Trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce w naszych czasach kto\u015b m\u00f3g\u0142by chcie\u0107 wydrze\u0107 bliskim prochy zmar\u0142ego i wyrzuci\u0107 je do rzeki. Ale w\u0142a\u015bnie taki los spotka\u0142 szcz\u0105tki buddyjskiego lamy, kt\u00f3rego trzyna\u015bcie lat przetrzymywano w wi\u0119zieniu, cho\u0107 nie pope\u0142ni\u0142 \u017cadnego przest\u0119pstwa.<\/p>\n
<\/p>\n
\u015awiatowe media poda\u0142y, \u017ce 16 lipca grupa lokalnych aparatczyk\u00f3w w obstawie uzbrojonych \u017co\u0142nierzy paramilitarnej policji zmusi\u0142a czterech Tybeta\u0144czyk\u00f3w (dw\u00f3ch mnich\u00f3w i dw\u00f3ch krewnych zmar\u0142ego) do oddania proch\u00f3w<\/a> Tulku Tenzina Delka, kt\u00f3re \u2013 dopuszczeni do udzia\u0142u w kremacji przez komendantur\u0119 wi\u0119zienia \u2013 wie\u017ali do Khamu.<\/p>\n Najbli\u017cszych poinformowano o \u015bmierci<\/a> Tenzina Delka Rinpoczego noc\u0105 12 lipca. Prze\u017cyli szok. Od dziesi\u0119ciu dni czekali w Chengdu na zgod\u0119 na widzenie z wi\u0119\u017aniem. Oczywi\u015bcie natychmiast przekazali t\u0119 straszn\u0105 wiadomo\u015b\u0107 ziomkom, modl\u0105cym si\u0119 o powr\u00f3t swego lamy. Nie mieli wyj\u015bcia: ucze\u0144 musi wiedzie\u0107 o odej\u015bciu nauczyciela.<\/p>\n Nast\u0119pnego dnia wierni ruszyli pod komitet i klasztor \u017c\u0105da\u0107 wyja\u015bnie\u0144. W ko\u0144cu policja zacz\u0119\u0142a strzela\u0107<\/a>; dwadzie\u015bcia os\u00f3b trafi\u0142o do szpitali.<\/p>\n Si\u00f3dmego kwietnia min\u0119\u0142o trzyna\u015bcie lat od chwili wo\u0142aj\u0105cego o pomst\u0119 do nieba uwi\u0119zienia Tenzina Delka Rinpoczego. \u201eOskar\u017cyli go o \u00bbpowodowanie wybuch\u00f3w\u00ab i \u00bbdzia\u0142alno\u015b\u0107 wywrotow\u0105\u00ab \u2013 pisa\u0142am<\/a> \u2013 i skazali na \u015bmier\u0107, zmieniaj\u0105c potem ten wyrok na do\u017cywocie. Za sfabrykowanie zarzut\u00f3w<\/a> odpowiada\u0142 osobi\u015bcie p\u00f3\u017aniejszy szef bezpiecze\u0144stwa Chin, Zhou Yongkang\u201d. O sprawie informowa\u0142y najwa\u017cniejsze \u015bwiatowe media, protestowa\u0142y rz\u0105dy Stan\u00f3w Zjednoczonych i pa\u0144stw Unii Europejskiej oraz organizacje mi\u0119dzynarodowe.<\/p>\n Ustawa o s\u0142u\u017cbie wi\u0119ziennej pochyla si\u0119 nad \u201eprzest\u0119pcami, kt\u00f3rzy zmarli podczas odbywania kary pozbawienia wolno\u015bci\u201d, w tym tak\u017ce \u201enale\u017c\u0105cymi do mniejszo\u015bci etnicznych\u201d, i \u2013 czarno na bia\u0142ym \u2013 ka\u017ce przestrzega\u0107 \u201erodzimych tradycji\u201d. Jak potraktowali prawo (w pa\u0144stwie jakoby nim rz\u0105dzonym) aparatczycy, kt\u00f3rych poproszono o przekazanie cia\u0142a i umo\u017cliwienie przeprowadzenia ceremonii buddyjskich?<\/p>\n Trzy dni po \u015bmierci Rinpoczego jego zw\u0142oki zosta\u0142y spalone. Nie w domu pogrzebowym, tylko w tajnym wi\u0119zieniu, w kt\u00f3rym go przetrzymywano. \u201eCeremoni\u0119\u201d poprowadzili uzbrojeni \u017co\u0142nierze paramilitarnej policji. M\u0142odsza siostra zmar\u0142ego najpierw prosi\u0142a o wydanie zw\u0142ok, potem o op\u00f3\u017anienie przymusowej kremacji, wnosz\u0105c o przeprowadzenie autopsji, ale pozwolono jej tylko zobaczy\u0107 brata po raz ostatni. Zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce mia\u0142 zupe\u0142nie czarne wargi i paznokcie. Pocz\u0105tkowo Tybeta\u0144czyk\u00f3w zapewniano, \u017ce przynajmniej b\u0119d\u0105 mogli zabra\u0107 prochy \u2013 ale po drodze, strasz\u0105c broni\u0105, odebrano im je i wysypano do najbli\u017cszej rzeki. Czym si\u0119 to r\u00f3\u017cni od zbezczeszczenia grobu, kt\u00f3rym tak brzydzi si\u0119 chi\u0144ska kultura?<\/p>\n Claude Mouchard pisa\u0142, \u017ce faszy\u015bci \u201eb\u0119d\u0105 ci\u0119 pr\u00f3bowali zniszczy\u0107 nawet w grobie, aby nikt si\u0119 nie dowiedzia\u0142, \u017ce kiedykolwiek chodzi\u0142e\u015b po tej ziemi. Najwa\u017cniejszym zadaniem pa\u0144stwa terroru jest zacieranie \u015blad\u00f3w, zw\u0142aszcza masakr i ofiar\u201d. Mimo to s\u0142owa \u015bwiadk\u00f3w staj\u0105 si\u0119 \u201enagrobkami z powietrza, kt\u00f3re wisz\u0105 wysoko w przestrzeni i ukazuj\u0105 si\u0119, ilekro\u0107 kto\u015b wspomni bezimienn\u0105 \u015bmier\u0107\u201d.<\/p>\n Wszechmocne z\u0142o wzi\u0119\u0142o na cel Tenzina Delka Rinpoczego: nie pozwoli\u0142o mu \u017cy\u0107, uwi\u0119zi\u0142o, zabi\u0142o, spali\u0142o cia\u0142o i jakby ci\u0105gle czu\u0142o niedosyt, wyrzuci\u0142o prochy do rzeki, \u017ceby wymaza\u0107 go z serc rodak\u00f3w. P\u0142onne nadzieje. Nasza pami\u0119\u0107 wzniesie dla\u0144 monument w powietrzu. P\u00f3ki istniej\u0105 uczucia, obrazy i s\u0142owa \u2013 a wi\u0119c ludzie \u2013 z\u0142o zawsze przegra ze wspomnieniem. A w ko\u0144cu scze\u017anie.<\/p>\n <\/p>\n 21 lipca 2015<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n