{"id":2562,"date":"2016-02-11T06:58:10","date_gmt":"2016-02-11T05:58:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/?p=2562"},"modified":"2022-05-03T08:59:20","modified_gmt":"2022-05-03T06:59:20","slug":"oser-metafora-tybetanskiego-mastifa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=2562","title":{"rendered":"Oser: Metafora tybeta\u0144skiego mastifa"},"content":{"rendered":"

Prawd\u0119 powiedziawszy, nie by\u0142am zaskoczona, czytaj\u0105c w <\/span>New York Timesie<\/a><\/em>, \u017ce chi\u0144scy bogacze nie chc\u0105 ju\u017c trzyma\u0107 tybeta\u0144skich mastif\u00f3w, tylko sprzedaj\u0105 je za pi\u0119\u0107 dolar\u00f3w do rze\u017ani, w kt\u00f3rych s\u0105 przerabiane na mi\u0119so, dywanik lub zimowe r\u0119kawiczki. Zawsze wiedzia\u0142am, \u017ce wyrywanie z naturalnego \u015brodowiska symbolu P\u0142askowy\u017cu Tybeta\u0144skiego sko\u0144czy si\u0119 \u017ale, nie my\u015bla\u0142am przecie\u017c, \u017ce b\u00f3l i upokorzenie przyjd\u0105 tak szybko<\/a>. Ledwie dwa lata temu znajomy z Juszu opowiada\u0142 mi o swoich krewnych, kt\u00f3rzy sprzedali handlarzowi psa za cztery miliony yuan\u00f3w. Po\u0142ow\u0119 dostali od r\u0119ki, reszta mia\u0142a sp\u0142yn\u0105\u0107 po znalezieniu nowego nabywcy. Zastanawiam si\u0119 teraz, czy ten m\u00f3j wylicytowany ziomek tak\u017ce sko\u0144czy\u0142 w gor\u0105cym kocio\u0142ku.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Juszu uchodzi za ojczyzn\u0119 tybeta\u0144skich mastif\u00f3w, co na pewno jest wymy\u015blon\u0105 dla pieni\u0119dzy bajk\u0105. Pi\u0119\u0107 lat temu po tragicznym trz\u0119sieniu ziemi<\/a> szczeni\u0119ta kradli tam nawet \u2013 przy\u0142apani przez kogo\u015b z aparatem \u2013 ludzie w pomara\u0144czowych kombinezonach \u201eratownik\u00f3w\u201d. Wielu do dzi\u015b nie chce w to wierzy\u0107, mimo \u017ce Ren Wentao, kt\u00f3ry wyci\u0105ga\u0142 wtedy ludzi spod gruz\u00f3w, napisa\u0142 na swoim blogu: \u201enie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce kradziono psy, \u017ceby je sprzeda\u0107\u201d. Wt\u00f3rowali mu Tybeta\u0144czycy, pisz\u0105c, \u017ce \u201edla niekt\u00f3rych akcja ratunkowa by\u0142a wy\u0142\u0105cznie przykrywk\u0105 do kradzie\u017cy mastif\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Hodowle powstawa\u0142y zreszt\u0105 nie tylko tam, ale w ca\u0142ym Tybecie, r\u00f3wnie\u017c w Lhasie. Wiele kontrolowa\u0142a policja i wojsko. Jedn\u0105 widzia\u0142am na w\u0142asne oczy, przy drodze na sto\u0142eczne lotnisko Gongkar. Nale\u017ca\u0142a do oddzia\u0142u stra\u017cy po\u017carnej Ludowej Policji Zbrojnej i kojarzy\u0142a si\u0119 naszym wy\u0142\u0105cznie z korupcj\u0105.<\/p>\n

