{"id":2508,"date":"2016-01-28T06:54:37","date_gmt":"2016-01-28T05:54:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/?p=2508"},"modified":"2018-03-12T12:52:25","modified_gmt":"2018-03-12T11:52:25","slug":"oser-dlaczego-tybet-plonie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=2508","title":{"rendered":"Oser: Dlaczego Tybet p\u0142onie?"},"content":{"rendered":"

Dwudziestego si\u00f3dmego lutego 2009 roku przypada\u0142 trzeci dzie\u0144 Losaru, noworocznych uroczysto\u015bci kalendarza tybeta\u0144skiego. To wtedy przysz\u0142y do Tybetu samospalenia. W\u0142adze zakaza\u0142y w\u0142a\u015bnie Monlamu, Wielkiego \u015awi\u0119ta Modlitwy, kt\u00f3rym chciano uczci\u0107 pami\u0119\u0107 ofiar pacyfikacji zesz\u0142orocznych protest\u00f3w<\/a>. Mnich imieniem Tape<\/a> wyszed\u0142 z klasztoru Kirti i podpali\u0142 si\u0119 na ulicy w Ngabie, wa\u017cnym sanktuarium buddyjskim w regionie tybeta\u0144skiej dzielnicy Amdo, przy\u0142\u0105czonym do chi\u0144skiej prowincji Sichuan.<\/p>\n

<\/p>\n

Od tego czasu podpali\u0142o si\u0119 co najmniej stu czterdziestu pi\u0119ciu Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Pi\u0119ciu z nich zrobi\u0142o to na wygnaniu. Z tego, co wiemy, zgin\u0119\u0142o sto dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 os\u00f3b (trzy z nich za granic\u0105). W wi\u0119kszo\u015bci m\u0119\u017cczy\u017ani. Wielu zostawi\u0142o ma\u0142e dzieci. Najstarszy mia\u0142 sze\u015b\u0107dziesi\u0105t cztery, najm\u0142odszy szesna\u015bcie lat. Z siedmiorga ma\u0142oletnich dwoje zgin\u0119\u0142o, a dwoje aresztowano i nie wiadomo, co si\u0119 z nimi dzieje. W\u015br\u00f3d samospale\u0144c\u00f3w jest trzech <\/span>tulku (inkarnowanych lam\u00f3w, elity tybeta\u0144skiego duchowie\u0144stwa), trzydziestu dziewi\u0119ciu mnich\u00f3w oraz osiem mniszek. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0105 tak zwani \u201ezwykli ludzie\u201d: siedemdziesi\u0119ciu czterech nomad\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w, liceali\u015bci, robotnicy, straganiarze, cie\u015bla, stolarz, pisarz, malarz, taks\u00f3wkarz, emerytowany urz\u0119dnik, w\u0142a\u015bciciel pralni, le\u015bnik, trzech emigracyjnych aktywist\u00f3w. Wszyscy urodzili si\u0119 w Tybecie. <\/span><\/p>\n

Razem stworzyli najwi\u0119kszy wsp\u00f3\u0142czesny ruch, kt\u00f3ry za medium protestu politycznego obra\u0142 samospalenie \u2013 a przecie\u017c nie nale\u017cy ono do tybeta\u0144skiej tradycji. Jak do tego dosz\u0142o?<\/p>\n

