Ja, Kr\u00f3l Zwyci\u0119zc\u00f3w, Pan \u015awiat\u00f3w Trojga, Dzier\u017cyciel Wiary Buddyjskiej Czas\u00f3w Trzech tudzie\u017c Przestrzeni, Wszechwiedz\u0105cy Pan Wad\u017cry Dalajlam\u0105 zwany, Nauczyciel Oceanowi R\u00f3wny przez Budd\u0119 Samego z Indii Szlachetnych przepowiedziany, og\u0142aszam niniejszym proklamacj\u0119 t\u0119 kap\u0142anom wysokim, niskim oraz tym pomi\u0119dzy nimi, jako i \u015bwieckim, a tak\u017ce urz\u0119dy wysokie piastuj\u0105cym i genera\u0142om wojsk w nieogarnionej krainie tej uzdrawiaj\u0105cej otoczonej pot\u0119\u017cnymi o\u015bnie\u017conymi g\u00f3rami.<\/p>\n
<\/p>\n
Zgodnie z przepowiedni\u0105 Nauczyciela naszego, Buddy Samego z Indii Szlachetnych, od czas\u00f3w kr\u00f3l\u00f3w trzech religii wiernych po dzi\u015b dzie\u0144 wcielenia kolejne Awalokite\u015bwary krajem tym leczniczym w\u0142ada\u0142y i wsp\u00f3\u0142czuciem nieprze\u015bcignionym powodowane, wszystkie istoty czuj\u0105ce w spos\u00f3b nale\u017cyty, a zr\u0119czny chroni\u0142y.<\/p>\n
Jako w dawniejszej epoce Mongo\u0142\u00f3w, Czyngis-chana oraz Altana, i p\u00f3\u017aniej za chi\u0144skich Ming\u00f3w, w dobie Wielkiego Dalajlamy Pi\u0105tego wi\u0119\u017a Preceptora z Opiekunem z cesarzami mand\u017curskimi przypiecz\u0119towano, i cho\u0107 \u017cyli\u015bmy odt\u0105d wspieraj\u0105c si\u0119 wzajem, czasy ostatnimi w\u0142adze chi\u0144skie w Syczuanie i Junnanie nie tylko dopuszcza\u0142y si\u0119 tyranii nies\u0142ychanej i okrucie\u0144stw, ziem naszych zaboru pragn\u0105c, ale te\u017c wojska pot\u0119\u017cne przywiod\u0142y a\u017c do Lhasy Miasta \u015awi\u0119tego pod pretekstem handlu strze\u017cenia, na co traktat zezwala\u0142. Wraz z ministrami swymi uda\u0142em si\u0119 przeto ku granicy, zamierzaj\u0105c telegraficznie z Pekinem wyja\u015bni\u0107, i\u017c istniej\u0105ce stosunki pomi\u0119dzy Tybetem a Chinami charakter mia\u0142y relacji kap\u0142a\u0144sko-patronackiej, nie za\u015b wzajemnego podporz\u0105dkowania. Po wyje\u017adzie moim jednak oddzia\u0142y chi\u0144skie wyprawiano jeden po drugim z rozkazem pojmania mnie \u017cywym lub martwym, wyboru wi\u0119c pozbawiony, kraj zmuszony by\u0142em na czas kr\u00f3tki opu\u015bci\u0107.<\/p>\n
Po przybyciu do Indii s\u0142ali\u015bmy stronie chi\u0144skiej telegramy, spraw\u0119 pr\u00f3buj\u0105c wyt\u0142umaczy\u0107, lecz za spraw\u0105 korupcji na szczeblu ministr\u00f3w najwy\u017cszych, odpowied\u017a nie nadesz\u0142a \u017cadna. Wtedy przecie\u017c moc\u0105 karmy nieomylnej kres nasta\u0142 rz\u0105d\u00f3w mand\u017curskich, za\u015b zjednoczony w walce nar\u00f3d tybeta\u0144ski wojska chi\u0144skie z Tybetu \u015brodkowego przegna\u0142. Wr\u00f3ci\u0142em przeto bezpiecznie do ziemi prawowicie mojej i \u015bwi\u0119tej, teraz te\u017c resztki si\u0142 obcych z Khamu wyprzemy. Chi\u0144ski plan nikczemny podbicia Tybetu pod pretekstem kap\u0142ana z patronem wi\u0119zi rozpad\u0142 si\u0119 w jednej chwili niczym grudka piasku, jak t\u0119cza na niebie rozp\u0142yn\u0105\u0142. Brzask wieku z\u0142otego, co czuj\u0105cym istotom ponownie duchow\u0105 i materialn\u0105 obfito\u015bci\u0105 darzy, kap\u0142an\u00f3w i \u015bwieckich stanu ka\u017cdego do rzeczy nast\u0119puj\u0105cych wzywa:<\/p>\n