W 2011 roku (czyli zenicie komercyjnego szale\u0144stwa) Pema Ceten nakr\u0119ci\u0142 film o tym smutnym procederze. \u201eStary pies\u201d to historia rodziny, w kt\u00f3rej syn sprzedaje mastifa, a ojciec \u2013 uwa\u017caj\u0105cy, \u017ce tak si\u0119 nie godzi \u2013 odkupuje go, ale na koniec, nie widz\u0105c innej mo\u017cliwo\u015bci, zabija. Profesor Cering Siakja<\/a> z University of British Columbia pisa\u0142 w recenzji o \u201esymbolach destabilizacji i rozdarcia tybeta\u0144skiej \u2013 czytaj: ka\u017cdej \u2013 kultury oraz krajobrazu przez gospodarcz\u0105 transformacj\u0119 Chin: o p\u0142ocie, oznaczaj\u0105cym prywatyzacj\u0119 i wydziedziczenie, o handlarzu, przekonuj\u0105cym starego do sprzedania psa argumentem, \u017ce ten b\u0119dzie mia\u0142 lepiej w mie\u015bcie (na co nagabywany pyta: \u201eA czeg\u00f3\u017c to boj\u0105 si\u0119 miastowe?\u201d) i o skarbie n\u0119dzarzy, skradzionym przez chciwo\u015b\u0107 i materialistyczny oportunizm.<\/p>\n

Dla mnie ta sytuacja jest metafor\u0105. \u201eTybeta\u0144ski mastif \u2013 pisa\u0142am<\/a> po pacyfikacji protest\u00f3w w 2008 roku<\/a> \u2013 to najs\u0142ynniejszy czworon\u00f3g P\u0142askowy\u017cu, tak rzadki i cenny, \u017ce wielu potentat\u00f3w i pozer\u00f3w prze\u015bciga si\u0119 w wydawaniu fortun na zwierz\u0119ta, kt\u00f3re w dodatku musz\u0105 karmi\u0107 g\u00f3rami mi\u0119sa. Ale przychodzi dzie\u0144, gdy zdenerwowany pies gryzie swego nowego pana i natychmiast zostaje zat\u0142uczony na \u015bmier\u0107. Chi\u0144skie gazety cz\u0119sto opisuj\u0105 takie historie, kt\u00f3re doskonale oddaj\u0105 istot\u0119 stosunk\u00f3w mi\u0119dzy Tybeta\u0144czykami a Hanami, czy raczej wszystkimi grupami etnicznymi tego spo\u0142ecze\u0144stwa. P\u00f3ki Tybeta\u0144czycy dobrze czuj\u0105 si\u0119 w roli piesk\u00f3w, Hanowie darz\u0105 ich ciep\u0142ymi uczuciami i \u2013 niczym w\u0142a\u015bciciel pas\u0105cy ulubie\u0144ca \u2013 <\/span>\u00bbkochaj\u0105\u00ab Tybet. Ludzi r\u00f3\u017cni jednak od zwierz\u0105t wola i poczucie w\u0142asnego ja. Tybeta\u0144czycy nie chc\u0105 by\u0107 pieskami, bo oznacza to utrat\u0119 to\u017csamo\u015bci, a z czasem i samego Tybetu. K\u0142opoty wybuchaj\u0105, kiedy przestaj\u0105 si\u0119 cieszy\u0107 statusem pieszczocha i zaczynaj\u0105 dzielnie walczy\u0107 o swe cz\u0142owiecze\u0144stwo, o tybeta\u0144sko\u015b\u0107. Ju\u017c je mamy: jeste\u015bmy aresztowani, wtr\u0105cani do wi\u0119zie\u0144, torturowani, a nawet mordowani. Ten re\u017cim wymierza takie kary. Hanom, kt\u00f3rzy trzymaj\u0105 si\u0119 z daleka od rz\u0105du, ta b\u0142yskawiczna zamiana miejsc otworzy\u0142a oczy na prost\u0105 prawd\u0119: Tybeta\u0144czycy nie mog\u0105 zachowywa\u0107 si\u0119 jak ludzie. Kiedy to robi\u0105, nara\u017caj\u0105 si\u0119 na \u015bmiertelne niebezpiecze\u0144stwo\u201d. <\/span><\/p>\n