Ostatnie dekady by\u0142y dla trzeciego pokolenia Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u017cyj\u0105cego pod chi\u0144skimi rz\u0105dami czasem dokr\u0119cania \u015bruby represji, kt\u00f3re w najwi\u0119kszym stopniu dotykaj\u0105 pi\u0119ciu obszar\u00f3w. Pierwszym s\u0105 tybeta\u0144skie wierzenia oraz studnia monastyczne. Konflikt<\/a>, jaki wybuch\u0142 wok\u00f3\u0142 rozpoznania nowego Panczenlamy w 1995 roku, w kt\u00f3rym Chiny mianowa\u0142y w\u0142asnego kandydata, uprowadziwszy ch\u0142opca wskazanego przez Dalajlam\u0119, da\u0142 \u015bwiatu najm\u0142odszego wi\u0119\u017ania politycznego i nieodwracalnie zatru\u0142 stosunki mi\u0119dzy Pekinem a Dharamsal\u0105. <\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie paranoiczna decyzja o wydaleniu wszystkich niepochodz\u0105cych z Lhasy mnich\u00f3w z trzech najwi\u0119kszych sto\u0142ecznych klasztor\u00f3w (Drepungu, Gandenu i Sera) walnie przyczyni\u0142a si\u0119 do eksplozji protest\u00f3w, kt\u00f3re przetoczy\u0142y si\u0119 przez ca\u0142y Tybet w marcu 2008 roku. Po ich pacyfikacji zaostrzono program \u201eedukacji patriotycznej\u201d, zmuszaj\u0105c duchownych do publicznego l\u017cenia Dalajlamy nie tylko w Lhasie, ale w ka\u017cdym zak\u0105tku kraju. Zarz\u0105dzono tak\u017ce regularne rewizje w prywatnych domach, konfiskuj\u0105c wiernym zdj\u0119cia Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci. Byli i tacy, kt\u00f3rzy za ich posiadanie trafili do wi\u0119zie\u0144.<\/p>\n

Sprawa druga \u2013 to post\u0119puj\u0105ca destrukcja ekosystemu P\u0142askowy\u017cu Tybeta\u0144skiego. Pa\u0144stwo zmusi\u0142o tysi\u0105ce os\u00f3b do porzucenia stad, pastwisk i tradycyjnego \u017cycia w siodle, po tysi\u0105cu lat osiedlaj\u0105c<\/a> ich si\u0142\u0105 na obrze\u017cach miast. Ich miejsce zaj\u0119\u0142y tabuny Han\u00f3w z mapami, buldo\u017cerami i dynamitem, ryj\u0105ce \u0142\u0105ki w poszukiwaniu miedzi, srebra i z\u0142ota oraz grodz\u0105ce rzeki (zw\u0142aszcza w g\u00f3rnym biegu Mekongu, Jangcy czy Jarlung Cangpo) i zatruwaj\u0105ce ich wody toczone do ca\u0142ej Azji. Pok\u0142osiem tego \u201epost\u0119pu\u201d by\u0142y trz\u0119sienia ziemi, ska\u017cenia, lawiny, osuwiska i inne nieszcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n

Trzecia rzecz \u2013 to uporczywe podkopywanie j\u0119zyka tybeta\u0144skiego. We\u017amy ostatni\u0105 reform\u0119 systemu o\u015bwiaty w Qinghai, kt\u00f3ra oficjalnie czyni chi\u0144ski jedynym j\u0119zykiem wyk\u0142adowym, spychaj\u0105ce rodzime narzecze na margines, i ma \u2013 jako \u201epal\u0105ca konieczno\u015b\u0107 polityczna\u201d \u2013 po sze\u015bciu dekadach bezowocnych wysi\u0142k\u00f3w uczyni\u0107 wreszcie Tybet \u201echi\u0144skim\u201d.<\/p>\n

Po czwarte, pod p\u0142aszczykiem \u201erozwoju\u201d oraz \u201eprzyci\u0105gania inwestycji\u201d rz\u0105d promuje chi\u0144skie osadnictwo przy pomocy ulg podatkowych, preferencyjnych kredyt\u00f3w, zapom\u00f3g i \u015bwiadcze\u0144. Od 2008 roku w\u0142adze zatrudniaj\u0105 w policji demobilizowanych wojskowych i \u017co\u0142nierzy formacji paramilitarnych, piek\u0105c na jednym ro\u017cnie dwie pieczenie \u201estrze\u017cenia stabilizacji\u201d i systematycznej kolonizacji.<\/p>\n

