr\u00f3c\u0105 do Xinjiangu walczy\u0107 o tak\u0105 wizj\u0119 wolno\u015bci i propagowania islamu.<\/p>\n

Ludzie, kt\u00f3rzy pisz\u0105 petycje, protestuj\u0105, a nawet wywo\u0142uj\u0105 niepokoje, daj\u0105 jasno do zrozumienia, \u017ce wci\u0105\u017c licz\u0105 na rozwi\u0105zanie problemu. Stanu, w kt\u00f3rym przestaj\u0105 cokolwiek m\u00f3wi\u0107 i robi\u0107, nie nale\u017cy nazywa\u0107 stabilizacj\u0105, tylko rozpacz\u0105. Deng Xiaoping mia\u0142 racj\u0119, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce \u201enajbardziej przera\u017caj\u0105ca jest grobowa cisza ludu\u201d. Niestety, nie zrozumia\u0142 tego \u017caden z jego nast\u0119pc\u00f3w. Obecni przyw\u00f3dcy uwielbiaj\u0105 s\u0142ysze\u0107 powszechne milczenie. I na ka\u017cdy wyraz sprzeciwu Ujgur\u00f3w odpowiedz\u0105 ciosem.<\/p>\n

Eliminowanie konflikt\u00f3w w \u201efazie wyl\u0119gania\u201d nie jest strategi\u0105 m\u0105dr\u0105, poniewa\u017c na tym etapie nie wida\u0107 ca\u0142ej natury problemu i mo\u017cna przy okazji zaprzepa\u015bci\u0107 wiele dobrego. W ten spos\u00f3b niczego si\u0119 nie za\u0142atwia, co najwy\u017cej t\u0142umi albo co gorsza spycha g\u0142\u0119biej. Skumulowane pretensje pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej wybuchn\u0105, burz\u0105c cisz\u0119 grzmotem.<\/p>\n

Gdyby w Xinjiangu by\u0142a tylko garstka Han\u00f3w, pierwsze niepokoje sk\u0142oni\u0142yby ich do powrotu do Chin w\u0142a\u015bciwych; przyt\u0142aczaj\u0105ca przewaga obcych, tak liczebna, jak materialna, wymusi\u0142aby na Ujgurach daleko posuni\u0119t\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 \u2013 natomiast stan obecnej r\u00f3wnowagi si\u0142 najbardziej sprzyja wybuchowi.<\/p>\n

Hanowie s\u0105 w Xinjiangu drug\u0105 grup\u0105 etniczn\u0105. Wielu zapu\u015bci\u0142o korzenie, niekt\u00f3rzy przyszli tu na \u015bwiat. W Chinach w\u0142a\u015bciwych nic na nich nie czeka, jak przyjdzie co do czego, b\u0119d\u0105 broni\u0107 Xinjiangu niczym w\u0142asnej ojczyzny, nie maj\u0105c nic do stracenia. W walce z rdzennymi mieszka\u0144cami u\u017cyj\u0105 broni, w\u0142adzy, technologii i wsparcia pot\u0119\u017cnego centrum.<\/p>\n

Czy do Ujgur\u00f3w, kt\u00f3rzy og\u0142osz\u0105 d\u017cihad przeciwko chi\u0144skim rz\u0105dom, do\u0142\u0105cz\u0105 inni \u2013 z Kaukazu, Afganistanu, bogatych pa\u0144stw arabskich? Separaty\u015bci doskonale wiedz\u0105, \u017ce sami nie dadz\u0105 rady Pekinowi, szukaj\u0105 wi\u0119c dla siebie szerszego planu. S\u0142ysza\u0142em, jak m\u00f3wi\u0105 o geopolityce, \u015bwiecie islamskim, spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, i by\u0142em zdumiony \u015bmia\u0142o\u015bci\u0105 ich wizji.<\/p>\n

Kiedy nadejdzie czas, w Xinjiangu b\u0119dzie zorganizowany op\u00f3r i spontaniczne niepokoje, przygotowane akcje zbrojne i improwizowane ataki terrorystyczne. Do\u0142\u0105cz\u0105 Ujgurzy z zagranicy i \u015bwiat muzu\u0142ma\u0144ski. Te czynniki oznaczaj\u0105 nieuchronn\u0105 eskalacj\u0119 konfliktu. Odzyskanie kontroli nad Xinjiangiem nie przyjdzie Hanom \u0142atwo, a nienawi\u015b\u0107 obudzona okrucie\u0144stwem mord\u00f3w sama z siebie nie zga\u015bnie.<\/p>\n

Xinjiang \u2013 powiedzia\u0142 mi kiedy\u015b pewien akademik, Uzbek \u2013 jest skazany na pogr\u0105\u017cenie si\u0119 w chaosie. W dniu, w kt\u00f3rym w Chinach nastanie demokracja, tam poleje si\u0119 morze krwi. Ilekro\u0107 o tym my\u015bli \u2013 westchn\u0105\u0142 ci\u0119\u017cko \u2013 boi si\u0119. I musi wys\u0142a\u0107 dzieci za granic\u0119. Jak najdalej od Xinjiangu.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

2007 \u2013 2 marca 2014<\/p>\n

 <\/p>\n

\"Kunming-Atak1marca2014-HalaDworcowa-FotAFP\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Pierwszego marca 2014 roku kilku \u2013 jak poda\u0142y rz\u0105dowe media \u2013 \u201eubranych na czarno\u201d ludzi zaatakowa\u0142o no\u017cami pasa\u017cer\u00f3w na dworcu w Kunmingu, stolicy prowincji Yunnan. Zgin\u0119\u0142o 29 os\u00f3b, ponad sto odnios\u0142o rany, policja zabi\u0142a na miejscu czworo napastnik\u00f3w. Po kilku godzinach rz\u0105dowe media oskar\u017cy\u0142y \u201eujgurskich terroryst\u00f3w\u201d, nazywaj\u0105c atak \u201echi\u0144skim jedenastym wrze\u015bnia\u201d<\/em>.<\/p>\n

 <\/span><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ludzie pytaj\u0105, co s\u0105dz\u0119 o \u201eincydencie kunmi\u0144skim\u201d. Nie mam im wiele do powiedzenia. Rzecz nie w tym wydarzeniu, ale gdzie indziej \u2013 i to od bardzo dawna. Pisa\u0142em o tym w wydanej w 2007 roku ksi\u0105\u017cce \u201eMoje Chiny zachodnie, wasz Turkiestan Wschodni\u201d, za odpowied\u017a proponuj\u0119 wi\u0119c poni\u017cszy cytat.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1929,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[26,59],"class_list":["post-1927","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-chinczykow","tag-polityka","tag-ujgurzy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1927","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1927"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1927\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11309,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1927\/revisions\/11309"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1929"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1927"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1927"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1927"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}