{"id":2253,"date":"2015-11-30T06:10:56","date_gmt":"2015-11-30T05:10:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/?p=2253"},"modified":"2015-11-30T06:43:57","modified_gmt":"2015-11-30T05:43:57","slug":"amdo-dziampa-gendun-czophel-w-wiezieniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=2253","title":{"rendered":"Amdo Dziampa: Gendun Czophel w wi\u0119zieniu"},"content":{"rendered":"<p>Gendun Czophel opowiada\u0142 mi, \u017ce w tybeta\u0144skim rz\u0105dowym wi\u0119zieniu by\u0142o mu lepiej ni\u017c w hotelu za granic\u0105. Kiedy bandyci odsiedzieli ju\u017c tam swoje, nie chcieli wraca\u0107 do dom\u00f3w. Robili rund\u0119 po sto\u0142ecznych klasztorach i gdy nie mieli co w\u0142o\u017cy\u0107 do ust, cz\u0119sto wracali pod bram\u0119, b\u0142agaj\u0105c: \u201eDobrodzieju, pozw\u00f3lcie troch\u0119 pospa\u0107 za kratami!\u201d.<\/p>\n<p><!--more--><span lang=\"pl-PL\">W wi\u0119zieniu mia\u0142em dobrze \u2013 m\u00f3wi\u0142 mi. \u2013 Coco Me, Rakra Rinpocze i kilku innych arystokrat\u00f3w przynosi\u0142o mi jedzenie. Jad\u0142em, ile chcia\u0142em, a reszt\u0105 dzieli\u0142em si\u0119 ze wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniami. Rysowa\u0142em thangki i sprzedawa\u0142em je za po\u015brednictwem dziewczyny imieniem Czodron. \u017by\u0142o mi si\u0119 \u015bwietnie. Poza nazw\u0105 <\/span><span lang=\"pl-PL\">\u00bbwi\u0119zienie\u00ab wszystko by\u0142o tam zupe\u0142nie zno\u015bne\u201d. Kiedy zaczyna\u0142o zmierzcha\u0107, skazani wychodzili na dach, gdzie zwr\u00f3ceniu ku Potali modlili si\u0119 do Tary i Czenrezika, sk\u0142adali pok\u0142ony, a potem wracali razem na d\u00f3\u0142. <\/span><\/p>\n<p>Grywali\u015bmy te\u017c w mad\u017conga. Cz\u0119sto na partyjk\u0119 wpadali mnisi z Namgjalu. Sk\u0105d wiedzieli, \u017ce b\u0119dzie gra? K\u0142ad\u0142o si\u0119 wtedy na dachu czerwony szal, kt\u00f3ry by\u0142 um\u00f3wionym sygna\u0142em. Zjawiali si\u0119 jak w zegarku. By\u0142o to bardzo mi\u0142e. Pocz\u0105tkowo trzymali mnie ca\u0142y czas w biurze i nikt nie chcia\u0142 powiedzie\u0107, jakiej to zbrodni mia\u0142bym si\u0119 niby dopu\u015bci\u0107. Mog\u0142em tylko zgadywa\u0107. By\u0142em przekonany, \u017ce nasz rz\u0105d dosta\u0142 jak\u0105\u015b informacj\u0119 od Brytyjczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy musieli nabra\u0107 powa\u017cnych podejrze\u0144, gdy przez dwana\u015bcie czy trzyna\u015bcie lat zbiera\u0142em w Indiach materia\u0142y do pracy nad histori\u0105 Tybetu\u201d.<\/p>\n<p><span lang=\"pl-PL\">Anglicy wiedzieli o wszystkim. Wysy\u0142ali za mn\u0105 szpieg\u00f3w. Interesowa\u0142o ich, co robi\u0119 i czego nie robi\u0119. Wraca\u0142em do kraju przez Mon Ta\u0142ang, musieli i\u015b\u0107 za mn\u0105 a\u017c do Lhasy. Nagadali czego\u015b rz\u0105dowi Tybetu i trafi\u0142em za kraty. Tak sobie to wszystko pouk\u0142ada\u0142em. Oskar\u017cyli mnie o szpiegostwo, ale ja nigdy nie by\u0142em niczyim agentem. Zarzucali spiskowanie komu\u015b, kto nie spiskowa\u0142, i w dodatku nie mieli \u017cadnych dowod\u00f3w. Naprawd\u0119 dla nikogo nie pracowa\u0142em, ale strasznie si\u0119 ba\u0142em, \u017ce zaraz obetn\u0105 mi r\u0119ce albo wy\u0142upi\u0105 oczy. Modli\u0142em si\u0119 wtedy do Tary\u201d. <\/span><\/p>\n<p><span lang=\"pl-PL\">Trzymali mnie nie w samym wi\u0119zieniu, tylko w du\u017cym domu nad nim, w maj\u0105tku arystokratycznego rodu. Nie mia\u0142em r\u00f3\u017ca\u0144ca, wi\u0119c po odm\u00f3wieniu modlitwy Tary wycina\u0142em karb na drewnianej \u015bcianie. Z czasem pokry\u0142em nimi ca\u0142\u0105 izb\u0119. Pewnego dnia prze\u0142o\u017cony przys\u0142a\u0142 mi wiadomo\u015b\u0107: \u00bbOd dzi\u015b nie wolno ci przebywa\u0107 w Lhasie. Zostajesz przeniesiony do wi\u0119zienia Szol. Po przybyciu na miejsce otrzymasz pi\u0119\u0107dziesi\u0105t bat\u00f3w\u00ab. Og\u0142osili to publicznie\u201d. <\/span><\/p>\n<p><span lang=\"pl-PL\">Gendun Czophel m\u00f3g\u0142 zawsze liczy\u0107 na ministra Surkhanga. On i jego znajomy, \u0142ucznik oraz wysoki urz\u0119dnik w stanie spoczynku, byli uczniami Genduna. Ch\u0142ost\u0119 wymierza\u0142 w po\u015bladki kl\u0119cz\u0105cego skaza\u0144ca <\/span><span lang=\"pl-PL\"><i>ragjapa<\/i><\/span><span lang=\"pl-PL\">, nosz\u0105cy mi\u0119kki kapelusz z szerokim rondem obszytym futrem o d\u0142ugim w\u0142osiu. \u0141ucznik przekupi\u0142 kata, kt\u00f3ry markowa\u0142 tylko uderzenia, bij\u0105c nie ofiar\u0119, a ziemi\u0119. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107 Genduna Czophela nie mia\u0142a granic. W po\u0142o\u017conym na przedmie\u015bciach Szolu sp\u0119dzi\u0142 trzy lata. <\/span><\/p>\n<p>Pr\u00f3bowali mu pom\u00f3c duchowni z kolegium Lubum klasztoru Drepung, w kt\u00f3rym kiedy\u015b by\u0142 mnichem. Zabiegali o z\u0142agodzenie oskar\u017cenia i zwolnienie. Gendun Czophel przysi\u0105g\u0142 im, \u017ce nie uczyni nic przeciwko rz\u0105dowi Tybetu, i w ko\u0144cu go wypuszczono. Przed przekroczeniem bramy musia\u0142 zgodnie z obyczajem odczyta\u0107 sentencj\u0119 urz\u0119dowego wyroku, czemu przys\u0142uchiwali si\u0119 wszyscy wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniowie.<\/p>\n<p>Kiedy sko\u0144czy\u0142, obwieszczono: \u201eGendun Czophel pope\u0142ni\u0142 ohydne przest\u0119pstwo. By\u0142 tajnym agentem czerwonych Rosjan, pierwszym rosyjskim szpiegiem dzia\u0142aj\u0105cym na szkod\u0119 rz\u0105du Tybetu. W tym roku Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 ko\u0144czy jednak trzyna\u015bcie lat, co mo\u017ce oznacza\u0107 pojawienie si\u0119 pewnych przeszk\u00f3d, w zwi\u0105zku z czym skazany zostaje uwolniony\u201d. Czy by\u0142 winny? Wszystko zale\u017cy od tego, jak si\u0119 zdefiniuje \u201etajnego agenta\u201d. Tak nazwali go Brytyjczycy. Dwana\u015bcie lat studiowa\u0142 nasz\u0105 histori\u0119. On te\u017c odkry\u0142 na przyk\u0142ad, \u017ce Ganges ma \u017ar\u00f3d\u0142a w Tybecie. Anglicy wiedzieli, \u017ce pos\u0142uguje si\u0119 biegle wieloma j\u0119zykami, i nie spuszczali go z oka. A w ko\u0144cu wsadzili za kraty.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/GendunCzophel.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-2255\" src=\"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/GendunCzophel-237x300.jpg\" alt=\"GendunCzophel\" width=\"237\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/GendunCzophel-237x300.jpg 237w, https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/GendunCzophel.jpg 276w\" sizes=\"auto, (max-width: 237px) 100vw, 237px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/GendunCzophel-1951PoWiezieniu.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-2256\" src=\"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/GendunCzophel-1951PoWiezieniu-300x237.jpg\" alt=\"GendunCzophel-1951PoWiezieniu\" width=\"300\" height=\"237\" srcset=\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/GendunCzophel-1951PoWiezieniu-300x237.jpg 300w, https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/GendunCzophel-1951PoWiezieniu.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Amdo Dziampa (1911-2002) by\u0142 najwybitniejszym malarzem tybeta\u0144skim w XX wieku, a Gendun Czophel (1903-1951) najbardziej wp\u0142ywowym intelektualist\u0105, pisarzem, artyst\u0105, dzia\u0142aczem (cho\u0107by tw\u00f3rc\u0105 god\u0142a rodzimej partii komunistycznej) i skandalist\u0105 tamtego stulecia<\/em>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/AmdoDziampa-PrzyPracy.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-2257\" src=\"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/AmdoDziampa-PrzyPracy-300x212.jpg\" alt=\"AmdoDziampa-PrzyPracy\" width=\"300\" height=\"212\" srcset=\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/AmdoDziampa-PrzyPracy-300x212.jpg 300w, https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/AmdoDziampa-PrzyPracy.jpg 656w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gendun Czophel opowiada\u0142 mi, \u017ce w tybeta\u0144skim rz\u0105dowym wi\u0119zieniu by\u0142o mu lepiej ni\u017c w hotelu za granic\u0105. Kiedy bandyci odsiedzieli ju\u017c tam swoje, nie chcieli wraca\u0107 do dom\u00f3w. Robili rund\u0119 po sto\u0142ecznych klasztorach i gdy nie mieli co w\u0142o\u017cy\u0107 do ust, cz\u0119sto wracali pod bram\u0119, b\u0142agaj\u0105c: \u201eDobrodzieju, pozw\u00f3lcie troch\u0119 pospa\u0107 za kratami!\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2254,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[27],"class_list":["post-2253","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2253","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2253"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2253\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2268,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2253\/revisions\/2268"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2254"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}