Ale nie koniec na tym. Niezno\u015bnie upokarzaj\u0105ca sytuacja tak cennych do niedawna ps\u00f3w sprawi\u0142a, \u017ce wielu Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 zw\u0142aszcza dobrze wykszta\u0142conych i znanych \u2013 rozpowszechnia dzi\u015b obraz przedstawiaj\u0105cy czarny kontur mastifa na tle zielonego stoku oraz napis po chi\u0144sku i angielsku: \u201eZabra\u0107 ci\u0119 z powrotem na \u0142\u0105ki\u201d. Niestety, \u0142atwiej to powiedzie\u0107 ni\u017c zrobi\u0107. Po latach komercyjnego szale\u0144stwa, krzy\u017cowania, zap\u0142adniania na si\u0142\u0119, wstrzykiwania silikonu i operacji plastycznych nie do poznania zmieni\u0142 si\u0119 i wygl\u0105d, i charakter tych zwierz\u0105t. Czy\u017c sprowadzenie ich do ojczyzny nie spot\u0119gowa\u0142oby tylko cierpie\u0144 i chaosu?<\/p>\n

Trudno si\u0119 nie zgodzi\u0107 z poet\u0105 Gade Ceringiem<\/a>, kt\u00f3ry tak ko\u0144czy \u201e\u015amier\u0107 tybeta\u0144skiego mastifa\u201d: \u201eBardzo chcia\u0142em znale\u017a\u0107 w tej historii jaki\u015b czar, jak\u0105\u015b poruszaj\u0105c\u0105 wi\u0119\u017a mi\u0119dzy Tybeta\u0144czykami a ich psami, ale da\u0142em spok\u00f3j wszystkim tym g\u0142\u0119biom zdrad i pryzmatom subtelno\u015bci uwarunkowa\u0144 spo\u0142ecznych. Jest tylko jeden wniosek, kt\u00f3ry umiem wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tego, co dzieje si\u0119 dzi\u015b na mojej ojczystej ziemi. Ludzie mog\u0105 teraz chlipa\u0107 za mastifami, lecz nie ulega \u017cadnej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce na milimetr nie zbocz\u0105 z wydeptanej \u015bcie\u017cki i b\u0119d\u0105 sprzedawa\u0107 wszystko, co maj\u0105, a\u017c zostan\u0105 z niczym\u201d.<\/p>\n

maj 2015<\/p>\n

\"Juszu-TrzesienieZiemiKwiecien2010-SkradzionySzczeniak\"<\/a><\/p>\n

\"Oser-MetaforaTybetanskiegoMastifa-ZPowrotemNaLaki\"<\/a><\/p>\n

Za High Peaks Pure Earth<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prawd\u0119 powiedziawszy, nie by\u0142am zaskoczona, czytaj\u0105c w New York Timesie, \u017ce chi\u0144scy bogacze nie chc\u0105 ju\u017c trzyma\u0107 tybeta\u0144skich mastif\u00f3w, tylko sprzedaj\u0105 je za pi\u0119\u0107 dolar\u00f3w do rze\u017ani, w kt\u00f3rych s\u0105 przerabiane na mi\u0119so, dywanik lub zimowe r\u0119kawiczki. Zawsze wiedzia\u0142am, \u017ce wyrywanie z naturalnego \u015brodowiska symbolu P\u0142askowy\u017cu Tybeta\u0144skiego sko\u0144czy si\u0119 \u017ale, nie my\u015bla\u0142am przecie\u017c, \u017ce b\u00f3l […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2563,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[31,29],"class_list":["post-2562","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-marginalizacja","tag-oser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2562","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2562"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2562\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12653,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2562\/revisions\/12653"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2563"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2562"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2562"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}