Raz, skoro trwanie Buddy Nauk, \u017ar\u00f3d\u0142a w \u015bwiecie tym pokoju i szcz\u0119\u015bcia, uzale\u017cnione jest od ofiar i czci, sanktuaria \u015bwi\u0119te, takie jak lhaski Cuglakhang czy w chi\u0144skim stylu wzniesione Ramocze, jako i Tradruk, klasztor Samje i spo\u0142eczno\u015bci monastyczne wszystkich szk\u00f3\u0142, po\u015br\u00f3d nich tak\u017ce Sera, Drepung i Ganden, winni niestrudzenie odprawia\u0107 w\u0142a\u015bciwe sobie rytua\u0142y i obrz\u0119dy.<\/p>\n
Dwa, opaci, kap\u0142ani i mnisi poszczeg\u00f3lnych szk\u00f3\u0142 maj\u0105 strzec i krzewi\u0107 w\u0142asne \u015bwi\u0119te tradycje sutry tudzie\u017c starej i nowej tantry, komentarze i przekazy tekst\u00f3w, studia, kontemplacj\u0119 i medytacj\u0119, jako i naj\u015bci\u015blej przestrzega\u0107 \u015blub\u00f3w zakonnych.<\/p>\n
Trzy, dygnitarze winni by\u0107 sprawiedliwi i uczciwi, pobieraj\u0105c podatki oraz rozdzielaj\u0105c obowi\u0105zki dla po\u017cytku rz\u0105du i ludu. W odleg\u0142ych zak\u0105tkach zachodniego i wschodniego Tybetu bezmy\u015blni oficjele zmuszali ludzi do nabywania towar\u00f3w po wyg\u00f3rowanych cenach tudzie\u017c zajmowali konie, zwierz\u0119ta poci\u0105gowe oraz ludzk\u0105 prac\u0119 znacznie ponad granice ustalone, a przeto i si\u0142y. Konfiskowano maj\u0105tki i ziemi\u0119 pod pretekstem b\u0142ahych narusze\u0144 prawa i karano odejmowaniem ko\u0144czyn. Z\u0142e to jest nie tylko z mocy karmy, ale i kala reputacj\u0119 oraz honor, tak narodu, jak kraju. Post\u0119pki takie cho\u0107by i w s\u0142owie zakazane wi\u0119c b\u0119d\u0105.<\/p>\n
Cztery, nawet je\u015bli nie tak zamo\u017cny i materialnie rozwini\u0119ty jak kraje inne, Tybet jest niepodleg\u0142ym pa\u0144stwem \u017cyj\u0105cym w pokoju i zgodnie z religi\u0105. Aby do jego obrony zdolnym sta\u0107 si\u0119, wysi\u0142ki podj\u0119li\u015bmy w sferze cywilnej oraz militarnej. Chwilowo przeto d\u017awiga\u0107 b\u0119dziemy podatek wi\u0119kszy na armi\u0119, co odbije si\u0119 tak\u017ce na mieszka\u0144cach okolic szlak\u00f3w komunikacyjnych w Khamie.<\/p>\n
Chiny bezprawnie si\u0119ga\u0142y ju\u017c po terytoria tybeta\u0144skie, wszyscy winni wi\u0119c ochoczo ziemi swej broni\u0107 i strzec w dw\u00f3jnas\u00f3b. Mieszka\u0144cy pogranicza w Khamie i Amdo tudzie\u017c na po\u0142udniu i p\u00f3\u0142nocy czujno\u015b\u0107 maj\u0105 zachowa\u0107 i bezzw\u0142ocznie, za dnia i noc\u0105, o wszelakich podejrzanych ruchach wie\u015bci s\u0142a\u0107 do Lhasy poczt\u0105 kuriersk\u0105. Mowy by\u0107 nie mo\u017ce ani o beztrosce, ani wyolbrzymianiu b\u0142ahostek.<\/p>\n
Pi\u0119\u0107, Tybet ma populacj\u0119 niewielk\u0105 i ogromne po\u0142acie ja\u0142owej ziemi, kiedy jednak ludzie pracowici zagospodarowa\u0107 je pragn\u0105, czy to chciwi \u0142ap\u00f3wek oficjele, czy to obszarnicy gnu\u015bni, z zawi\u015bci pod byle pretekstem k\u0142ody im rzucaj\u0105 pod nogi. Nie s\u0142u\u017cy to ni posiadaczom, ni przedsi\u0119biorczym, i w rozwoju krajowi przeszkadza.<\/p>\n