I wreszcie, nie szcz\u0119dz\u0105c \u015brodk\u00f3w, w\u0142adze buduj\u0105 orwellowski system inwigilacji \u2013 tak zwan\u0105 \u201ekrat\u0119<\/a>\u201d czy \u201esie\u0107\u201d, pokrywaj\u0105c\u0105 ka\u017cd\u0105 pi\u0119d\u017a naszej ziemi. Dzieli ona kwarta\u0142y, dzielnice i osady, przypisuj\u0105c jej kom\u00f3rkom administracji, kt\u00f3re maj\u0105 jakoby podnosi\u0107 jako\u015b\u0107 \u015bwiadcze\u0144 socjalnych. W praktyce jednak monitoruj\u0105 grupy \u201eszczeg\u00f3lnego ryzyka\u201d, czyli \u201eby\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, mnich\u00f3w i mniszki niemieszkaj\u0105cych w klasztorach albo z nich wydalonych, powracaj\u0105cych z zagranicy i uczestnik\u00f3w wcze\u015bniejszych protest\u00f3w\u201d. Same w\u0142adze nazywaj\u0105 to \u201eniezawodnym systemem sieci na niebie i pu\u0142apek na ziemi\u201d.<\/p>\n

Co wydarzy\u0142o si\u0119 w 2008 roku? Dziesi\u0105tego marca Dalajlama wyg\u0142osi\u0142 or\u0119dzie<\/a>, upami\u0119tniaj\u0105ce czterdziest\u0105 dziewi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 narodowego powstania, w kt\u00f3rym stwierdzi\u0142: \u201eOd 2002 roku moi wys\u0142annicy sze\u015bciokrotnie spotykali si\u0119 z w\u0142a\u015bciwymi urz\u0119dnikami Chi\u0144skiej Republiki Ludowej, niemniej w kwestii zasadniczej nie osi\u0105gni\u0119to absolutnie \u017cadnych rezultat\u00f3w. W ostatnich latach w Tybecie nasilaj\u0105 si\u0119 represje i brutalno\u015b\u0107\u201d. Podkre\u015bli\u0142, \u017ce \u201eg\u0142\u00f3wnym problemem Chi\u0144skiej Republiki Ludowej jest brak legitymacji w Tybecie\u201d oraz nierealizowanie polityki, kt\u00f3ra \u201espe\u0142nia\u0142aby oczekiwania narodu tybeta\u0144skiego\u201d.<\/p>\n

S\u0142owa Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci by\u0142y szokiem dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy rok po roku cierpliwie czekali na jaki\u015b znak zmiany na lepsze. Dalajlama nagle publicznie przyzna\u0142 to, co sami wiedzieli najlepiej: sprawy nie tylko nie id\u0105 w dobrym kierunku, ale maj\u0105 si\u0119 coraz gorzej. W\u015br\u00f3d pierwszych, kt\u00f3rzy zareagowali na or\u0119dzie, byli mnisi lhaskiego klasztoru Sera. Wo\u0142aj\u0105c \u201eczas dzia\u0142a\u0107!\u201d, wylegli na ulic\u0119 z tybeta\u0144sk\u0105 flag\u0105 i krzykiem wolno\u015bci, kt\u00f3ry w najbli\u017cszych tygodniach mia\u0142 zatrz\u0105\u015b\u0107 ca\u0142ym naszym krajem. Tego samego popo\u0142udnia do\u0142\u0105czy\u0142y do nich setki mnich\u00f3w Drepungu, a w nast\u0119pnych dniach duchowni wszystkich okolicznych \u015bwi\u0105ty\u0144.<\/p>\n

Protesty rozprzestrzenia\u0142y si\u0119 jak po\u017car. Wedle obowi\u0105zuj\u0105cej w Chinach cynicznej wersji wydarze\u0144, nazywanych kr\u00f3tko \u201eincydentem czternastego marca\u201d i przedstawianych w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych jako bezrozumny bunt niewdzi\u0119cznych dzikus\u00f3w, demonstranci ponosz\u0105 ca\u0142\u0105 win\u0119 za rozkr\u0119cenie spirali brutalnych represji, wprowadzenie nadzwyczajnych \u015brodk\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, rozbudow\u0119 policyjnych komisariat\u00f3w i posterunk\u00f3w, przeobra\u017caj\u0105cych Tybet w otwarte wi\u0119zienie strze\u017cone przez niezliczone zbrojne patrole, wozy pancerne i wszechobecne kamery. Innymi s\u0142owy, pan nosi bat, bo niewolnik jest niepos\u0142uszny. Je\u015bli przyjmiemy tak\u0105 optyk\u0119, ten drugi na zawsze zostanie w kajdanach.<\/p>\n

Tak jak podczas demonstracji w 2008 roku, mnisi i mniszki stan\u0119li r\u00f3wnie\u017c na czele tego ruchu, czyni\u0105c z samospalenia medium protestu politycznego. Pierwszych trzynastu dokonali mnisi albo byli duchowni, wyrzuceni z klasztor\u00f3w przez w\u0142adze. \u015awiecki podpali\u0142 si\u0119 dopiero w pa\u017adzierniku 2011 roku<\/a>, dramatycznie zwi\u0119kszaj\u0105c zasi\u0119g i skal\u0119 protestu.<\/p>\n

W pierwszym kwartale roku nast\u0119pnego duchowni przeprowadzili pi\u0119tna\u015bcie z dwudziestu samospale\u0144, ale potem przewa\u017cali ju\u017c \u015bwieccy, kt\u00f3rzy dokonali czterdziestu trzech z pierwszych pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu samospale\u0144 w czwartym kwartale. I szesnastu z dwudziestu o\u015bmiu w 2013, siedmiu z jedenastu w 2014 oraz czterech z sze\u015bciu w pierwszej po\u0142owie 2015 roku. Z czasem do dramatycznego ruchu walki o zmian\u0119 do\u0142\u0105czali ludzie z najr\u00f3\u017cniejszych \u015brodowisk.<\/p>\n

Do tej pory najtragiczniejszym miesi\u0105cem by\u0142 listopad 2012 roku, w kt\u00f3rym w ogie\u0144 posz\u0142o dwadzie\u015bcia osiem os\u00f3b \u2013 m\u0119\u017cczyzn i kobiet, m\u0142odych i starych. Drugie miejsce zajmuje marzec tamtego roku z jedenastoma samospaleniami sze\u015bciu mnich\u00f3w i pi\u0119ciorga \u015bwieckich, w tym uczennicy i rodzic\u00f3w male\u0144kich dzieci. Warto pomy\u015ble\u0107, dlaczego w\u0142a\u015bnie wtedy dosz\u0142o do apogeum i co nam to m\u00f3wi o celach oraz \u017c\u0105daniach samospale\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Marzec jest najbardziej newralgicznym miesi\u0105cem w tybeta\u0144skim kalendarzu politycznym. Pi\u0105tego, na przyk\u0142ad, przypada rocznica otworzenia ognia do pokojowej demonstracji w Lhasie w 1989 roku. Dziesi\u0105ty upami\u0119tnia powstanie narodowe i ucieczk\u0119 Dalajlamy do Indii trzydzie\u015bci lat wcze\u015bniej. Czternasty symbolizuje fal\u0119 protest\u00f3w z 2008 roku. Dwa dnia p\u00f3\u017aniej, szesnastego, \u017co\u0142nierze Ludowej Policji Zbrojnej zmasakrowali demonstrant\u00f3w w Ngabie. W roku 2009 w\u0142adza wymy\u015bli\u0142a sobie, \u017ce dwudziesty \u00f3smy b\u0119dzie \u015bwi\u0119tem \u201ewyzwolenia niewolnik\u00f3w\u201d przez umi\u0142owan\u0105 parti\u0119 komunistyczn\u0105. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, to miesi\u0105c zdwojonej esbeckiej czujno\u015bci i katalizator niepokoj\u00f3w politycznych.<\/p>\n

W listopadzie 2012 roku obradowa\u0142 za\u015b Zjazd Komunistycznej Partii Chin, podczas kt\u00f3rego ster rz\u0105d\u00f3w przejmowa\u0142o nowe pokolenie przyw\u00f3dc\u00f3w. Dziewi\u0119ciu z dwudziestu o\u015bmiu Tybeta\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy wydali si\u0119 wtedy na pastw\u0119 p\u0142omieniom, uczyni\u0142o to w przededniu lub w trakcie partyjnego konklawe. Nie ulega \u017cadnej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wybieraj\u0105c ten w\u0142a\u015bnie moment, chcieli zmusi\u0107 nowych lider\u00f3w do zmiany polityki wobec Tybetu i widzieli w swoim czynie narz\u0119dzie nacisku. Zrozumienie tego jest kluczem do poj\u0119cia zjawiska samospale\u0144.<\/p>\n