Odt\u0105d przeto nikt, kto ziemi\u0119 posiada \u2013 pa\u0144stwo, cz\u0142ek prywatny tudzie\u017c klasztor \u2013 nie wa\u017cy si\u0119 przeszkadza\u0107 biednym i ch\u0119tnym, kt\u00f3rzy pragn\u0105 pole przysposobi\u0107 czy cho\u0107by sadzi\u0107 topole, wierzby b\u0105d\u017a krzaki na ziemi le\u017c\u0105cej od\u0142ogiem w g\u00f3rach i dolinach. Podatki i rent\u0119, stosowne do wielko\u015bci uprawy i plonu, dopiero po trzech latach nak\u0142ada\u0107 si\u0119 b\u0119dzie. Prawo do uprawiania owej ziemi na zawsze do pioniera nale\u017ce\u0107 b\u0119dzie.<\/p>\n
W czyn wprowadzenie postanowie\u0144 niniejszych jest wobec rz\u0105du wywdzi\u0119czeniem, dostatku i szcz\u0119\u015bcia og\u00f3\u0142owi przysparzaj\u0105c. Og\u0142asza si\u0119 je zatem po rozwa\u017ceniu wszystkiego, co za i przeciw nim przemawia, wzywaj\u0105c w kraju ka\u017cdego do sumienno\u015bci w stosowaniu zasad etycznych i religijnych. Niech kopie zawisn\u0105 na murach w miejscach centralnych, aby nikt nie zaprzecza\u0142 ich widu i s\u0142ychu, orygina\u0142y za\u015b niechaj trafi\u0105 do archiw\u00f3w dystrykt\u00f3w, przekazywane tam z urz\u0119dnika na urz\u0119dnika, by kolejno o wykonanie ich skuteczne dbali.<\/p>\n
Napisane pomy\u015blnego \u00f3smego dnia pierwszego miesi\u0105ca w \u017ce\u0144skim roku wody i bawo\u0142u, w drugim niebia\u0144skim pa\u0142acu Potala.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Dzie\u0144 og\u0142oszenia proklamacji \u201eWielkiego\u201d XIII Dalajlamy Thuptena Gjaco (<\/span>1876-1933) <\/em>odpowiada 13 lutego 1913 roku; niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 j\u0105 za \u201edeklaracj\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci\u201d mimo cho\u0107by wcze\u015bniejszego o miesi\u0105c traktatu o \u201eprzyja\u017ani, wzajemnej pomocy i buddyjskim braterstwie\u201d z Mongoli\u0105, kt\u00f3ry potwierdza\u0142 wolno\u015b\u0107 i niezale\u017cno\u015b\u0107 obu pa\u0144stw (najwyra\u017aniej oczywist\u0105 dla przyw\u00f3dcy Tybetu tak\u017ce w czasie obowi\u0105zywania \u201eumowy patronackiej\u201d z cesarzami w Pekinie)<\/em>. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ja, Kr\u00f3l Zwyci\u0119zc\u00f3w, Pan \u015awiat\u00f3w Trojga, Dzier\u017cyciel Wiary Buddyjskiej Czas\u00f3w Trzech tudzie\u017c Przestrzeni, Wszechwiedz\u0105cy Pan Wad\u017cry Dalajlam\u0105 zwany, Nauczyciel Oceanowi R\u00f3wny przez Budd\u0119 Samego z Indii Szlachetnych przepowiedziany, og\u0142aszam niniejszym proklamacj\u0119 t\u0119 kap\u0142anom wysokim, niskim oraz tym pomi\u0119dzy nimi, jako i \u015bwieckim, a tak\u017ce urz\u0119dy wysokie piastuj\u0105cym i genera\u0142om wojsk w nieogarnionej krainie tej uzdrawiaj\u0105cej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2217,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[49,27],"class_list":["post-2216","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-dalajlama","tag-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2216","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2216"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2216\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2218,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2216\/revisions\/2218"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}