Udzielaj\u0105c wywiad\u00f3w zagranicznym mediom uparcie prostowa\u0142am to nieporozumienie \u2013 samospalenie nie jest samob\u00f3jstwem ani aktem rozpaczy. To po\u015bwi\u0119cenie w imi\u0119 wielkiej sprawy i pr\u00f3ba doprowadzenia do zmiany, czego najbardziej dobitnym \u015bwiadectwem s\u0105 te dwa najtragiczniejsze miesi\u0105ce. Czyn\u00f3w tych nie nale\u017cy ocenia\u0107 przez pryzmat wskaza\u0144 buddyjskich, tylko rezultat\u00f3w politycznych. Ka\u017cdy z tych p\u0142omieni wzi\u0105\u0142 si\u0119 z iskry ucisku i dyskryminacji etnicznej. Ka\u017cdy by\u0142 pochodni\u0105 roz\u015bwietlaj\u0105c\u0105 kraj pogr\u0105\u017cony w mroku. Oraz kontynuacj\u0105 protest\u00f3w z 2008 roku i tamtej decyzji mnich\u00f3w \u2013 musimy dzia\u0142a\u0107!<\/p>\n

Pr\u00f3by nazywania tych akt\u00f3w oporu \u201esamob\u00f3jstwem\u201d czy, jeszcze bardziej absurdalnie, \u201ezab\u00f3jstwem\u201d s\u0105 albo zupe\u0142nym nieporozumieniem, albo pr\u00f3b\u0105 celowej manipulacji, tak zreszt\u0105 typowej dla propagandy chi\u0144skiego pa\u0144stwa. \u201eTybeta\u0144skie samospalenia w \u017caden spos\u00f3b nie wykraczaj\u0105 przeciwko buddyjskiej zasadzie niezabijania \u2013 powiedzia\u0142 mi z naciskiem pewien hierarcha. \u2013 Nie s\u0105 wymierzone w Dharm\u0119 i z pewno\u015bci\u0105 w niczym jej nie ur\u0105gaj\u0105. Duchowni i \u015bwieccy, kt\u00f3rzy ich dokonuj\u0105, nie dzia\u0142aj\u0105 z egoistycznych pobudek. Powoduje nimi pragnienie chronienia Dharmy oraz wywalczenia wolno\u015bci i demokracji dla rodak\u00f3w\u201d. Samospale\u0144cy s\u0105 bodhisattwami, kt\u00f3rzy po\u015bwi\u0119caj\u0105 si\u0119 dla innych, feniksem powstaj\u0105cym z ognia \u015bmierci.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

11 stycznia 2016<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dwudziestego si\u00f3dmego lutego 2009 roku przypada\u0142 trzeci dzie\u0144 Losaru, noworocznych uroczysto\u015bci kalendarza tybeta\u0144skiego. To wtedy przysz\u0142y do Tybetu samospalenia. W\u0142adze zakaza\u0142y w\u0142a\u015bnie Monlamu, Wielkiego \u015awi\u0119ta Modlitwy, kt\u00f3rym chciano uczci\u0107 pami\u0119\u0107 ofiar pacyfikacji zesz\u0142orocznych protest\u00f3w. Mnich imieniem Tape wyszed\u0142 z klasztoru Kirti i podpali\u0142 si\u0119 na ulicy w Ngabie, wa\u017cnym sanktuarium buddyjskim w regionie tybeta\u0144skiej dzielnicy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2509,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[23,49,29,26,19,33,34],"class_list":["post-2508","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-buddyzm","tag-dalajlama","tag-oser","tag-polityka","tag-protesty-polityczne","tag-samospalenia","tag-srodowisko"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2508"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6077,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2508\/revisions\/6077"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}